Brak definicji „kursu faktycznie zastosowanego” powoduje nieustanne problemy interpretacyjne. Wątpliwości pojawiają się w szczególności w przypadku rozliczania transakcji wyrażonych w walutach obcych, w sytuacji, gdy nie dochodzi do przewalutowania na złotówki. WSA w Gdańsku niestety potwierdził w ostatnim wyroku negatywne stanowisko organów podatkowych w tym zakresie. Sprawdź argumentację sądu i komentarz naszego eksperta.
Zgodnie z wyrokiem WSA w Gdańsku z 18 lutego 2010 r. (sygn.: I SA/Gd 914/09), jeżeli podatnik posiada konto walutowe w banku na terenie kraju, to do obliczania różnic kursowych powinien być użyty faktycznie zastosowany kurs waluty. Kurs NBP można stosować tylko w sytuacji, gdy nie jest możliwe ustalenie faktycznie zastosowanego kursu waluty. Trudności techniczne w jego ustaleniu nie mają znaczenia dla obowiązków podatkowych. Kurs NBP można by zastosować w sytuacji, gdyby bank nie posiadał własnej tabeli kursów średnich.
Stan faktyczny
Spółka zwróciła się z wnioskiem o interpretację indywidualną w sprawie kursu walut, jaki powinna zastosować w przypadku korzystania z konta walutowego. Wskazała, że posiada rachunek walutowy w euro, przez który przechodzą bezpośrednio płatności z i do kontrahentów w tej walucie. Spółka pozostawiała je na rachunku w walucie obcej, aby później regulować bezpośrednio z niego swoje zobowiązania wyrażone w walucie obcej.
Spółka przeliczała przychody w dniu otrzymania oraz koszty w dniu zapłaty stosując kurs średni ogłaszany przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego ten dzień. Spółka stosowała kurs, po jakim faktycznie wymieniono walutę tylko w sytuacjach, gdy następowała faktyczna sprzedaż lub zakup waluty obcej. Zdaniem spółki takie postępowanie jest prawidłowe.
Zdaniem organu podatkowego - kurs faktycznie zastosowany nie jest jednoznaczny z kursem faktycznie zrealizowanym
Organ podatkowy w wydanej interpretacji indywidualnej uznał, że takie postępowanie jest nieprawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji wskazał, że w świetle wykładni językowej „faktycznie zastosowany” kurs walutowy jest nie tylko kursem zrealizowanym, dlatego nie należy wiązać go tylko z sytuacjami związanymi z nabyciem i zbyciem walut. Kurs faktycznie zastosowany to także taki, po jakim dokonuje się wyceny w danym dniu transakcji walutowej. Kurs faktycznie zastosowany nie jest więc jednoznaczny z kursem faktycznie zrealizowanym.
WSA zgodny z organem podatkowym
Spółka złożyła więc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który oddalając skargę uznał stanowisko organu podatkowego za prawidłowe.
Zdaniem sądu, skoro w przepisach podatkowych brak jest definicji pojęcia „faktycznie zastosowanego kursu waluty”, należy interpretować go w świetle wykładni językowej. Zgodnie z nią faktycznie zastosowany kurs walutowy rozumie się nie tylko jako kurs zrealizowany.
Faktycznym kursem waluty, zdaniem WSA, jest zatem kurs ogłaszany przez bank, w którym podatnik posiada swój rachunek. WSA stanął na stanowisku, że kurs bankowy służy nie tylko do wyceny waluty przy okazji jej kupna bądź sprzedaży, ale także przy okazji dokonywania innych operacji bankowych za pośrednictwem rachunku walutowego podatnika, w wyniku których powstaje potrzeba ustalenia wartości waluty dla celów podatkowych.
Komentarz eksperta
Kwestie różnic kursowych reguluje art. 15a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.) i art. 24c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.).
Z regulacji tych wynika, że różnice kursowe należy ustalać w oparciu o faktycznie zastosowany kurs z danego dnia, a jeżeli niemożliwe jest jego ustalenie, to zastosowanie będzie miał średni kurs NBP z dnia poprzedzającego.
Znajomość kursu „faktycznie zastosowanego” jest więc niezbędna do określenia różnic kursowych. Problem jednak w tym, że przepisy nie definiują pojęcia „kursu faktycznie zastosowanego” i w niektórych sytuacjach podatnicy mają wątpliwości, czy taki kurs w ich przypadku występuje.
Nie ma problemu, gdy dochodzi do przewalutowania
Wątpliwości nie ma, jeżeli ma miejsce faktyczne nabycie lub zbycie waluty (wymiana). Kursem faktycznie zastosowanym jest wówczas kurs, po którym dokonano wymiany walut.
Może to być także kurs kantorowy, co potwierdzają organy podatkowe (np. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 5 marca 2008 r., IBPB1/415-309/07/MW/KAN-2742/12/07/KAN-1765/02/08), czy też kurs wynegocjowany z bankiem.
Co jeśli nie dochodzi do przewalutowania?
Wątpliwości budzi jednak kwestia, czy zastosowanie faktycznego kursu waluty jest słuszne, jeżeli niezawierana jest umowa nabycia (lub sprzedaży) waluty obcej z bankiem i w rzeczywistości do przewalutowania nie dochodzi, tak jak w omawianym przypadku.
Można pokusić się o przyjęcie założenia, że jeżeli nie następuje faktyczne przewalutowanie, to nie ma kursu faktycznie zastosowanego, dlatego można zastosować kurs średni NBP.
Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie - waluta obca wpływa na konto walutowe podatnika i następnie z niego wypływa bez przewalutowania w jakimkolwiek momencie.
Kiedy nie jest dopuszczalne stosowanie średniego kursu NBP?
| Organy podatkowe w wydawanych interpretacjach w przeważającej większości stoją na stanowisku, że dopóki ustalenie tego kursu jest możliwe, nie jest dopuszczalne stosowanie średniego kursu NBP. |
Uznają bowiem, że pojęcie „kursu faktycznie zastosowanego” jest o wiele szersze (nie jest on tylko kursem zrealizowanym).
Kurs faktycznie zastosowany to również taki, po jakim dokonuje się wyceny w danym dniu transakcji walutowej (przeliczenia waluty obcej).
Przy operacjach bankowych do wyceny wartości wpływu waluty obcej na rachunek walutowy w banku i wypływu z tego warunku należy przyjmować kurs bankowy. Oznacza to, że dla wyceny wpływu walut na konto należy zastosować kurs kupna walut banku (tj. kurs, po którym bank mógłby w danym dniu odkupić walutę od podatnika). Dla wyceny wypływu walut z banku należy natomiast zastosować kurs sprzedaży walut danego banku (tj. kurs, po którym bank mógłby w danym dniu sprzedać podatnikowi waluty).
Słuszność takiego stanowiska potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w komentowanym wyroku. Sąd stanął na stanowisku, że dla operacji na rachunkach walutowych właściwe jest stosowanie kursów banku, nawet gdy nie dochodzi do wymiany waluty na złote. Taką tezę sąd argumentował tym, że skoro przyjęcie zapłaty oraz regulowanie zobowiązań następuje za pośrednictwem banku, to również ustalenie wartości waluty wykorzystywanej w tych operacjach powinno nastąpić w oparciu o kurs waluty ogłaszany przez ten bank.
Czy kurs hipotetyczny powinien być uznawany za „kurs faktycznie zastosowany”?
Należy jednak wyrazić wątpliwości, czy kurs, który jest tylko kursem „istniejącym” w danym dniu i w żadnym momencie nie służy do przeliczenia wartości wyrażonych w walucie obcej na złotówki, jest kursem „zastosowanym”.
Zastosowanie kursu faktycznego powinno bowiem oznaczać użycie rzeczywistego kursu wymiany waluty, tj. takiego, którego zrealizowanie nie budzi wątpliwości, a nie kursu fikcyjnie przyjętego dla dokonania wyceny danej transakcji. Z kolei kurs faktycznie zastosowany jest możliwy do określenia jedynie w przypadku zrealizowanej sprzedaży i zakupu waluty obcej. Zastosowanie kursu waluty ogłaszanego przez bank, w którym podatnik posiada rachunek w sytuacji, gdy nie dochodzi do przewalutowania na złote, oznaczać będzie zastosowanie jedynie kursu hipotetycznego.
Uzasadnione wydaje się więc przyjęcie dopuszczalności w takich okolicznościach kursu średniego NBP.
Zdaniem Ministra Finansów - trudno mówić o „kursie faktycznie zastosowanym”, skoro nie doszło do wymiany i zastosowania kursu.
Także Minister Finansów w odpowiedzi na interpelację poselską nr 10877 uznał, że wyceny środków zgromadzonych na rachunku walutowym można nie wiązać z kursem kupna/sprzedaży banku prowadzącego rachunek walutowy jednostki, lecz z kursem średnim NBP. Trudno bowiem mówić o faktycznie zastosowanym kursie waluty, skoro do wymiany i zastosowania kursu nie dochodzi.
Póki co - bezpieczniej jest używać kursu stosowanego przez bank
Omawiany wyrok WSA w Gdańsku nie zakończy sporów na tym tle. Pozostaje mieć nadzieję, że ustawodawca zwróci uwagę na istniejący problem interpretacyjny i doprecyzuje pojęcie „faktycznie zastosowanego kursu”. A na razie najbezpieczniejszym wyjściem wydaje się być zastosowanie się do takiej interpretacji i używanie kursu stosowanego przez bank. W przeciwnym wypadku należy się liczyć z możliwością zakwestionowania odmiennego podejścia przez organy podatkowe oraz perspektywą wygrania sporu być może dopiero przed NSA.
Podstawa prawna: - art. 15a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.),
- art. 24c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.).
- art. 24c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.).
