Jakie przepisy brać pod uwagę przy ustalaniu czasu pracy dla kierowców? Ile wynosi przerwa na odpoczynek dla kierowcy? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w tekście.
Regulacja w przepisach
Czas pracy kierowców zatrudnionych na podstawie umowy o pracę regulują przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2004 r. nr 92, poz. 879 z późn. zm.), dalej: uocpk.
Pewne aspekty z tym związane uregulowane są także w rozporządzeniu (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady 561/2006 z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85.
| Rozporządzenie to dotyczy kierowców prowadzących m.in. duże pojazdy powyżej 3,5 t dopuszczalnej masy całkowitej lub samochody osobowe mające powyżej 9 miejsc łącznie z miejscem dla kierowcy. |
Czas pracy kierowcy - jakie czynności obejmuje, a czego się nie wlicza?
Czas pracy kierowcy obejmuje wszystkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego, począwszy od rozpoczęcia do zakończenia pracy.
Składa się na to w szczególności:
- prowadzenie pojazdu;
- załadowywanie i rozładowywanie oraz nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem;
- nadzór oraz pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym;
- czynności spedycyjne;
- obsługę codzienną pojazdów i przyczep;
- inne prace podejmowane w celu wykonania zadania służbowego lub zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu i rzeczy;
- niezbędne formalności administracyjne;
- utrzymanie pojazdu w czystości;
- pozostawanie w gotowości do wykonywania pracy, jeśli kierowca nie wiedział wcześniej, kiedy i jak długo będzie na tę pracę oczekiwał;
- 15 minut przerwy, o której mowa w art. 134 Kodeksu pracy.
Do czasu pracy kierowcy nie wlicza się natomiast:
|
Podstawowy system czasu pracy a norma godzin na dobę
W myśl art. 11 uocpk czas pracy kierowców zatrudnionych w podstawowym systemie czasu pracy nie może przekroczyć 8 godzin na dobę przy przeciętnej 40-godzinnej normie tygodniowej w przyjętym okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 4 miesiące.
Dla kogo przedłużenie wymiaru czasu pracy?
Natomiast jak stanowi art. 15 uocpk, do kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym - chodzi tu o wszystkie podróże odbywane w całości lub w części po drogach publicznych przez pojazd z ładunkiem lub bez, używany do przewozu osób lub rzeczy - mogą być stosowane rozkłady czasu pracy, w których jest dopuszczalne przedłużenie wymiaru czasu pracy do 10 godzin na dobę, a do pozostałych kierowców do 12 godzin na dobę - w ramach systemu równoważnego czasu pracy.
Tygodniowy czas pracy kierowcy - ile może wynieść łącznie?
Tygodniowy czas pracy kierowcy, łącznie z godzinami nadliczbowymi, nie może przekraczać przeciętnie 48 godz. w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy.
| Tygodniowa norma może być wydłużona maksymalnie do 60 godz., pod warunkiem zachowania 48-godzinnej łącznej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. |
Prawo do odpoczynku dla kierowcy - ile przysługuje godzin?
Pamiętajmy, iż kierowcy w każdej dobie - 24 godziny liczone od godziny, w której kierowca rozpoczął pracę zgodnie z rozkładem czasu pracy - przysługuje prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku.
Wspomniane wyżej rozporządzenie unijne przewiduje możliwość skrócenia nie częściej niż 3 razy w tygodniu dokładnie między dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku okresu odpoczynku do minimum 9 godzin.
Przepisy powyższego rozporządzenia ograniczają czas powadzenia pojazdu zasadniczo do 9 godzin między dwoma dziennymi okresami wypoczynku. Nie częściej niż 2 razy w tygodniu czas prowadzenia pojazdu może zostać wydłużony do 10 godzin. W takim przypadku praca w wymiarze przekraczającym 10 godzin jest pracą nadliczbową.
| Łączny czas pracy kierowcy obejmujący porę nocną nie może przekroczyć 10 godzin. Po osiągnięciu 10 godzin pracy w danym dniu, które przypadły w nocy, kierowca powinien zaprzestać nie tylko prowadzenia pojazdu, ale też wykonywania innych czynności zaliczanych do jego czasu pracy. |
Przerwy dla kierowcy w czasie prowadzenia pojazdu wynikające z uocpk
Przy kierowcach należy bezwzględnie pamiętać również o obowiązkowych przerwach w czasie prowadzenia pojazdu.
Na mocy art. 13 uocpk zobligowano zakłady pracy do zapewnienia kierowcom dłuższych przerw w pracy niż w przypadku pozostałych pracowników.
| Wymiar przerwy uzależniony jest od dobowego wymiaru czasu pracy, do którego doliczamy także godziny nadliczbowe. |
Po 6 kolejnych godzinach pracy kierowcy przysługuje przerwa przeznaczona na odpoczynek w wymiarze nie krótszym niż:
- 30 minut - w przypadku gdy liczba godzin pracy nie przekracza 9 godzin oraz
- 45 minut - w przypadku gdy liczba godzin pracy wynosi więcej niż 9 godzin.
| Przerwa może być dzielona na okresy krótsze trwające co najmniej 15 minut każdy, wykorzystywane w trakcie 6-godzinnego czasu pracy lub bezpośrednio po tym okresie. |
Podczas przerw w prowadzeniu pojazdu kierowca nie może wykonywać żadnej innej pracy, a przerwy te nie mogą być wliczane do dobowego okresu odpoczynku.
Długość przerwy na odpoczynek pomniejsza się o 15-minutową przerwę na posiłek. Jeśli zatem kierowcy przysługuje zarówno przerwa 30-minutowa na odpoczynek i 15-minutowa przerwa na posiłek, to łącznie kierowcy należy się 30 minut przerwy, tj. 15 minut na odpoczynek i 15 minut na posiłek.
Przerwy dla kierowcy w czasie prowadzenia pojazdu wynikające z rozporządzenia unijnego
Kierowcy objęci regulacjami rozporządzenia unijnego mają prawo do 45 minut przerwy po każdych 4,5 godzinach prowadzenia pojazdu. Przerwę tę, podobnie jak i przerwę na odpoczynek, można podzielić na odcinki krótsze, nie więcej jednak niż dwa, z których pierwszy musi obejmować co najmniej 15 minut, drugi zaś co najmniej 30 minut, wykorzystywane odpowiednio - w trakcie 4,5-godzinnego okresu prowadzenia pojazdu i bezpośrednio po nim. Omawiana przerwa może nie być wykorzystywana, jeśli bezpośrednio po okresie jazdy kierowca rozpoczyna okres odpoczynku dziennego lub tygodniowego. Prawo do przerwy wskazanej w rozporządzeniu unijnym wyłącza prawo do 30- lub 45-minutowej przerwy na odpoczynek, o której mowa w ustawie o czasie pracy kierowców.
Długość przerwy na odpoczynek pomniejsza się o 15-minutową przerwę na posiłek. Jeśli zatem w danym dniu kierowca ma prawo zarówno do 45-minutowej przerwy w prowadzeniu pojazdu oraz 15-minutowej przerwy na posiłek, w rezultacie skorzysta z 30 minut przerwy w prowadzeniu pojazdu i 15 minut przerwy na posiłek.
| Za czas przerwy na odpoczynek przysługuje wynagrodzenie określone w przepisach wewnątrzzakładowych, nie niższe jednak niż połowa stawki wynagrodzenia, a w przypadku kierowcy nie mającego wyznaczonej stawki zasadniczej - nie niższe niż 30% wynagrodzenia obliczonego zgodnie z zasadami obowiązującymi przy ustalaniu wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego. |
PRZYKŁAD
Kierowca 25 lipca 2011 r. prowadził pojazd przez 7 godzin (700-1030, 1230-1600), a przez 2 godziny (1030-1230) nadzorował załadunek. Ponieważ pracownik ten prowadził pojazd więcej niż 4,5 godziny, powinien mieć co najmniej 45-minutową przerwę, którą powinien zacząć najpóźniej o 13.30. Fakt, iż okres prowadzenia pojazdu nie był ciągły, nie ma tu znaczenia.
We wszystkich wymienionych powyżej przerwach zawarte jest już 15 minut przerwy, którą każdy pracodawca na mocy art. 134 Kodeksu pracy zobowiązany jest wprowadzić, jeśli dobowy wymiar czasu pracy danego pracownika wynosi co najmniej 6 godzin.
| Co ważne, kierowcy, którzy wykorzystali 45-minutową przerwę po 4,5 godzinach kierowania pojazdem nie mają już prawa do przerw wynikających z wspomnianego wcześniej art. 13 ustawy o czasie pracy kierowców. |
Podstawa prawna: - art. 6, art. 8, art. 9, art. 11, art. 14, art. 15, art. 16, art. 24, art. 25, art. 26 i art. 27 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2004 r. nr 92, poz. 879 z późn. zm.),
- art. 1511, art. 1517 § 1 i art. 1518 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.),
- art. 6-8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz. UE L 102 z 11 kwietnia 2006 r., str. 1 z późn. zm.),
- § 4b rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. z 1996 r. nr 62 poz. 289 z późn. zm.).
- art. 1511, art. 1517 § 1 i art. 1518 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.),
- art. 6-8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz. UE L 102 z 11 kwietnia 2006 r., str. 1 z późn. zm.),
- § 4b rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. z 1996 r. nr 62 poz. 289 z późn. zm.).
