RSS Mapa strony Ustaw jako startową Mój portal czwartek, 30 października 2014 r.
Jesteś tutaj: Strona główna » Nowości » Nowości księgowe II kwartał 2008 » Archiwum nowości księgowych » Nowości księgowe 2008
Rozmiar tekstu:  f1 f2 f3
RSS
Ważny od 2008-06-25 do 2008-12-31

Jak obliczyć wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy?

Pracownikowi za czas choroby trwającej łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego należy wypłacić wynagrodzenie chorobowe. Sprawdź w tekście, jak prawidłowo ustalić podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego.


Limit 33 dni i okres wyczekiwania

Za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby (lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną) trwającej łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Generalnie prawo do wynagrodzenia chorobowego pracownik nabywa dopiero po upływie tzw. okresu wyczekiwania, czyli 30 dni nieprzerwanego obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego.

Do tego okresu wlicza się również poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.

Jednakże są w tym zakresie wyjątki, ponieważ od 1. dnia ubezpieczenia chorobowego prawo do wynagrodzenia chorobowego przysługuje:
  1. absolwentom szkół lub szkół wyższych, którzy zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów wyższych,
  2. jeżeli niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy,
  3. ubezpieczonym obowiązkowo, którzy mają wcześniejszy co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego,
  4. posłom i senatorom, którzy przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji.

Warto również zaznaczyć, że okresu choroby przypadającej w okresie wyczekiwania nie wlicza się do limitu 33 dni, za które przysługuje wynagrodzenie chorobowe.
Okres 33 dni wyznacza się, sumując wszystkie okresy niezdolności do pracy przypadające w roku kalendarzowym. Jest to więc limit na cały rok bez względu na przerwy w pracy czy zatrudnienie u różnych kolejnych pracodawców. Wynagrodzenie chorobowe finansowane jest ze środków zakładu pracy. Oznacza to, że za wszystkie zwolnienia mieszczące się w limicie 33 dni płaci pracodawca.

W jakiej wysokości przysługuje wynagrodzenie chorobowe?

Wysokość wynagrodzenia za czas choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną to zwykle 80% podstawy wymiaru, nawet jeśli pracownik przebywał w szpitalu. Do 70% za ten okres leczenia szpitalnego obniżeniu ulega zasiłek chorobowy. Nie dotyczy to natomiast wynagrodzenia od pracodawcy. Wyższe, bo 100% wynagrodzenie, otrzyma pracownik, który uległ wypadkowi w drodze do pracy lub z pracy albo zachorował w czasie ciąży.

W razie poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów pracownikowi również przysługuje 100% wynagrodzenia.

Kodeks pracy daje pracodawcom możliwość zagwarantowania pracownikom wyższego niż 80% wynagrodzenia za czas chorobowej niezdolności do pracy. Taka regulacja powinna być zawarta w przepisach wewnętrznych obowiązujących w danym zakładzie pracy, np. regulaminie wynagradzania czy układzie zbiorowym pracy. Można również przyznać dodatki uzupełniające do 70 lub 80% zasiłku chorobowego, wypłacanego ze środków ZUS – do 100% podstawy wymiaru.

Podstawa wymiaru

Zgodnie z kp wynagrodzenie za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Zasady te określa ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z późn. zm., dalej: ustawa chorobowa).

Podstawę wymiaru tego świadczenia chorobowego, przysługującego ubezpieczonemu będącemu pracownikiem, stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.

Przez wynagrodzenie należy rozumieć przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe, czyli od 1 stycznia 2008 r. – 13,71%.

PRZYKŁAD
Pracownik otrzymuje minimalne wynagrodzenie za pracę. czyli 1.126 zł. Pracownik chorował w maju 5 dni. co udokumentował zwolnieniem lekarskim. Wynagrodzenie chorobowe ustalone będzie następująco:

1,126 zł – 13,71% = 971,63 zł

Podstawę dzieli się przez 30, aby uzyskać dniówkę czyli:
971,63 zł : 30 = 32,39 zł

Z dniówki liczy się 80%:
32,39 zł × 80% = 25,91 zł

Wynik mnoży przez liczbę dni zwolnienia lekarskiego:
25,91 zł × 5 = 129,55 zł
A zatem pracownik za 5 dni choroby otrzyma wynagrodzenie chorobowe w wysokości 129, 55 zł.

Jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem okresu 12 miesięcy zatrudnienia pracownika, podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia.

W przypadku gdy pracownik zachoruje przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego, podstawę wymiaru stanowi wynagrodzenie, które osiągnąłby, gdyby pracował pełny miesiąc kalendarzowy.

Wówczas podstawę wymiaru stanowi:
  1. wynagrodzenie miesięczne określone w umowie o pracę lub w innym akcie, na podstawie którego powstał stosunek pracy, jeżeli wynagrodzenie przysługuje w stałej miesięcznej wysokości;
  2. wynagrodzenie miesięczne obliczone przez podzielenie wynagrodzenia osiągniętego za przepracowane dni robocze przez liczbę dni przepracowanych i pomnożenie przez liczbę dni, które ubezpieczony będący pracownikiem był obowiązany przepracować w tym miesiącu, jeżeli przepracował choćby 1 dzień;
  3. kwota zmiennych składników wynagrodzenia w przeciętnej miesięcznej wysokości, wypłacona za miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, pracownikom zatrudnionym na takim samym lub podobnym stanowisku pracy u pracodawcy, u którego przysługuje zasiłek chorobowy, jeżeli ubezpieczony będący pracownikiem nie osiągnął żadnego wynagrodzenia.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru zasiłku chorobowego ustala się przez podzielenie wynagrodzenia osiągniętego przez pracownika za okres brany pod uwagę przy obliczaniu podstawy, przez liczbę miesięcy, w których wynagrodzenie to zostało osiągnięte.

Może wystąpić przypadek, że pracownik w okresie przyjmowanym do ustalania podstawy wymiaru nie uzyskał wynagrodzenia wskutek nieobecności w pracy z przyczyn usprawiedliwionych, np. chorował. Obliczając podstawę:
  • wyłącza się wynagrodzenie za miesiące, w których przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy;
  • przyjmuje się, po uzupełnieniu, wynagrodzenie z miesięcy, w których ubezpieczony będący pracownikiem przepracował co najmniej połowę obowiązującego go czasu pracy.

Uzupełnień dokonuje się według zasad określonych wyżej w punktach a-c. W podstawie uwzględnia się wypłacone np. dodatki za godziny nadliczbowe, za pracę w porze nocnej w kwotach faktycznie uzyskanych, bez uzupełniania. W podstawie ujmuje się także wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy, natomiast pomija się ekwiwalent za urlop niewykorzystany. Wówczas, ustalając podstawę, należy zsumować wynagrodzenie za dni przepracowane z wynagrodzeniem urlopowym, a dni urlopu traktuje się jak dni przepracowane.

Może się zdarzyć sytuacja, że w okresie, z którego liczona jest podstawa lub w miesiącu zachorowania, zmieniono pracownikowi w umowie o pracę wymiar czasu pracy. Wówczas podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi wynagrodzenie ustalone dla nowego wymiaru czasu pracy.
Trzeba mieć również na uwadze, że nie wszystkie składniki wynagrodzenia, od których opłacono składki na ubezpieczenia społeczne, wchodzą do podstawy wymiaru zasiłku.

Generalnie przy ustalaniu podstawy wymiaru nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, jeżeli postanowienia układów zbiorowych pracy lub przepisy o wynagradzaniu nie przewidują zmniejszania ich za okres pobierania zasiłku.

Chodzi tu np. o premie uznaniowe, nagrody, dodatki stażowe. Jeżeli więc pracownikowi wypłacono premię uznaniową i regulamin wynagrodzeń milczy na temat zmniejszania jej w razie choroby, premii tej nie bierze się pod uwagę przy obliczaniu podstawy wymiaru wynagrodzenia i zasiłku chorobowego. Jeśli natomiast przepisy płacowe w firmie dokładnie określają, że za nieobecność w pracy spowodowaną chorobą premia jest zmniejszana proporcjonalnie, wlicza się ją do podstawy, ale po uprzednim uzupełnieniu.

Składniki zmniejszane w inny sposób niż proporcjonalnie do liczby dni nieobecności bierze się pod uwagę w wysokości faktycznie wypłaconej, bez uzupełniania.

Premie, nagrody i inne składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy miesięczne wlicza się do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w kwocie wypłaconej pracownikowi za miesiące kalendarzowe, z których wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku. Składniki te, przysługujące za okresy kwartalne, wlicza się do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w wysokości stanowiącej 1/12 kwot wypłaconych pracownikowi za 4 kwartały poprzedzające miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.

Składników wynagrodzenia przysługujących w myśl umowy o pracę lub innego aktu, na podstawie którego powstał stosunek pracy, tylko do określonego terminu nie uwzględnia się przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego należnego za okres po tym terminie.

Wynagrodzenie chorobowe wypłaca się za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy, a więc także za soboty, niedziele czy święta, jeżeli zwolnienie lekarskie je obejmuje. Wynagrodzenie za 1 dzień przysługuje w wysokości 1/30 miesięcznego wynagrodzenia za czas choroby.

Ustalanie podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego na przykładach

Przykład 1
PRZYKŁAD
Pracownik otrzymuje wynagrodzenie zmienne. W jednym z miesięcy, który będzie brany do ustalenia przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, pracownik przepracował 20 dni z 22 dni, które powinien przepracować. Dwa dni był nieobecny z przyczyn usprawiedliwionych. W tym samym miesiącu pracownik przepracował 8 godzin nadliczbowych. Za czas przepracowany w godzinach normalnych pracownik otrzymał 1.750 zł brutto, za godziny nadliczbowe dodatek 135 zł.
Wynagrodzenie uwzględnione w podstawie będzie się składać z dwóch części: za pracę w godzinach podstawowych i za pracę w godzinach nadliczbowych.

Pierwszą część trzeba uzupełnić:
1.750 – 13,71% = 1.510,08 zł
1.510,08 zł : 20 = 75,50 zł
75,50 zł × 22 = 1.661 zł

Drugą część przyjmuje się w wysokości faktycznie wypłaconej, bez uzupełnienia:
135 zł – 13,71% = 116,49 zł
Wynagrodzenie przyjęte do ustalenia przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wyniesie: 1.777,49 zł (1.661 zł + 116,49 zł = 1.777,49 zł).

Przykład 2
PRZYKŁAD
Pracownica zatrudniona była przez cały 2007 r. na 1/2 etatu. Od 1 stycznia 2008 r. przeszła na pełen wymiar czasu pracy i jej wynagrodzenie wzrosło z 1.000 zł do 1.500 zł. Zachorowała 15 lutego 2008 r. Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego stanowi wynagrodzenie za styczeń 2008 r., czyli za miesiąc, od którego obowiązuje nowy wymiar czasu pracy, oczywiście po odliczeniu składek 13,71%.

Przykład 3
PRZYKŁAD
Pracownik został zatrudniony 5 maja 2008 r., a 15 maja 2008 r. zachorował i przebywał na zwolnieniu lekarskim 16 dni. Pracownik otrzymuje wynagrodzenie zmienne, uzależnione od ilości wykonanej pracy. Za 8 dni, które przepracował, otrzymał 280 zł brutto. Liczba dni roboczych, które pracownik był zobowiązany przepracować w maju2008 r., wynosi 19. Pracownik ma ponad 10-letni staż pracy.
Ustalenie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia

Wynagrodzenie po uzupełnieniu wyniesie:
280 zł – 13,71% = 241,61 zł
241,61 zł : 8 = 30,20 zł
30,20 zł × 19 = 573,80 zł
W tym przypadku znajdzie zastosowanie przepis mówiący, że podstawa wymiaru zasiłku chorobowego, a więc i wynagrodzenia chorobowego, z tytułu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od kwot minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu 13,71% (18,71%, 15,71% tej kwoty). W 2008 r. minimalna podstawa wymiaru zasiłku wynosi 971,63 zł. Dlatego do dalszych wyliczeń należy przyjąć kwotę 971,63 zł.

Przykład 4
PRZYKŁAD
W okresie 12 miesięcy branych do obliczenia podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego pracownik otrzymał dwukrotnie nagrodę uznaniową. Przepisy wewnętrzne nie regulują zasad przyznawania takich nagród. Wobec tego przy obliczaniu podstawy należy je pominąć.

Przykład 5
PRZYKŁAD
Pracownik otrzymuje stałe miesięczne wynagrodzenie w wysokości 2.500 zł. Zachorował w kwietniu 2008 r. i dostarczył pracodawcy zwolnienie lekarskie na 10 dni. W marcu 2008 r. otrzymał zaliczkowo premię za I kwartał w wysokości 800 zł, ponieważ nie był jeszcze dokładnie znany wynik za kolejny kwartał, który ma wpływ na wysokość premii. W kwietniu ustalono wynik firmy i okazało się, że premia wynosi 980 zł, wyrównanie będzie pracownikowi wypłacone w maju. W poprzednich kwartałach pracownik otrzymał premie wliczane do podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego w następujących wysokościach: 680 zł, 830 zł, 720 zł.

1. Podstawa wymiaru przed przeliczeniem

Pracownik zachorował w kwietniu, wobec czego podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego należało ustalić z okresu kwiecień 2007 r. – marzec 2008 r. W firmie wypłacane są premie kwartalne, wliczane do przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjmowanego do ustalenia podstawy należności chorobowej. Premie takie uwzględnia się w wysokości stanowiącej 1/12 kwot wypłaconych pracownikowi za 4 kwartały poprzedzające miesiąc wystąpienia choroby. A zatem, trzeba było zsumować 4 premie w kwotach: 680 zł, 830 zł, 720 zł oraz 800 zł. W tym miejscu należy wyjaśnić, że jeżeli niektóre składniki wynagrodzenia zostały wypłacone zaliczkowo (a tak było z premią w marcu), wlicza się je do podstawy wymiaru, a po ich wyrównaniu podstawę przelicza na nowo i rekompensuje pracownikowi poprzez wypłatę różnicy w wynagrodzeniu chorobowym. Następnie sumę premii dzieli się przez 12, czyli:

3.030 zł : 12 = 252,50 zł
Podstawa wymiaru ostatecznie wynosiła 2.752,50 zł (25.00 zł + 252,50 zł).
Po odliczeniu zaś składek na ubezpieczenia społeczne było to 2.313,20 zł (trzeba pamiętać, że za mies. kwiecień 2007 r. – czerwiec 2007 r. odejmujemy składki w wysokości 18,71%, za lipiec 2007 r.– grudzień 2007 r. w wysokości 15,71%, styczeń 2008 r. – marzec 2008 r. w wysokości 13,71%).

Wynagrodzenie chorobowe za kwiecień 2008 r. należało obliczyć następująco:

2.313,20 zł : 30 = 77,11 zł
77,11 zł × 80% = 61,69 zł
61,69 zł × 10 dni = 616,90 zł

Za 10 dni choroby pracownik powinien był otrzymać w kwietniu 616,90 zł.
Wypłata dopełnienia premii w wysokości 180 zł nastąpi dopiero w maju, wobec tego trzeba będzie ponownie przeliczyć podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego i przekazać pracownikowi należne wyrównanie.

2. Podstawa wymiaru po przeliczeniu i wyrównanie chorobowego
Przeliczenie będzie wyglądało następująco:
Suma premii: 3.210 zł (680 zł + 830 zł + 720 zł + 980 zł)
3.210 zł : 12 = 267,50 zł
2.500 zł + 267,50 zł = 2.767,50 zł

Podstawa po odliczeniu składek:

2.325,81 zł : 30 = 77,53 zł
77,53 zł × 80% = 62,02 zł
62,02 zł × 10 dni = 620,20 zł

Różnica wynosi po przeliczeniu 3,30 zł. Należy ją pracownikowi wypłacić (po odprowadzeniu zaliczki na podatek i składki zdrowotnej) w maju jako wyrównanie wynagrodzenia chorobowego.

Przykład 6
PRZYKŁAD
Pracownik zawarł 1 marca br. z własnym pracodawcą dodatkowo umowę zlecenia na okres 2 miesięcy, za które otrzymał na koniec kwietnia 1.800 zł. Zachorował w maju. W podstawie wymiaru chorobowego nie można uwzględniać wynagrodzenia z tytułu zlecenia, ponieważ w miesiącu zachorowania umowa ta już nie obowiązywała.

Podstawa prawna: 
Podstawa prawna: - art. 92 Kodeksu pracy,

Autor: Iza Nowacka, księgowa w biurze podatkowym, specjalista ds. kadrowo-płacowych

Porady o zbliżonej tematyce

Nie jesteś jeszcze użytkownikiem konta Premium Portalu FK?

Tylko w Portalu FK:

  • filmy szkoleniowe dotyczące najbardziej popularnych tematów w księgowości (np.: podatków dochodowych, VAT, rachunkowości), prowadzone przez uznanych ekspertów.
  • informacje o planowanych i aktualnych zmianach przepisów księgowo-podatkowych,
  • wiarygodne interpretacje zmian przygotowane przez zaufanych ekspertów,
  • możliwość indywidualnej konsultacji z ekspertem,
  • mnóstwo wzorów dokumentów, m.in.: deklaracje i formularze do ZUS i dokumenty związane z kontrolą Urzędu Skarbowego.

Strona używa plików cookies.

Kliknij tutaj, żeby dowiedzieć się jaki jest cel używania cookies oraz jak zmienić ustawienia cookie w przeglądarce.
Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z bieżącymi ustawieniami przeglądarki.