Nowości
RSS
Ważny od 2008-01-29 do 2008-12-31
Jak skłonić pracownika do wykorzystania zaległego urlopu wypoczynkowego?
Pracodawca ma się rozliczyć z pracownikiem z urlopu wypoczynkowego do końca roku kalendarzowego, w którym pracownik nabył do tego urlopu prawo. Jednakże w praktyce nie zawsze jest to możliwe. Pracownik mógł nie wykorzystać całości lub części przysługującego urlopu. Do kiedy pracownik musi wykorzystać zaległy urlop wypoczynkowy? Czy pracodawca może zmusić pracownika, aby wykorzystał urlop, jeżeli tak, jak ma to zrobić? Na te i inne pytania odpowiedź znajdziesz w tekście.
Pracodawca ma obowiązek rozliczyć się z pracownikiem z urlopu wypoczynkowego do końca roku kalendarzowego, w którym pracownik nabył do tego urlopu prawo.
Jednakże w praktyce nie zawsze jest to możliwe.
Pracownik mógł nie wykorzystać całości lub części przysługującego mu urlopu ponieważ:
1. zachorował przed jego rozpoczęciem lub w trakcie i był chory tak długo, że – po powrocie pracownika do zdrowia – urlop „nie zmieścił się” w danym roku kalendarzowym,
2. nie zdążył wykorzystać urlopu i został powołany do wojska albo na ćwiczenia wojskowe albo przeszkolenie wojskowe trwające do 3 miesięcy.
Ponadto powodem niewykorzystania urlopu w całości lub w części może być urodzenie przez pracownicę dziecka i rozpoczęcie korzystania z urlopu macierzyńskiego, a wcześniej, w okresie ciąży korzystanie ze zwolnienia lekarskiego.
Do niewykorzystania urlopu w danym roku mogło nie dojść także z przyczyn dotyczących pracodawcy, np.:
1. pracownik miał skorzystać z urlopu na jesieni, ale z powodu szczególnych potrzeb firmy, gdy nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy, nie został mu on udzielony,
2. pracownik rozpoczął wykorzystywanie urlopu jesienią, ale został z niego odwołany, gdyż jego obecności w firmie wymagały okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczęcia urlopu.
Do takich sytuacji ma zastosowanie przepis art. 168 Kodeksu pracy, dalej kp, który stanowi, że jeżeli urlop za dany rok kalendarzowy nie został wykorzystany do jego końca (a wykorzystany powinien był być zgodnie z planem urlopów lub po porozumieniu z pracownikiem), to pracodawca musi udzielić go do końca I kwartału następnego roku kalendarzowego.
Uznaje się, iż termin końca I kwartału następnego roku kalendarzowego został zachowany, jeśli pracownik rozpocznie urlop wypoczynkowy przed jego upływem.
PRZYKŁAD
Pracownik miał zaległe 32 godziny urlopu wypoczynkowego. Rozpoczął jego wykorzystywanie od 31 marca 2008 r. (poniedziałek). Oznacza to, że pracodawca „zdążył” udzielić urlopu w wymaganym terminie.
Zaległy urlop na żądanie
Niewykorzystane w danym roku kalendarzowym dni urlopu na żądanie przechodzą na kolejny rok jako zwykły urlop zaległy. Oznacza to, że niewykorzystany urlop na żądanie z 2007 r. nie skumuluje się z urlopem na żądanie z 2008 r. i nie zwiększy jego wymiaru.
Proszę zauważyć, że zaległy urlop na żądanie nie musi być wykorzystany do końca I kwartału 2008 r.
PRZYKŁAD
Pracownik wystąpił o urlop na żądanie na poniedziałek 24 grudnia 2007 r. (Wigilia). Miał pracować w tym dniu 8 godzin. Jednakże w chwilę po wystąpieniu o urlop uległ wypadkowi. Złamał nogę i otrzymał zwolnienie. W związku z tym pracodawca musi anulować urlop na żądanie, gdyż w tym dniu pracownik rozpoczął korzystanie z urlopu na żądanie. Pracownik miał jeszcze (oprócz 8 godzin urlopu, które miał zamiar wykorzystać na żądanie) 16 godzin urlopu. Z powodu wypadku stawił się do pracy 1 lutego 2008 r. Pracodawca ma obowiązek udzielenia 16 godzin urlopu do dnia 31 marca 2008 r., a 8 godzin urlopu stanowiących niewykorzystany urlop na żądanie może udzielić w terminie późniejszym, uzgodnionym z pracownikiem np. 23 maja 2008 r.
Kiedy zaległy urlop się przedawnia?
Po upływie 31 marca 2008 r. pracownik może już sądownie dochodzić udzielenia urlopu za 2007 r. do czasu przedawnienia roszczenia o ten urlop, czyli do 31 marca 2011 r. Wynika to z faktu, że roszczenia ze stosunku pracy, a zatem także roszczenia o udzielenie urlopu, do którego pracownik nabył prawo, ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2001 r., I PKN 367/00 OSNP 2003/2/38).
Jeżeli w międzyczasie stosunek pracy zawarty z pracownikiem ulegnie rozwiązaniu, pracownik będzie mógł dochodzić ekwiwalentu za zaległy urlop.
| Pracownik nie udziela sobie sam zaległego urlopu. |
Pracownik, który ma zaległy urlop, powinien o niego wystąpić w taki sposób, w jaki w firmie występuje się o urlop wypoczynkowy, np. złożyć wniosek.
Natomiast nie ma uprawnienia np. z dniem 31 marca 2008 r. samodzielnie udać się na zaległy urlop. Potwierdza to orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym zawiadomienie pracodawcy o rozpoczęciu zaległego urlopu wypoczynkowego nie usprawiedliwia nieobecności pracownika w pracy. Naruszenie przez pracodawcę obowiązku udzielania pracownikowi urlopu wypoczynkowego za dany rok do końca I kwartału roku kalendarzowego nie uprawnia pracownika do rozpoczęcia po tym terminie urlopu bez zgody pracodawcy (wyrok Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2000 r., I PKN 121/00, OSNAPiUS 2002/15/353).
Czy można zmusić pracownika do wykorzystania zaległego urlopu?
Tak, pracodawca może zmusić pracownika do wykorzystania zaległego urlopu wypoczynkowego.
Proszę zauważyć, że Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop, nawet gdy ten nie wyraża na to zgody (wyrok SN z 24 stycznia 2006 r., I PK 124/05 LEX nr 176539).
Na pracodawcy bowiem spoczywa obowiązek udzielania urlopu do końca I kwartału kolejnego roku kalendarzowego.
| Kodeks pracy, nakładając na niego taki obowiązek, nie przewiduje żadnych dodatkowych warunków czy wyjątków, a przede wszystkim nie wymaga zgody pracownika. |
Sąd Najwyższy podkreśla, że pracodawca jest zobowiązany do udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego w określonym wymiarze i terminie określonym według ustalonych zasad, a z drugiej strony pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu i nie może odmówić wykorzystania urlopu udzielonego zgodnie z przepisami prawa pracy.
Oznacza to, że pracodawca może nie dopuścić pracownika do pracy w terminie, w którym wysyła go na zaległy urlop wypoczynkowy.
Pracodawca może np. zobowiązać pracownika, żeby wskazał na piśmie termin (do końca marca 2008 r.), w którym będzie mu najlepiej udać się na zaległy za 2007 r. urlop wypoczynkowy.
| Gdyby jednak zdarzyło się tak, że w wybranym terminie pracownik zachoruje, pracodawca nie będzie miał wyboru i będzie mógł udzielić mu urlopu już po zakończeniu pierwszego kwartału 2008 r. W takim jednak przypadku nie ponosi konsekwencji związanych z nieudzieleniem urlopu w tym terminie. |
W takiej sytuacji pracodawca tym bardziej może zobowiązać pracownika do wypełnienia wniosku urlopowego i nie dopuścić go do pracy, jeśli pracownik stawia się w niej mimo zadeklarowanego terminu udania się na zaległy urlop.
Proszę pamiętać, że pracodawcy, u których zaległe urlopy nie są udzielane w terminie, powinni liczyć się z tym, że w razie kontroli inspektor Państwowej Inspekcji Pracy nałoży na nich mandat w wysokości do 2.000 zł.
Natomiast sąd grodzki wobec pracodawcy uchylającego się od udzielania urlopów w terminie (w tym urlopów zaległych) może zastosować grzywnę do 30.000 zł.
Podstawa prawna: art. 168, 282 § 1 pkt 2 i art. 291 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94)
Autor:
Autor: Monika Frączek, starszy specjalista z Departamentu Prawa Pracy, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej
Ostatnia aktualizacja: 26.01.2009
Autor: Monika Frączek
Słowa kluczowe:
Porady o zbliżonej tematyce
-
Jest już przesądzone - pracownik wykorzysta zaległy urlop do końca września!
Ustawa zmieniająca Kodeks pracy wprowadziła kolosalną zmianę w zakresie terminu wykorzystania przez pracowników zaległego urlopu wypoczynkowego. Nowe przepisy weszły w życie od 1 stycznia 2012 r.
-
Z nowym rokiem wszedł przepis o udzielaniu zaległego urlopu do 30 września
Pytanie: Regulamin pracy w naszym zakładzie prac stanowi o tym, że urlop wypoczynkowy należy wykorzystać do ostatniego dnia I kwartału czyli 31 marca. Czy należy sugerować się przepisami kp czy...
-
Urlop wypoczynkowy dla pracownicy po macierzyńskim - czy przysługuje za 2012 r.?
Pytanie: Pracownicy kończy się urlop macierzyński łącznie z tym dodatkowym 7 grudnia 2011 r., później będzie korzystała z urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni za 2011 r., więc skończy się on w...
-
Rezerwy na niewykorzystane urlopy - sprawdź ujęcie i prezentację w sprawozdaniu
Mimo planowania urlopów, na dzień bilansowy, pracownicy nie wykorzystali wszystkich dni urlopu? Znasz tę sytuację? Zdarza się tak w wielu firmach. Dla pracodawcy to nie tylko problem z punktu...
-
Uwaga zmiana! Pracownik będzie mógł wykorzystać zaległy urlop do 30 września!
Pracownik będzie mógł wykorzystać zaległy urlop wypoczynkowy nie do 30 marca, a do 30 września. Sprawdź szczegóły.
-
Czy dodatkowy urlop pracownika niepełnosprawnego przechodzi na rok następny?
Pytanie: Czy pracownikowi renciście (posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności) przysługuje 10 dni dodatkowego urlopu? Czy jeżeli nie wykorzysta tych 10 dni urlopu w danym roku...
-
Czy można rozliczyć zaległy urlop z urlopem bieżącym?
Pytanie: Zgodnie z Kodeksem pracy muszę udzielić pracownikowi zaległego urlopu za 2010 r. Pracownicy proszą, aby ten urlop został rozliczony z urlopem bieżącym w maju 2011 r. oraz w lipcu i...
-
Koszty autorskie wykładowcy
Pytanie: Jesteśmy uczelnią niepubliczną. Zatrudniamy wykładowców na umowy o pracę. Ci sami wykładowcy są u nas zatrudnieni na umowy o dzieło. Jak prawidłowo wyliczyć kup z umowy o pracę, a jak z...
-
Przedawnienie prawa do urlopu wypoczynkowego
Pytanie: Czy pracownikowi zatrudnionemu od 1985 r., który nie korzystał z urlopów wypoczynkowych należy się ekwiwalent pieniężny za urlop za minione lata? Jeśli tak to za ile lat wstecz można...
-
Rekompensata dnia wolnego od pracy
Pytanie: W związku z tym, że w maju 2010 r. należało oddać pracownikom dzień wolny za 1 maja, mam pytanie dotyczące pracowników w delegacji. Jeżeli pracownicy są cały miesiąc na delegacjach, na...
