Jak opodatkować wewnątrzwspólnotową usługę transportową?

Wewnątrzwspólnotową usługą transportu towarów jest taka usługa transportu, która rozpoczyna się i ma zakończenie odpowiednio na terytorium dwóch różnych państw członkowskich Unii Europejskiej, bądź też jest to transport, którego rozpoczęcie i zakończenie ma miejsce na terytorium jednego państwa członkowskiego, jeśli usługa ta jest bezpośrednio związana z wewnątrzwspólnotową usługą transportu towarów.

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535, dalej zwana nową ustawą o VAT, reguluje dwie możliwości opodatkowania usługi transportu wewnątrzwspólnotowego.



Zwróć uwagę, że usług transportowych dotyczy ogólna zasada, według której usługi wewnątrzwspólnotowego transportu towarów są opodatkowane w kraju, w którym transport się odbywa, z uwzględnieniem przebytych odległości.

Zatem jeżeli Twoja firma świadczy usługi transportu towarów, których trasa przebiega w części przez terytorium Polski, w tej części usługa ta podlega opodatkowaniu w Polsce, według stawki podstawowej VAT 22%. W tej części, w której transport przebiega przez inne kraje Unii Europejskiej, podlega on opodatkowaniu według obowiązujących w tych krajach przepisów i do tych odcinków trasy mają zastosowanie odpowiednie stawki podatku VAT, z uwzględnieniem przebytych odległości w tych krajach.

Pamiętaj, że obowiązek podatkowy w przypadku usług transportowych powstaje w momencie otrzymania całości lub części zapłaty, nie później niż 30 dni od wykonania usługi (art. 19 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT).



Usługa transportowa jest opodatkowana w tym państwie, w którym rozpoczyna się transport (w kraju wysyłki). W tym przypadku cała usługa jest opodatkowana według stawki obowiązującej w państwie, w którym rozpoczyna się transport (art. 18 ust. 1 nowej ustawy o VAT). Obowiązuje zatem domniemanie, że usługa, której trasa przebiega przez terytoria kilku państw Unii Europejskiej, odbywa się na terytorium jednego z nich, kraju rozpoczęcia transportu.
Taka regulacja usuwa komplikacje związane z opodatkowaniem usług transportowych dla nabywcy, który otrzymałby fakturę uwzględniającą stawki podatku VAT obowiązujące w krajach, przez które towar był transportowany. Przyjęcie takiego rozwiązania upraszcza również rozliczenia po stronie dostawcy usługi transportowej, który nie musi się rejestrować dla potrzeb podatku VAT w każdym z państw Unii, przez terytorium których przebiega trasa świadczonych przez niego usług transportowych.

Nie ma w tym przypadku znaczenia miejsce siedziby przewoźnika, według art. 28 ust. 1 nowej ustawa o VAT miejscem opodatkowania wewnątrzwspólnotowej usługi transportu towarów jest kraj rozpoczęcia transportu (kraj wysyłki).



Oznacza to również, że jeżeli transport towarów rozpoczyna się np. we Włoszech, cała wartość usługi opodatkowana zostaje stawką podatku VAT właściwą według przepisów prawa włoskiego. Jeżeli Twoja firma nabędzie taką usługę transportową, to na fakturze będzie włoska stawka VAT.
W związku z tym rozliczana przez Ciebie firma będzie miała prawo wystąpić o zwrot VAT zwartego w tej fakturze, po spełnieniu określonych warunków, na podstawie przepisów VIII Dyrektywy Rady UE.



W przypadku usług transportu wewnątrzwspólnotowego możliwa jest i inna sytuacja. Jeżeli przy świadczeniu usługi wewnątrzwspólnotowego transportu towarów nabywca tej usługi poda swój NIP nadany mu dla podatku VAT przez kraj inny niż kraj rozpoczęcia wysyłki, to usługa ta jest opodatkowana państwie, które nadało NIP (art. 28 ust. 3 nowej ustawy o VAT).
Miejsce opodatkowania wewnątrzwspólnotowej usługi transportu towarów w tym przypadku wypada na terytorium kraju, które nadało usługobiorcy numer rejestracyjny dla potrzeb VAT, czyli inaczej niż przy pierwszym sposobie rozliczeń - gdy jest na terytorium kraju, gdzie transport się rozpoczyna (kraj wysyłki).

W następstwie przyjęcia takiej konstrukcji podatek z tytułu usług wewnątrzwspólnotowego transportu towarów zostanie rozliczony w kraju, gdzie usługobiorca jest zarejestrowany dla potrzeb podatku VAT na zasadzie importu usług, chyba że usługodawca posiada siedzibę w tym kraju i rozliczy podatek z tego tytułu.



Jeżeli Twoja firma nabędzie wewnątrzwspólnotową usługę transportu towarów rozpoczynającą się na terytorium państwa członkowskiego innego niż Polska, możesz rozliczyć podatek VAT z tytułu nabytej usługi na zasadzie importu usług. Musisz jedynie podać dostawcy numer rejestracyjny dla potrzeb podatku VAT nadany Twojej firmie. Dzięki temu unikniesz rozliczania faktury VAT z "obcą" stawką, właściwą dla kraju miejsca rozpoczęcia się transportu.



W szczególnych przypadkach wewnątrzwspólnotowa usługa transportu towarów może podlegać opodatkowaniu według 0% stawki podatku VAT. Stawka preferencyjna VAT może mieć zastosowanie, gdy wewnątrzwspólnotowa usługa transportu towarów jest związana z importem lub eksportem towarów. Taki sposób rozliczenia może wystąpić, gdy wewnątrzwspólnotowa usługa transportu towarów jest:
- bezpośrednio związana z importem towarów, a jej wartość jest wliczona do podstawy opodatkowania w imporcie towarów (art. 83 ust. 1 pkt 20 nowej ustawy o VAT),
- bezpośrednio związana z eksportem towarów i świadczona jest np. na podstawie umowy zlecenia lub pośrednictwa dotyczącej towarów eksportowanych (art. 83 ust. 1 pkt 21 nowej ustawy o VAT).

Abyś mógł zastosować w wymienionych wyżej przypadkach preferencyjną stawkę VAT, musisz prowadzić odpowiednią dokumentację, z której jednoznacznie będzie wynikać, że usługi te zostały wykonane przy zachowaniu warunków określonych w tych przepisach (list przewozowy lub dokument spedytorski - kolejowy, lotniczy, samochodowy, konosament morski, konosament żeglugi śródlądowej, dowód wywozu towarów).

Jeśli rozliczana przez Ciebie firma nabędzie usługi transportu wewnątrzwspólnotowego od podmiotu zagranicznego, to VAT rozliczasz w Polsce, według 22% stawki VAT z tytułu tej usługi na zasadzie importu usług, o ile podasz usługodawcy numer identyfikacji dla potrzeb VAT UE nadany w Polsce rozliczanemu przez Ciebie podatnikowi (z kodem PL).

Jeżeli nie podasz swojego numeru usługodawcy, usługa będzie opodatkowana w Polsce tylko wówczas, gdy transport rozpoczyna się w Polsce. W innym przypadku usługa podlegać będzie opodatkowaniu w kraju rozpoczęcia transportu, a nabywca otrzyma od usługodawcy fakturę z naliczonym podatkiem VAT według stawki obowiązującej w kraju rozpoczęcia transportu. Nabywca może być wówczas, przy spełnieniu określonych warunków, uprawniony do odzyskania zapłaconego podatku na podstawie przepisów VIII Dyrektywy.

Natomiast w przypadku gdy to Twoja firma świadczy usługi transportu wewnątrzwspólnotowego na rzecz nabywcy z innego kraju Unii, będziesz musiał wykazać podatek należny z tytułu tej transakcji tylko, w sytuacji gdy usługobiorca nie poda Ci numeru rejestracji dla potrzeb VAT w kraju Unii Europejskiej, innym niż kraj rozpoczęcia transportu. Jeżeli nabywca usługi transportowej poda Ci numer, pod którym został zidentyfikowany dla potrzeb VAT, wówczas wystawisz fakturę VAT umieszczając na niej wyłącznie wartość netto bez wskazania stawki, bez kwoty podatku VAT. Do transakcji tej nie mają zastosowania polskie przepisy i nie podlega ona opodatkowaniu polskim podatkiem VAT.



Usługi pomocnicze do usług transportu to np. załadunek towaru, jego rozładunek i przeładunek.
W przypadku usług wykonywanych przez pośredników (spedytorów) działających w imieniu i na rachunek osób trzecich, bezpośrednio związanych z wewnątrzwspólnotowymi usługami transportu towarów, obowiązuje zasada, że miejscem świadczenia tych usług jest miejsce, gdzie transport się rozpoczyna (art. 28 ust. 5 pkt 2 lit. a nowej ustawy o VAT). Tam gdzie jest miejsce świadczenia, tam i usługa podlega opodatkowaniu VAT.

Jeżeli jednak nabywca tej usługi poda swój NIP nadany mu dla podatku VAT przez kraj inny niż kraj rozpoczęcia wysyłki, to usługa pomocnicza transportu jest opodatkowana w państwie, które nadało NIP nabywcy.
W tym przypadku podatek rozlicza nabywca usługi. Spedytor wystawia fakturę bez kwot i stawki podatku oraz kwoty należności z podatkiem. Na fakturze natomiast umieszcza adnotację, że podatek rozlicza nabywca.

Jeżeli transport jest świadczony przez pośredników działających w imieniu i na rachunek osób trzecich, a usługi te są związane bezpośrednio z usługami pomocniczymi do usług transportowych, miejscem świadczenia (opodatkowania) jest miejsce faktycznego wykonania usług pomocniczych do usług transportu.

Podstawa prawna: art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 13 pkt 2, art. 28, art. 28 ust. 3, art. 28 ust. 5 pkt 2 lit. a, art. 83 ust. 1 pkt 20, pkt 21 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535).

Autor: Katarzyna Woźniak, prawnik w kancelarii podatkowej w Bydgoszczy