ETS wypowie się w sprawie polskich przepisów ustawy o VAT dotyczących momentu opodatkowania przy usługach transportowych i spedycyjnych

W sprawie, która stała się podstawą wystąpienia przez NSA z pytaniem prawnym do ETS spółka złożyła wniosek o wydanie wiążącej interpretacji podatkowej. Spółka świadczy usługi na rynku przesyłek ekspresowych, kurierskich i innych usług transportowych.

Co do zasady, spółka wystawia faktury VAT swoim incydentalnym oraz stałym klientom raz w tygodniu. Faktury obejmują wszystkie usługi wykonane dla danego klienta w danym okresie rozliczeniowym (usługi kurierskie, pocztowe, transportowe lub spedycja). Termin płatności należności stwierdzonych fakturą jest zazwyczaj wyznaczony na datę o około 7, 14 lub 21 dni późniejszą od daty wystawienia faktury (w szczególnych przypadkach mogą to być terminy dłuższe). Spółka korzysta ze specjalistycznego systemu ewidencjonowania i realizacji usług oraz wystawiania faktur dokumentujących te usługi. System ten jest stosowany przez wszystkie spółki należące do tego koncernu w państwach członkowskich UE.

Spółka rozpoznaje obrót wynikający z danej faktury w okresie rozliczeniowym, za który została wystawiona. Oznacza to, że dla celów ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego spółka nie dzieli usług objętych fakturą na usługi kuriersko-pocztowe (które objęte są ogólną zasadą ustalania momentu powstania obowiązku VAT) i transportowo-spedycyjne (które mogłyby korzystać ze szczególnego momentu powstania obowiązku VAT). Ponieważ faktury wystawiane są najpóźniej w ostatnich dniach okresu rozliczeniowego, podatek VAT z tytułu usług wykonanych w danym miesiącu jest ujmowany w rejestrach i deklaracji VAT składanej za ten miesiąc (miesiąc wykonania).

Spółka miała wątpliwości, czy ma prawo, na podstawie art. 19 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT, rozpoznać obrót w okresie rozliczeniowym wystawienia faktury, mimo że w okresie tym nie otrzymała zapłaty, ani też nie upłynął 30 dzień od wykonania usługi. W razie negatywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze spółka chciała wiedzieć, czy ma prawo uznawać za moment powstania obowiązku podatkowego chwilę wystawienia faktury według ogólnej zasady powstania obowiązku podatkowego, wynikającej z art. 19 ust. 4 ustawy o VAT, z pominięciem wymogów nakładanych przez art. 19 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT, który jej zdaniem jest sprzeczny z art. 66 Dyrektywy Rady 2006/112/WE (dalej: dyrektywa 112) w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej z 28 listopada 2006 r.

W ocenie spółki ma ona prawo w odniesieniu do wszystkich świadczonych usług, zarówno o charakterze kuriersko-pocztowym, jak i transportowo-spedycyjnym, rozpoznawać obrót dla celów VAT w okresie rozliczeniowym, w którym spółka wystawiła fakturę VAT dokumentującą daną usługę, mimo że w okresie tym nie otrzymała zapłaty, ani też nie upłynął 30 dzień od wykonania usługi.

Zdaniem spółki art. 19 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT, poprzez sformułowanie, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30 dnia, licząc od dnia wykonania usług, określa najpóźniejszy z możliwych moment rozpoznania obowiązku podatkowego i daje prawo podatnikom rozpoznania obrotu w okresach wcześniejszych (np. na podstawie momentu wystawienia faktury VAT). Spółka podkreśliła, że art. 66 dyrektywa 112 daje państwu członkowskiemu (także Polsce) możliwość wyznaczenia chwili powstania obowiązku podatkowego na moment wystawienia faktury. Oznacza to, że zamiast restrykcyjnej wykładni przepisu art. 19 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT organ podatkowy powinien dokonać interpretacji prowspólnotowej, w efekcie której spółka będzie miała prawo do rozpoznawania momentu powstania obowiązku podatkowego od usług transportowych lub spedycyjnych wg zgodnej z Dyrektywą reguły ogólnej art. 19 ust. 4 ustawy o VAT.

Minister finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji organ podatkowy podkreślił, że w art. 19 ust. 13 ustawy o VAT uregulowany jest szczególny moment powstania obowiązku podatkowego dla określonych czynności, w tym dla usług transportowych i spedycyjnych. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od dnia wykonania usług transportu osób i ładunków kolejami, taborem samochodowym, statkami pełnomorskimi, środkami transportu żeglugi śródlądowej i przybrzeżnej, promami, samolotami i śmigłowcami, zaś zgodnie z lit b) tego przepisu - usług spedycyjnych i przeładunkowych (art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a ustawy o VAT).

Faktura VAT w takim przypadku może być wystawiona najwcześniej w dniu, w którym usługa została wykonana. Przy czym wystawienie faktury w tym dniu nie spowoduje powstania obowiązku podatkowego, pod warunkiem, że w tym dniu nie dokonano zapłaty.

Zatem, wcześniejsze wystawienie faktury nie decyduje o momencie powstania obowiązku podatkowego, który w tych przypadkach jest niezależny od momentu wystawienia faktury. W związku z powyższym, podatek należny powinien być wykazany w rozliczeniu za miesiąc, w którym powstał obowiązek podatkowy, a nie w miesiącu, w którym wystawiono fakturę dokumentującą wykonanie usługi. Dopiero w sytuacji, gdy spółka wystawi fakturę w dniu otrzymania zapłaty lub w przypadku braku zapłaty w 30. dniu, licząc od dnia wykonania usługi, to wówczas data wystawienia faktury będzie taka sama, jak moment powstania obowiązku podatkowego.

Spółka złożyła skargę na powyższą interpretację do WSA w Warszawie. Sąd oddalił skargę spółki. Zdaniem WSA w Warszawie rozpoznanie powstania momentu podatkowego przy świadczeniu usług przewozu, spedycji i przeładunku w przypadku nieotrzymania zapłaty za fakturę, nie może nastąpić w każdym czasie, byleby nastąpiło to w terminie do 30 dnia od daty wykonania usługi. Nie może to nastąpić po tym terminie. Sąd orzekł, że nieprawidłowe jest stwierdzenie, że spółce przysługuje prawo uznawania za moment powstania obowiązku podatkowego chwili wystawienia faktury według ogólnej zasady powstania obowiązku  podatkowego, wynikającej z art. 19 ust. 4 ustawy o VAT, z pominięciem wymogów nakładanych przez art. 19 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT.

Spółka złożyła skargę na ww. wyrok do NSA, który uznał, że zachodzi potrzeba wystąpienia do ETS z pytaniami:

• czy art. 66 lit. a, b i c dyrektywy 112 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku wystawienia przez podatnika faktury dokumentującej usługę objętą dyspozycją przewidzianego w tym artykule uprawnienia dla państwa członkowskiego (odstępstwa od art. 63, 64 i 65 dyrektywy 112), możliwe jest określenie wymagalności podatku (obowiązku podatkowego) w oparciu o art. 66 lit. b dyrektywy na dzień zapłaty, nie później niż 30. dnia od dnia wykonania usługi,
• czy art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a i b ustawy o VAT nie narusza unormowań wynikających z art. 66 lit a i b dyrektywy 112? Polski przepis stanowi, że moment powstania obowiązku podatkowego (zdarzenie, z nastąpieniem którego podatek staje się wymagalny dla niektórych transakcji) dla usług transportowych i spedycyjnych następuje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od dnia wykonania tych usług także wówczas, gdy zostaje wystawiona i doręczona nabywcy faktura najpóźniej w ciągu 7 dni od wykonania usługi przewidująca późniejszy termin płatności, a nabywca usługi uprawniony jest do odliczenia podatku naliczonego za okres, w którym otrzymał fakturę, niezależnie od faktu zapłaty za usługę
  (postanowienie NSA z 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 484/11).