Jaki będzie VAT w przyszłym roku?

Od 1 maja 2004 r., gdy Polska będzie już członkiem Unii Europejskiej, nastąpią niemal rewolucyjne zmiany w VAT. Ministerstwo Finansów pracuje już nad projektem ustawy o VAT, która dostosuje nasze przepisy do prawa unijnego.

Jeżeli zacznie obowiązywać przygotowywany przez Ministerstwo Finansów projekt ustawy o VAT, przedsiębiorca, który rozpoczyna działalność gospodarczą (lub jest podatnikiem przez okres krótszy niż 12 miesięcy) i zamierza dokonywać transakcji wewnątrzwspólnotowych, będzie miał obowiązek wpłacić kaucję. Zamiar dokonywania czynności handlowych z podmiotami mającymi siedzibę w innych krajach Unii Europejskiej będzie podlegać wcześniejszemu zgłoszeniu we właściwym urzędzie skarbowym.

W krajach członkowskich, tak jak u nas, każdy podatnik posiada numer identyfikacyjny VAT, składający się z cyfr i liter. Numer ten jest poprzedzony dwuliterowym prefiksem, który wskazuje na to, jakie państwo członkowskie go wydało. Numer VAT Twojego podatnika będzie poprzedzony prefiksem "PL".

Numery identyfikacyjne VAT należy podawać na wszelkich dokumentach, takich jak faktury dokumentujące zawarte transakcje, deklaracje VAT, kwartalne informacje podsumowujące.

Zanim Twój podatnik rozpocznie dostawy towarów powinien uzyskać od zagranicznego kontrahenta potwierdzenie, że jest on w swoim państwie zarejestrowanym podatnikiem VAT.
Powinieneś zatem sprawdzić numer identyfikacyjny VAT kontrahenta, aby w transakcjach wewnątrzwspólnotowej dostawy móc stosować stawkę VAT 0%. Numer VAT będziesz mógł sprawdzić telefonicznie, faksem lub za pomocą poczty elektronicznej, bowiem państwa członkowskie mają odpowiednie bazy swoich podatników VAT.



Jeżeli transakcje dokonywane są między podatnikami VAT z różnych krajów członkowskich, będziesz mieć do czynienia z wewnątrzwspólnotową dostawą i wewnątrzwspólnotowym nabyciem. Jeżeli zatem rozliczany przez Ciebie polski podatnik VAT dokona transakcji z podatnikiem z innego kraju członkowskiego Unii, będzie to dostawa wewnątrzwspólnotowa.

Jeżeli zaś nabędzie towar lub usługę od podatników VAT zidentyfikowanych dla tego podatku w innych państwach członkowskich, będzie to nabycie wewnątrzwspólnotowe.

Eksport lub import to wyłącznie transakcje zawarte z podmiotami z krajów trzecich, czyli nienależącymi do Unii Europejskiej. Państwa trzecie to również terytoria państw członkowskich, które zostały wyłączone z terytorium Unii.

Wewnątrzwspólnotową dostawę towarów rozliczysz według stawki VAT 0%, jednak po spełnieniu łącznie trzech warunków.

Zerową stawkę VAT możesz zastosować, jeżeli:
- dostawa została wykonana na rzecz podmiotu mającego status podatnika VAT w innym państwie członkowskim Unii,
- towary opuściły kraj wysyłki i masz na to dowody (dokumenty),
- podałeś (po uprzednim sprawdzeniu) na fakturze prawidłowe numery VAT.

Jeżeli nie spełnisz tych warunków, musisz naliczyć podatek VAT według stawki obowiązującej na sprzedane towary w kraju wysyłki (np. Polski).



Towary i usługi mogą być nabywane przez ostatecznych konsumentów lub innych podatników VAT. W zależności od tego, kto nabywa towar, inaczej wygląda kwestia VAT. Najprościej sytuacja będzie się przedstawiać dla nabywających towary konsumentów. Będzie obowiązywać zasada opodatkowania w kraju pochodzenia towaru. Zatem jako konsument, kupując towary w którymkolwiek z krajów członkowskich, podatek VAT zapłacisz w momencie zakupu towaru w kraju jego pochodzenia.

Jeżeli towary są dostarczane pomiędzy podatnikami zarejestrowanymi dla celów VAT, to jako wewnątrzwspólnotowa dostawa są opodatkowane stawką zerową w kraju ich wysyłki (rozpoczęcia transportu).
Podatek należny od wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów musi natomiast uiścić nabywca towarów w kraju członkowskim, do którego towary przybywają (kraj zakończenia transportu). Nabywca rozlicza podatek VAT w deklaracji VAT według stawki obowiązującej w kraju, do którego są przywożone towary.



Nie będzie natomiast zmian w zasadach ustalania podstawy opodatkowania w VAT. Niezależnie od tego, czy będziesz ją ustalał dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, czy w obrocie krajowym, zrobisz to tak jak dziś.



Dla opodatkowania nabycia wewnątrzwspólnotowego towarów stosowane będą stawki właściwe, dla takich samych towarów, jak stosowane w kraju nabywcy (np. w Polsce). Stawkę VAT dla konkretnej transakcji ustalisz na podstawie stawki podatku obowiązującej w momencie powstania obowiązku podatkowego.



Jeżeli rozliczany przez Ciebie podatnik będzie uczestniczył w transakcjach wewnątrzwspólnotowych, będziesz miał obowiązek wypełnić kwartalne informacje podsumowujące dotyczące zawartych transakcji.
Taka kwartalna informacja będzie musiała zawierać:
- numery identyfikacyjne VAT dostawcy i nabywcy,
- łączną wartość towarów i związanych z nimi usług dostarczonych każdemu nabywcy.

Będziesz zatem musiał dokonać zestawienia obrotów z każdym kontrahentem. Im więcej kontrahentów, tym wypełnienie takiej kwartalnej informacji będzie bardziej skomplikowane i czasochłonne. Będziesz bowiem musiał zsumować obroty uzyskane z każdym z kontrahentów osobno. Informacje te posłużą do kontroli prawidłowości danych dotyczących zrealizowanych transakcji wewnątrzwspólnotowych deklarowanych przez podatników z różnych krajów członkowskich.

Autor: Dorota Ryterska, doradca prawny w jednej z poznańskich firm