Pracownicy, którym pracodawcy naliczali w ciągu ostatnich 3 lat zaniżone świadczenia chorobowe, mogą występować z wnioskiem do pracodawcy o dokonanie korekty wypłaconych wynagrodzeń za czas choroby, zasiłków chorobowych, zasiłków opiekuńczych, zasiłków macierzyńskich oraz świadczenia rehabilitacyjnego. Jeżeli zasiłki z ubezpieczenia chorobowego wypłacał ZUS - wniosek o wyrównanie pracownik powinien złożyć we właściwym dla swojego miejsca zamieszkania oddziale (inspektoracie) ZUS. Jak pracodawca powinien wyrównać świadczenia chorobowe dowiesz się z tekstu
Przypomnijmy, że możliwość uzyskania wyrównania świadczeń, jak również nowe zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń chorobowych są następstwem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt SK 16/06. W wyroku tym, opublikowanym w Dz.U. z 7 lipca 2008 r. nr 119, poz. 771 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 41 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U z 2005 r. nr 31, poz. 267 z późn. zm.,dalej: ustawa chorobowa), rozumiany w taki sposób, że w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, od których pracownik uiścił składkę na ubezpieczenie chorobowe, a które nie są mu wypłacane za okres pobierania zasiłku chorobowego, jest niezgodny z Konstytucją.
Postanowienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego weszły w życie z dniem jego ogłoszenia w Dz.U., czyli 7 lipca 2008 r.
W następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego oraz pozostałych świadczeń w razie choroby i macierzyństwa należy w zasadzie uwzględniać składniki wynagrodzenia, od których odprowadzana jest składka na ubezpieczenie chorobowe.
| Nie należy jednak uwzględniać składników, co do których obowiązujące u pracodawcy przepisy płacowe albo umowy o pracę (u pracodawców niemających obowiązku tworzenia regulaminów wynagradzania) zawierają jednoznaczne postanowienia o zachowywaniu przez pracownika prawa do tego składnika wynagrodzenia za okres pobierania zasiłku. |
W razie braku takich postanowień w przepisach płacowych należy uznać, że nieuregulowany w przepisach płacowych składnik wynagrodzenia nie jest wypłacany za okres pobierania zasiłku (wynagrodzenia za czas choroby), a tym samym powinien być uwzględniony przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczenia - w kwocie faktycznie wypłaconej, bez uzupełniania.
| Jeżeli jednak powstaną wątpliwości, a pracodawca udokumentuje, że wypłaca składnik wynagrodzenia za okres pobierania zasiłku, mimo że nie zawarł tej zasady w przepisach płacowych lub umowie o pracę, składnika tego nie należy uwzględniać w podstawie wymiaru. |
Obowiązek udokumentowania, że istotnie wypłaca dany składnik wynagrodzenia za
okres choroby, a tym samym nie powinien go wliczać do podstawy wymiaru świadczenia
chorobowego, spoczywa więc na pracodawcy.
Jeżeli świadczenia chorobowe wypłaca ZUS, pracodawca powinien dostarczyć wypełniony przez siebie, zmodyfikowany w związku z wyrokiem Trybunału, druk ZUS Z3. Jeżeli wypełnienie w formularzu ZUS Z-3 informacji dotyczących składników wynagrodzenia budzi wątpliwości, należy wyjaśnić je z miejscową jednostką ZUS.
Należy podkreślić, że przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłków nie należy nadal uwzględniać składników wynagrodzenia, przysługujących do określonego terminu, za okres przypadający po tym terminie. Stanowi o tym art. 41 ust. 2 ustawy chorobowej, którego wyrok Trybunału nie dotyczy.
Pracownicy, którzy w dniu wejście w życie wyroku Trybunału pobierali świadczenia
Pracownikom, którzy w dniu wejścia w życie wyroku Trybunału, czyli 7 lipca 2008 r., pobierali świadczenie z ubezpieczenia chorobowego - pracodawcy (ZUS)powinni wyrównać to świadczenie z urzędu, bez konieczności składania wniosku przez pracownika. Wyrównanie powinno dotyczyć całego nieprzerwanego okresu zasiłkowego, w tym również przypadającego przed 7 lipca 2008 r.
PRZYKŁAD
Pracownica otrzymywała zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad dzieckiem od 16 do 25 czerwca 2008 r. Od 26 czerwca do 11 lipca 2008 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu niezdolności do pracy i otrzymywała wynagrodzenie za czas choroby. W zakładzie pracy wypłacana jest nagroda uznaniowa, niewypłacana za okresy nieobecności w pracy z powodu choroby lub opieki. Nagroda ta, otrzymana przez pracownicę za okres, z którego ustalono podstawę wymiaru świadczeń chorobowych, powinna być przez pracodawcę z urzędu uwzględniona w podstawie wymiaru zasiłku (wynagrodzenia za czas choroby). Świadczenia te powinny zostać przeliczone, a pracownica powinna otrzymać stosowne wyrównanie, wraz z odsetkami ustawowymi.
Pracodawca powinien wiedzieć, że świadczenia chorobowe, których wypłatę podjęto po 7 lipca 2008 r., a do których obliczenia nie zastosował on jeszcze postanowień wyroku Trybunału, powinny być przeliczone z urzędu i wypłacone niezwłocznie pracownikom, z uwzględnieniem zasad, dotyczących wypłaty odsetek ustawowych, należnych w przypadku opóźnienia w wypłacie świadczeń.
Pracownicy, którym obliczono podstawę wymiaru zasiłku przed wejściem w życie wyroku Trybunału
Pracownikom, którym przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, czyli przed 7 lipca 2008 r. obliczono podstawę wymiaru zasiłku bez uwzględnienia składników wynagrodzenia, do których nie zachowywali prawa w okresie pobierania zasiłku, a wypłata zasiłku ustała przed 7 lipca 2008 r., mają prawo do wystąpienia o ponowne ustalenie podstawy wymiaru z uwzględnieniem tych składników.
| Zasady postępowania są odmienne w zależności od tego, czy w sprawie była wydawana decyzja, czy nie, oraz czy było prowadzone postępowanie przed sądem. |
Jeżeli sprawa zakończyła się decyzją ostateczną ZUS, od której nie zostało wniesione odwołanie do sądu, termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania wynosi 1 miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Uchylenie decyzji nie może nastąpić, gdy od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat. Pracownikom, którzy wystąpili ze skargą o wznowienie postępowania w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. do 7 sierpnia 2008 r., prawo do zasiłku powinno zostać ustalone ponownie, z uwzględnieniem w podstawie wymiaru składników wynagrodzenia, do których pracownik nie zachowywał prawa za okres pobierania zasiłku. Dotyczy to spraw, w których od daty doręczenia decyzji do dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie upłynęło 5 lat. W tych sprawach ponowne ustalenie podstawy wymiaru zasiłku powinno nastąpić za okres wynikający z decyzji lub za okres, którego decyzja dotyczy.
Jeżeli sprawa została zakończona prawomocnym orzeczeniem, osoba zainteresowana może wnieść skargę o wznowienie postępowania w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. do 7 października 2008 r. W tych sprawach podstawa wymiaru zasiłku powinna być ustalona ponownie po zakończeniu postępowania przed sądem wznowionego w związku ze skargą. Wypłata wyrównania zasiłku powinna być dokonana za okres, którego postępowanie dotyczy. W takim przypadku na ewentualne wyrównanie świadczeń należałoby poczekać do czasu uzyskania przez pracownika prawomocnego orzeczenia sądu.
Chcemy zwrócić uwagę, że w najliczniejszych przypadkach, czyli w sprawach, w których nie były wydawane decyzje, ma zastosowanie art. 67 ust. 4 ustawy chorobowej, zgodnie z którym roszczenie o wypłatę zasiłku przedawnia się po upływie 3 lat od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje. W związku z tym przeliczeniu podlegają zasiłki za okres 3 lat, liczony od daty wystąpienia przez pracownika z wnioskiem w tej sprawie. Ponownemu ustaleniu podlega także zasiłek, gdy choćby ostatni dzień okresu, za który ten zasiłek przysługuje, mieści się w tak liczonym 3-letnim okresie. Wówczas wypłaty wyrównania dokonuje się za cały nieprzerwany okres pobierania zasiłku (wynagrodzenia za czas choroby).
PRZYKŁAD
Pracownicy, która 11 sierpnia 2008 r. wystąpiła z wnioskiem o ponowne ustalenie podstawy wymiaru zasiłku opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas choroby w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, przysługiwały świadczenia za okresy: - od 15 lipca 2005 r. do 12 sierpnia 2005 r. (nieprzerwany okres pobierania zasiłku opiekuńczego), - od 5 do 15 września 2005 r. (wynagrodzenie za czas choroby), - od 17 października 2006 r. do 25 października 2006 r. (wynagrodzenie za czas choroby). Okres 3-letni, liczony od daty wystąpienia z wnioskiem, obejmuje okres od 11 sierpnia 2005 r. do 11 sierpnia 2008 r. W okresie tym mieszczą się pełne okres wynagrodzenia za czas choroby od 5 do 15 września 2005 r. oraz od 17 października 2006 r. do 25 października 2006 r. W związku z tym, że w okresie pobierania zasiłku opiekuńczego mieszczą się przedostatni i ostatni dzień okresu zasiłku przysługującego nieprzerwanie od 15 lipca do 12 sierpnia 2005 r., roszczenie o przeliczenie podstawy wymiaru zasiłku za ten okres nie uległo przedawnieniu. A zatem należy ponownie ustalić podstawę wymiaru zasiłku opiekuńczego przysługującego za okres od 15 lipca do 12 sierpnia 2005 r. oraz wynagrodzeń za czas choroby od 5 do 15 września 2005 r. oraz od 17 października 2006 r. do 25 października 2006 r.
W niektórych przypadkach okres, za który przysługuje wyrównanie świadczeń chorobowych, może być znacznie dłuższy niż przewidziane 3 lata wstecz od daty złożenia wniosku o przeliczenie.
PRZYKŁAD
Pracownik złożył 15 sierpnia 2008 r. wniosek o przeliczenie podstawy wymiaru świadczeń chorobowych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Pracownik ten w 2005 r. długo chorował i 16 sierpnia 2005 r. osiągnął nieprzerwany okres zasiłkowy wynoszący 182 dni. Okres 3-letni, liczony od daty wystąpienia z wnioskiem, obejmuje okres od 15 sierpnia 2005 r. do 15 sierpnia 2008 r. W związku z tym, że w okresie tym mieści się ostatni dzień nieprzerwanego okresu zasiłkowego, roszczenie o przeliczenie podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby oraz zasiłku chorobowego, składających się na ten nieprzerwany okres, nie uległo przedawnieniu, wyrównanie obejmuje więc 1 dzień mieszczący się w 3-letnim okresie przedawnienia oraz 181 dni poprzedzających 3-letni okres przedawnienia.
We wszystkich przypadkach ponownego ustalania podstawy wymiaru zasiłków przysługujących za okres przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wypłaty wyrównania zasiłku należy dokonać wraz z odsetkami, określonymi w art. 85 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.) oraz w art. 359 § 1-3 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93, ze zm.), w związku z art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
Określone w tych przepisach odsetki ustawowe wynosiły za okres: od 25 września 2003 r. do 9 stycznia 2005 r. 12,25% (Dz.U. nr 166, poz. 1613), od 10 stycznia 2005 r. do 14 października 2005 r. 13,50% (Dz.U. nr 3, poz. 16), od 15 października 2005 r. do chwili obecnej 11,50% (Dz.U. nr 201, poz. 1662).
Obliczając należne pracownikom wyrównania należy też pamiętać o zmianie stopy procentowej składek, podlegających potrąceniu z wynagrodzenia pracownika, uwzględnianego przy ustalaniu podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby (zasiłków z ubezpieczenia chorobowego).
Składniki wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo za okres pobierania zasiłku przysługującego w czasie ubezpieczenia, podlegają uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku przysługującego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia.
PRZYKŁAD
Pracownik, otrzymujący w myśl przepisów płacowych dodatek stażowy obok wynagrodzenia za czas choroby (zasiłku chorobowego), zachorował w czasie wypowiedzenia umowy o pracę. Termin wypowiedzenia upływa 31 sierpnia 2008 r. Jeżeli pracownik nadal będzie otrzymywał zwolnienia lekarskie - wypłatę zasiłku chorobowego przejmie ZUS. W takim przypadku do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego powinien być, za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, wliczony dodatek stażowy, w wysokości przysługującej za poszczególne miesiące, przyjęte do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku.
Podstawa prawna: - wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 2008r., sygn. akt SK 16/06 (Dz.U. z 7 lipca 2008 r. nr 119, poz.771),
- art. 41 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z późn. zm.),
- art. 85 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.),
- art. 359 § 1, § 2 i § 3 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.),
- art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
- art. 41 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z późn. zm.),
- art. 85 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.),
- art. 359 § 1, § 2 i § 3 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.),
- art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
Tekst opublikowany: 18 sierpnia 2008 r.
