Jak obliczyć limit, który uprawnia do korzystania ze zwolnienia podmiotowego w VAT?

Jeżeli jesteś drobnym przedsiębiorcą, nie planujesz wysokich obrotów w roku podatkowym, nie zawsze musisz się rejestrować jako podatnik VAT. Masz prawo wybrać zwolnienie podmiotowe, to ma zarazem zalety i wady. Jeżeli nie chcesz składać deklaracji VAT-7, nie rejestrujesz się jako vatowiec, nie musisz tego faktu zgłaszać do naczelnika właściwego urzędu skarbowego. Tym samym jednak nie możesz korzystać z praw, jakie przysługują podatnikom VAT, czyli z odliczenia podatku naliczonego.
Od 1 maja 2004 r. obowiązują nowe zasady ustalania wartości sprzedaży, która dla drobnych przedsiębiorców jest kwotą graniczną, po której przekroczeniu stają się oni podatnikami VAT, jeżeli wcześniej korzystali ze zwolnienia podmiotowego, które wprowadziła ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535, dalej zwana nową ustawą o VAT).

Wartość sprzedaży ustalasz na różnych zasadach, w zależności od tego, czy jesteś podatnikiem, który rozpoczyna działalność po 1 maja 2004 r., czy działalność gospodarczą prowadziłeś przed tą datą.

Jeżeli rozpoczynasz działalność po wejściu w życie nowej ustawy o VAT, stosujesz nowe zasady i tylko w odniesieniu do planowanej sprzedaży opodatkowanej dokonanej po tej dacie.



Kwotę limitu na dany rok podatkowy określa w drodze rozporządzenia Minister Finansów. Ogłasza ją w terminie do 31 grudnia poprzedzającego rok podatkowy jako obliczoną według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 100 zł. Aktualną wartość sprzedaży na obecny rok podatkowy znajdziesz tutaj.

Jeżeli prowadzisz przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzasz funduszami inwestycyjnymi, jesteś agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze - za wartość sprzedaży do ustalenia limitu uprawniającego do zwolnienia podmiotowego przyjmujesz 30-krotność kwoty prowizji lub innych postaci wynagrodzeń za wykonanie usług. Do wyliczenia limitu również nie wlicza się kwot podatku.

W przypadku podatników świadczących usługi wymienione wyżej oraz wynagradzane w postaci prowizji obowiązuje ten sam limit 10.000 euro. Wartość sprzedaży ustalasz, sumując kwoty otrzymanych prowizji i mnożysz sumę przez 30.

Jeżeli podatnik świadczy usługi wynagradzane w formie prowizji oraz prowadzi sprzedaż w formie działalności gospodarczej, limit ustalasz dla każdego rodzaju sprzedaży osobno, a potem sumujesz otrzymane kwoty.

Pamiętaj, że ustalając limit, do wartości sprzedaży nie wliczasz odpłatnej dostawy towarów oraz odpłatnego świadczenia usług zwolnionych od podatku, a także towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

Do wartości limitu sprzedaży wliczasz jedynie sprzedaż opodatkowaną.

Ponieważ przepis dotyczący prawa do zwolnienia przyznaje je w stosunku do wartości sprzedaży prognozowanej, do Ciebie należy ustalenie tej prognozy.

W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że limit należy wyliczyć w proporcji do liczby dni, a nie miesięcy prowadzonej działalności.



Ponieważ według nowej ustawy o VAT limit zwolnienia ustala się jedynie na podstawie wartości sprzedaży opodatkowanej, podatnik, który dokonuje jedynie sprzedaży zwolnionej, nie ustala w ogóle limitu, zatem zawsze jest podatnikiem zwolnionym podmiotowo.

W momencie przekroczenia limitu sprzedaży zwolnienie podmiotowe traci moc. Zatem aby wiedzieć, kiedy to nastąpi, musisz prowadzić odpowiednią ewidencję, na podstawie której istnieje możliwość dokładnego ustalenia, czy nadal jesteś zwolniony z VAT.

Opodatkowaniu podlega nadwyżka sprzedaży ponad wartość limitu, a obowiązek podatkowy od dokonanej przez Ciebie sprzedaży, która spowodowała jego przekroczenie, powstaje z momentem przekroczenia tej wartości.

Ponieważ zwolnienie podmiotowe jest Twoim prawem, możesz z niego zrezygnować. W tym celu musisz złożyć pisemne zawiadomienie do naczelnika urzędu skarbowego przed dniem wykonania pierwszej sprzedaży.

Zwróć uwagę, że dopiero po upływie 3 lat, licząc od końca miesiąca, w którym utraciłeś prawo do zwolnienia lub zrezygnowałeś z niego, możesz ponownie skorzystać ze zwolnienia podmiotowego od podatku.

Należy również pamiętać, że w przypadku gdy podatnik wykorzystując związki ze swoimi kontrahentami, tak układa swoje interesy, że uzyskują wartość sprzedaży znacznie odbiegającą od tej, którą uzyskałby, w przypadku gdyby związki te nie istniały, a w wyniku tych związków nastąpiło zmniejszenie wpływów podatkowych, zwolnienie od podatku traci moc od początku roku podatkowego, czyli wstecz.



Ze zwolnienia podmiotowego mogą korzystać nie tylko podatnicy, którzy rozpoczynają działalność gospodarczą. W tym wypadku wartość sprzedaży potrzebną do ustalenia limitu uprawniającego do zwolnienia podmiotowego ustalasz na specjalnych zasadach.



Wartość sprzedaży za 2003 r. ustalasz w specjalny sposób. Ten sam sposób stosujesz do miesięcy od stycznia do maja 2004 r. z uwagi na zmianę w obowiązujących przepisach. Zastosowanie w tym przypadku znajdą przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U nr 11, poz. 50 z późn. zm., dalej zwanej uptu). Uwzględniasz zatem w limicie zarówno sprzedaż zwolnioną, jak i opodatkowaną (art. 14 ust. 1 uptu). Zatem w przypadku stosowania obecnie obowiązującej zasady wyliczania limitu uprawniającego do zwolnienia jego utrata nastąpi później niż w poprzednim stanie prawnym, gdyby analizować sytuację tego samego podatnika, który dokonuje sprzedaży opodatkowanej i zwolnionej.



Nie każdy podatnik może korzystać ze zwolnienia podmiotowego. Zwolnienie to nie ma zastosowania do:
- importu towarów i usług,
- wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,
- dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca.

Jeżeli wykonujesz tego typu działalność, nie masz prawa w odniesieniu do niej korzystać ze zwolnienia.

Zwolnienia nie mogą również stosować niektórzy podatnicy, Ci, którzy:
1) dokonują dostaw:
a) wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali,
b) towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym,
c) nowych środków transportu,
d) terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę;
2) świadczą usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa, a także usługi jubilerskie;
3) nie mają siedziby lub miejsca zamieszkania na terytorium kraju.

Ograniczenie dotyczące towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym nie dotyczy jednak podatników dokonujących dostaw:
- energii elektrycznej (PKWiU 40.10.10),
- perfum i wód toaletowych (PKWiU 24.52.11),
- kosmetyków upiększających do ust i oczu (PKWiU 24.52.12),
- kosmetyków do manicure i pedicure (PKWiU 24.52.13),
- pudrów kosmetycznych i higienicznych - z wyłączeniem tych przeznaczonych dla dzieci (PKWiU ex 24.52.14-00),
- pozostałych kosmetyków upiększających do twarzy (PKWiU 24.52.15-00.10),
- dezodorantów osobistych i preparatów przeciwpotowych (PKWiU 24.52.19- 50.00),
- preparatów do higieny intymnej (PKWiU 24.52.19-90.10),
- środków higienicznych kosmetycznych, gdzie indziej niewymienionych (PKWiU 24.52.19-90.3),
- preparatów toaletowych dla zwierząt (PKWiU 24.52.19-90.60),
- kosmetyków i wyrobów perfumeryjnych, pozostałych gdzie indziej niesklasyfikowanych (PKWiU 24.52.19-90.90),
- kart do gry - z wyłączeniem kart do gry dla dzieci (PKWiU ex 36.50.41-00),
- cygar, również z obciętymi końcami, cygaretek i papierosów z tytoniu lub namiastek tytoniu (PKWiU 16.00.11),
- tytoniu do palenia (PKWiU 16.00.12-30),
- tabaki (PKWiU ex 16.00.12-90.20).

Jeżeli zatem prowadzisz kiosk i sprzedajesz wyżej wymieniony asortyment towarów, mimo że są one opodatkowane akcyzą, możesz korzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT.

Jeżeli masz zamiar wprowadzić do sprzedaży inny towar opodatkowany akcyzą, powinieneś zrezygnować ze zwolnienia, dzięki czemu będziesz miał prawo do odliczenia podatku naliczonego od zakupów dokonanych przed dniem rezygnacji ze zwolnienia.

W tym celu musisz jednak złożyć pisemne zawiadomienie do naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji ze zwolnienia przed początkiem miesiąca, w którym rezygnujesz ze zwolnienia.

Wtedy za zgodą naczelnika urzędu skarbowego możesz pomniejszyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającą z dokumentów celnych oraz o kwotę podatku zapłaconą od wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, a także o kwoty podatku naliczonego wynikające z faktur dokumentujących zakupy dokonane przed dniem rezygnacji ze zwolnienia. Wiąże się to jednak z obowiązkiem sporządzenia spisu z natury zapasów tych towarów posiadanych w dniu rezygnacji. Spis z natury musisz przedłożyć w urzędzie skarbowym w terminie 14 dni, licząc od dnia rezygnacji zwolnienia.

Kwotę podatku naliczonego stanowi iloczyn ilości towarów objętych spisem z natury i kwoty podatku naliczonego przypadającej na jednostkę towaru, z podziałem na poszczególne stawki podatkowe.

Podstawa prawna: art. 109 ust. 1, art. 113, art. 168 ust. 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535)

Autor: Wiesław Adamczyk, doradca prawny