Jak wiadomo najmniej konfliktowym sposobem na rozwiązanie umowy o pracę z pracownikiem jest porozumienie stron. Sprawdź, jak postępować aby ten sposób rozstania się z pracownikiem był zawsze skuteczny!
© FotoChannels / Glow Images
Jakie korzyści daje porozumienie stron?
Zgodnie z art.30 § 1 pkt 1 kp strony umowy o pracę mają prawo swobodnego rozwiązania umowy o prace na mocy dwustronnej czynności prawnej, czyli takiej czynności, która dochodzi do skutku z chwilą złożenia przez obie strony (pracodawcę i pracownika) zgodnych oświadczeń, które zmierzają do zakończenia stosunku pracy w określonym terminie (porozumienie stron).
Zauważmy, że ten sposób rozwiązania umowy o pracę w kp został wymieniony w pierwszej kolejności przed jednostronnymi oświadczeniami woli. W związku z tym, możemy stwierdzić, że uważa się takie rozwiązanie za najlepsze, najmniej konfliktowe, gdyż stanowi zgodną wolę obu stron.
Na mocy porozumienia stron może ulec rozwiązaniu każda umowa o pracę. W związku z tym, że strony mogą zgodnym oświadczeniem woli stron ten stosunek nawiązać, mogą również w ten sposób go rozwiązać. Trzeba przy tym pamiętać, że zarówno umowa o pracę zawarta na czas: nieokreślony, określony, wykonania określonej pracy oraz na zastępstwo nieobecnego pracownika a także umowa zawarta na okres próbny powinny zostać rozwiązane w formie pisemnej.
| Zachowanie formy pisemnej nie jest wymagane, ale jest istotne dla celów dowodowych. |
Proszę zauważyć, że przy tym sposobie rozwiązania umowy o pracę nie ma żadnych ograniczeń typu obowiązek porozumienia się ze związkami zawodowymi czy potrzeba ochrony - przed rozstaniem się z pracownikiem w tym trybie - pracowników w wieku przedemerytalnym, działaczy związkowych czy kobiet w ciąży.
Można w tym trybie rozwiązać z pracownikiem umowę o pracę nawet wtedy, kiedy znajduje się on na zwolnieniu lekarskim czy na urlopie wypoczynkowym.
Pracownicy, którzy zgadzają się na rozwiązanie umowy w takim trybie powinni być świadomi, że rezygnują z przysługujących im praw (np. prawo do dni wolnych na poszukiwanie pracy, prawo do odwołania się do sądu pracy).
Warto zauważyć, że na mocy porozumienia stron można rozwiązać umowę o pracę w czasie jej wypowiedzenia. Jeżeli pracownik będący w czasie wypowiedzenia zgodzi się na porozumienie, wcześniej złożone jednostronne oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę staje się nieważne. W świadectwie pracy, jako sposób rozwiązania umowy o pracę zostanie wskazany art.30 § 1 pkt 1 kp.
Zdaniem Sądu Najwyższego wyrażenie przez pracodawcę zgody na rozwiązanie umowy o pracę w drodze porozumienia stron, w sytuacji gdy wcześniej złożył jednostronne oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, oznacza że cofnął w sposób dorozumiany wcześniejsze oświadczenie (wyrok Sądu Najwyższego z 29 września 1998 r., I PKN 346/98, OSNAPiUS 1999, nr 20, poz. 652).
Rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron może - tak jak wspomnieliśmy - nastąpić z inicjatywy każdej ze stron. Nie ma znaczenia w przypadku tego sposobu rozwiązania umowy o pracę przyczyna rozwiązania stosunku pracy.
| Jeżeli jednak umowę o pracę rozwiązujemy z pracownikiem na mocy porozumienia stron, ale w związku z przeprowadzanymi w firmie zwolnieniami grupowymi, to trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.) do takiego rozwiązania znajdują zastosowanie przepisy o tzw. zwolnieniach grupowych a zwalnianemu pracownikowi należy wypłacić odprawę pieniężną. |
Propozycja rozwiązania umowy o prace na mocy porozumienia stron przestanie wiązać stronę, która ją składa, jeżeli nie zostanie przyjęta przez drugą stronę w wyznaczonym terminie lub niezwłocznie, jeżeli została złożona bez zawarcia wyznaczenia odpowiedzi.
W związku z tym, nie można uznać, że propozycja zawarcia porozumienia przekształci się w wypowiedzenie umowy o pracę składane przez pracownika.
Trzeba pamiętać, że zawarcie porozumienia rozwiązującego umowę o pracę zależy tylko i wyłącznie od woli obu stron. Dlatego też pracownik nie ma w żadnym razie roszczenia do pracodawcy o złożenie w tym przedmiocie oświadczenia woli.
Jaki jest termin rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron?
Rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron następuje w terminie określonym przez strony. Może ono następować w chwili zawarcia porozumienia lub w każdym innym późniejszym terminie, który może być zmieniony przez strony.
| Trzeba zwrócić uwagę, że termin rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron może być równy lub nawet dłuższy od ustawowego okresu wypowiedzenia. |
Jeżeli z inicjatywą rozwiązania umowy o pracę wychodzi pracownik, aby to oświadczenie stało się skutecznepracodawca nie tylko musi oświadczyć, że przyjął takie oświadczenie pracownika (ofertę zawierającą propozycję zgodnego rozwiązania umowy o pracę), ale musi również zgodzić się na termin podany w oświadczeniu pracownika.
Przykładowo pracownik wystąpił do pracodawcy z inicjatywą rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron z dniem 15 lutego 2010 r. Pracodawca zgadza się na rozwiązanie umowy o pracę w takim trybie, ale z dniem 26 lutego 2010 r. Aby to porozumienie stron było skuteczne pracownik musi podpisać na oświadczeniu, że je otrzymał i że się zgadza na termin podany przez pracodawcę, czyli na 26 lutego 2010. Jeżeli pracownik napisze tylko na oświadczeniu, że je otrzymał, to nie będzie to zgodne rozwiązanie umowy o pracę. Umowa nadal będzie trwała, gdyż pracownik nie zgodził się na termin podany przez pracodawcę. Takie rozwiązanie umowy o pracę nie będzie miało skutku prawnego.
Dlatego warto zapamiętać, aby porozumienie stron było skuteczne pracodawca musi złożyć oświadczenie o jego przyjęciu i wyrazić zgodę na termin podany przez pracownika. Jeżeli nie zgadza się z tym terminem może podać inny, ale pracownik musi przyjąć oświadczenie pracodawcy do wiadomości i zgodzić się z ww. termin.
Na ten temat wypowiadał się kilkakrotnie Sąd Najwyższy.
Zdaniem Sądu Najwyższego, jeżeli pracownik w piśmie zawierającym ofertę rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron oznaczył datę rozwiązania, to następuje ono tylko w przypadku złożenia przez pracodawcę do tego czasu oświadczenia woli o przyjęciu oferty (wyrok Sądu Najwyższego z 14 września 1998 r., I PKN 315/98, OSNAPiUS 1999, nr 19, poz. 617). W wyroku z 4 listopada 2004 r. (I PK 653/03, OSNP 2005/14/204) Sąd Najwyższy uznał, że nie ma przeszkód prawnych do rozwiązania umowy o pracę w drodze porozumienia stron z ustaleniem daty ustania stosunku pracy, nawet znacznie późniejszej niż data zawarcia porozumienia. W innym wyroku Sąd Najwyższy orzekł, że pracodawca nie ma obowiązku rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę za porozumieniem stron „niezwłocznie” np. w dniu następnym po złożeniu takiego wniosku, a odmowa rozwiązania umowy o pracę w terminie wskazanym przez pracownika, nie stanowi czynu niedozwolonego w rozumieniu art.415 Kodeksu cywilnego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 7 października 2004 r. (III Apa 67/04, Apel.-W-wa 2005/3/13).
Warto zauważyć, że terminem rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron może być nie tylko konkretna data, ale również zdarzenie przyszłe.
Sąd Najwyższy w wyroku z 20 października 1998 r. (I PKN 317/98 OSNAPiUS 1999, nr 22, poz.721) uznał, że termin rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron z przyczyn dotyczących pracodawcy może być określony, jako zdarzenie przyszłe, zwłaszcza, gdy zdarzenie to (likwidacja stanowiska pracy) jest przez strony przewidywane po okresie dłuższym niż okres wypowiedzenia przez pracodawcę oraz przy zastrzeżeniu, że termin ten może ulec jedynie przesunięciu.
Podstawa prawna: - art.30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy - kp.
