Pracodawcy wyposażeni w zakładowy fundusz świadczeń socjalnych mogą wesprzeć swoich pracowników - powodzian, uruchamiając dla nich te właśnie środki. Pomoc może przybrać formę zapomogi pieniężnej lub rzeczowej. Pozostali, którzy nie tworzą ZFŚS, także mogą wspomóc podwładnych, ale tylko z wolnych środków obrotowych. Rząd również włączył się w akcję ratującą osoby poszkodowane przez wielką wodę poprzez przyjęcie projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem jej skutków. Ustawa przewiduje różnego rodzaju pomoc i ulgi dla firm i pracowników - ofiar powodzi.
1. Jaka pomoc z ZFŚS?
Działalność socjalna pracodawcy polega na organizowaniu dla pracowników usług i świadczeń nie tylko w zakresie wypoczynku, rekreacji, czy rozrywki, ale także przejawia się poprzez udzielanie im pomocy materialnej - rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych stosowną umową.
Osobami uprawnionymi do korzystania z opieki socjalnej są:
- pracownicy i ich rodziny,
- emeryci i renciści będący byłymi pracownikami i ich rodziny oraz
- inne osoby, którym pracodawca przyznał, w regulaminie funduszu, prawo korzystania ze świadczeń socjalnych z niego finansowanych (zleceniobiorcy, członkowie zarządu itp.)
Zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z budżetu funduszu, z uwzględnieniem wymienionych czynników socjalnych, oraz zasady przeznaczania jego środków na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej pracodawca określa w regulaminie, ustalanym wspólnie ze związkami zawodowymi, a jeśli w firmie nie ma organizacji związkowej regulamin uzgadnia się z pracownikiem wybranym spośród załogi do reprezentowania jej interesów.
| Regulamin może, więc przewidywać udzielanie zapomóg w razie indywidualnych zdarzeń losowych czy klęsk żywiołowych. Zapomoga może przyjąć postać finansową lub rzeczową np. zakup i przekazanie potrzebującym konkretnych rzeczy np. materiałów opatrunkowych, artykułów spożywczych, kocy, śpiworów, sprzętów domowych, narzędzi do usuwania skutków kataklizmu itp. |
Jeśli regulamin nic nie mówi o zapomogach w razie takich przykrych okoliczności, wówczas można wprowadzić do niego nowe postanowienia drogą aneksu i ewentualnie przebudować ustalony preliminarz wydatków na bieżący rok, w zależności od skali potrzeb powodzian.
| Trzeba nadal pamiętać, że o wartości pomocy decyduje stopień zniszczeń, jakie spowodowała powódź w gospodarstwie danej osoby, jej położenie materialne, sytuacja rodzinna. |
Formą wsparcia może być również umorzenie lub zawieszenie spłaty pożyczki, którą pracownik zaciągnął wcześniej z funduszu lub udzielenie takiej pożyczki na cele mieszkaniowe np. na odbudowę czy remont zniszczonego domu.
2. Zwolnienia podatkowo-składkowe
Podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne nie stanowią u pracowników:
- świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych - bez względu na wartość oraz rodzaj czy formę świadczenia,
- świadczenia wypłacane z funduszu utworzonego na cele socjalno-bytowe na podstawie układu zbiorowego pracy u pracodawców, którzy nie tworzą zakładowego funduszu świadczeń socjalnych - do wysokości nieprzekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego, określonej w art. 5 ust. 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 z późn. zm.) dalej: ustawa o ZFŚS - czyli w 2010 r. - 1.047,84 zł,
- zapomogi losowe w przypadku klęsk żywiołowych, indywidualnych zdarzeń losowych lub długotrwałej choroby - bez względu na źródło finansowania i bez ograniczenia kwotowego.
| Ostatnie zwolnienie odnosi się do zapomóg wypłaconych z firmowej kasy przez pracodawców nieposiadających ZFŚS. |
Z podatku dochodowego natomiast zwolnione są:
- zapomogi otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2.280 zł (źródło finansowania pozostaje bez znaczenia),
- wartość otrzymanych przez pracownika w związku z finansowaniem działalności socjalnej, o której mowa w ustawie o ZFŚS, rzeczowych świadczeń oraz otrzymanych przez niego w tym zakresie świadczeń pieniężnych, sfinansowanych w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych, łącznie do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 380 zł; rzeczowymi świadczeniami nie są bony, talony i inne znaki, uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi.
Przypomnijmy, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów zwolnionych ustawowo oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. I tu warto powołać rozporządzenie Ministra Finansów z 28 grudnia 2009 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów) podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (Dz. U. nr 226, poz. 1819).
Na jego podstawie zarządzono odstąpienie od ściągnięcia podatku od pomocy materialnej otrzymanej od zakładu pracy przez osoby poszkodowane na skutek katastrofy naturalnej (zdarzenia związanego z działaniem sił natury m.in. powodzi) - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 6.000 zł. Zaniechanie ma zastosowanie do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r.
Co projekt ustawy oferuje pracownikom?
Zgodnie z projektem, pracownikom, którzy nie mogli stawić się do pracy wskutek powodzi pracodawca uzna nieobecność, jako usprawiedliwioną.
| Za 5 dni tej absencji pracownikowi będzie przysługiwała stosowna część minimalnego wynagrodzenia, o ile nie będzie uprawniony do rekompensaty z tytułu utraconego wynagrodzenia lub nieobecność w pracy nie ma charakteru odpłatnego. |
A jak zabezpiecza pracodawców?
Z kolei dla firm, które z powodu powodzi musiały ograniczyć prowadzenie działalności gospodarczej lub w ogóle ją wstrzymać, przez co nie mają środków pieniężnych na wynagrodzenia pracowników, projekt przewiduje możliwość ubiegania się o udzielenie nieoprocentowanej pożyczki od FGŚP.
Ponadto, pracodawca, którego firma w maju lub czerwcu br. została zalana, może wyznaczyć pracownikom wykonywanie prac związanych z naprawą i ratowaniem mienia. Za pomoc w usuwaniu skutków powodzi pracownik zachowa prawo do dotychczasowego wynagrodzenia.
Pracodawca, na walkę ze skutkami powodzi, w tym na wsparcie dla poszkodowanych pracowników, będzie mógł wykorzystać środki finansowe z ZFŚS, a także przeznaczyć je na likwidację następstw powodzi u innego pracodawcy w ramach wzajemnej pomocy.
Pomoc dla zakładów pracy chronionej
Projekt ustawy nie omija również pracodawców będących zakładami pracy chronionej oraz tych bez statusu ZPCHR, ale posiadających ZFRON. Zyskali oni prawo do przeznaczenia środków z Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na odbudowę uszkodzonych lub całkowicie zniszczonych w powodzi stanowisk pracy dla niepełnosprawnych. Poza tym, środki z ZFRON będzie można również wydatkować na:
- zagrożone likwidacją stanowiska terapii zajęciowej dla osób niepełnosprawnych,
- bezzwrotną pomoc dla innej firmy posiadającej ZFRON, która poniosła szkody w wyniku powodzi (10% środków),
- likwidację skutków powodzi wspólnie z innym posiadaczem ZFRON (10% środków),
- indywidualną pomoc dla osób niepełnosprawnych, które poniosły szkody w wyniku powodzi, tj. m.in. na zakup nowego sprzętu rehabilitacyjnego czy ortopedycznego.
Podstawa prawna: - art. 3 i art. 8 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 z późn. zm.),
- art. 21 ust. 1 pkt 26 i pkt 67 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn.zm.),
- § 2 ust. 1 pkt 19, pkt 20 i pkt 22 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.),
- rozporządzenie Ministra Finansów z 28 grudnia 2009 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów) podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (Dz.U. nr 226, poz. 1819).
- art. 21 ust. 1 pkt 26 i pkt 67 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn.zm.),
- § 2 ust. 1 pkt 19, pkt 20 i pkt 22 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.),
- rozporządzenie Ministra Finansów z 28 grudnia 2009 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów) podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (Dz.U. nr 226, poz. 1819).
