Z dniem 1 lipca 2011 r. zmieniły się zasady poboru opłat za przejazd po wybranych odcinkach dróg krajowych, zastępując system winietowy opłatą elektroniczną. Sprawdź, jak powinna wyglądać ewidencja kaucji i przedpłaty wpłaconej za urządzenie wykorzystywane do naliczania opłat elektronicznych.
Chodzi o ustawę z 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 218, poz. 1391, dalej: nowelizacja), która wprowadziła nowe regulacje do ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115, dalej: ustawa o drogach publicznych).
Przypomnijmy, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej dotyczy trzech kategorii pojazdów:
- pojazdów samochodowych o masie powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton,
- pojazdów samochodowych o masie co najmniej 12 ton,
- autobusów niezależnie od ich masy.
| Pojazdy zwolnione z opłaty elektronicznej to m.in. pojazdy sił zbrojnych, służb ratowniczych, służb celnych, straży granicznej i policji. Pełna lista pojazdów zwolnionych z opłat została wskazana w art. 13 ust. 3-4 ustawy o drogach publicznych. |
Opłaty elektroniczne dotyczą wszystkich pozostałych posiadaczy pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony.
Definicja pojazdu samochodowego, jaką zawiera art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.) stanowi bowiem, że pojazd samochodowy jest to pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h. Określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego.
Jak się nalicza opłatę elektroniczną?
Opłatę elektroniczną nalicza się poprzez pomnożenie liczby przejechanych kilometrów przez stawkę za 1 km odpowiadającą danej kategorii pojazdu. Wysokość stawek opłaty elektronicznej określono w rozporządzeniu Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. nr 80, poz. 433, dalej: rozporządzenie w sprawie opłaty elektronicznej).
Opłata dotyczy tylko wybranych autostrad, dróg ekspresowych i niektórych odcinków dróg krajowych, a stawki za km są różnicowane m.in. ze względu na emisję spalin. Ich wysokość wynosi od 0,20 do 0,53 zł/km dla autostrad i dróg ekspresowych oraz od 0,16 do 0,42 zł/km dla pozostałych dróg krajowych.
Opłaty elektroniczne mogą być uiszczane przy użyciu elektronicznego urządzenia instalowanego w kabinie pojazdu bądź w punktach poboru opłat.
Czym jest viaBOX i viaTOLL?
Aby rozliczać opłaty za pomocą odpowiedniego urządzenia, należy zainstalować wewnątrz pojazdu urządzenie pokładowe zwane viaBOX. Urządzenie to użytkownik otrzyma po zarejestrowaniu pojazdu w systemie viaTOLL, podpisaniu umowy i wpłaceniu kaucji.
Stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie opłaty elektronicznej użytkownik drogi może wybrać albo przedpłatę, albo płatność okresową z zabezpieczeniem.
Wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty następuje jeszcze przed rozpoczęciem korzystania z przejazdu drogą krajową objętą opłatą elektroniczną i wymaga wcześniejszego dokładnego zaplanowania trasy co do ilości kilometrów. Rozliczenie opłaty elektronicznej wnoszonej w takiej formie następuje nie rzadziej niż raz w tygodniu.
Natomiast wniesienie opłaty elektronicznej w formie płatności okresowej następuje na podstawie dokumentu informującego o wysokości naliczonej opłaty, wystawionego przez pobierającego tę opłatę Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA).
Dokument ten jest przekazywany użytkownikowi w terminie 3 dni roboczych po zakończeniu miesiąca.
| Niestety, wybór tej formy płatności wiąże się z koniecznością ustanowienia przez użytkownika zabezpieczenia w formie pieniężnej, gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej albo poręczenia udzielanego przez inny podmiot. Rozliczenie opłaty elektronicznej wnoszonej w formie płatności okresowej z zabezpieczeniem następuje nie rzadziej niż raz w miesiącu. |
W zależności od tego, jaką formę wnoszenia opłat wybiera użytkownik, posiada on w systemie konto przedpłat bądź konto odroczonej płatności. Saldo rozliczane jest po zakończeniu podróży.
Ponieważ każdy viaBOX przypisany jest do konkretnego samochodu i jego numerów rejestracyjnych, nie można przenosić urządzeń pomiędzy samochodami. Kaucja za urządzenie wynosi 120 zł. Urządzenie musi być zainstalowane we wnętrzu auta, na jego szybie czołowej, w taki sposób, aby było widoczne przez nadajniki na bramownicach.
Ewidencja kaucji i przedpłaty wpłaconej za urządzenie wykorzystywane do naliczania opłat elektronicznych
Kaucję księguje się na koncie rozrachunkowym, zapisem:
- Wn konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Kaucja za viaBOX),
- Ma konto 13-0 „Rachunek bieżący” lub 10 „Kasa”.
Ponieważ kaucja jest zwrotna, jej zwrot księgowany jest zapisem odwrotnym:
- Wn konto 13-0 lub 10,
- Ma konto 24.
W przypadku wystąpienia okoliczności uzasadniających przepadek kaucji np.: zniszczenie, zgubienie jej wartość należy odnieść w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych, zapisem:
- Wn konto 76-1 „Pozostałe koszty operacyjne”,
- Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Kaucja za urządzenie viaBOX).
Natomiast wnoszoną przedpłatę na opłatę elektroniczną za przejazd po drogach płatnych, objętych systemem viaTOLL można zaksięgować zapisem:
- Wn konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Rozliczenie opłaty elektronicznej),
- Ma konto 13-0 „Rachunek bieżący” lub 10 „Kasa”.
Po otrzymaniu dokumentu informującego o wysokości naliczonej opłaty elektronicznej należy dokonać rozliczenia wniesionej przedpłaty poprzez przeksięgowanie naliczonej opłaty w ciężar kosztów działalności operacyjnej zapisem:
- Wn konto 40-3 „Podatki i opłaty” lub konto zespołu 5,
- Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Rozliczenie opłaty elektronicznej).
Zwrot ewentualnej nadpłaty księgujemy zapisem:
- Wn konto 13-0 „Rachunek bieżący” lub 10 „Kasa”,
- Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Rozliczenie opłaty elektronicznej).
Jakie kary za brak opłaty elektronicznej?
Tryb, sposób i zakres kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia viaBOX, określa szczegółowo rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz.U. nr 133, poz. 773).
Podmioty podlegające obowiązkowi uiszczenia opłaty, które nie zarejestrują się w systemie przed skorzystaniem z sieci dróg płatnych lub nie uiszczą prawidłowej opłaty, będą podlegały karom administracyjnym w wysokości:
1) jeśli nie uiszczą w ogóle tej opłaty - 3.000 zł;
2) jeśli uiszczą, ale nie w pełnej wysokości - 1.500 zł.
| Kara administracyjna nakładana jest na kierującego pojazdem. |
Uprawnionymi do nałożenia kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej są:
1) funkcjonariusze policji;
2) inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego;
3) naczelnicy urzędów celnych i dyrektorzy izb celnych;
4) funkcjonariusze straży granicznej.
Zobowiązany do uiszczenia kary pieniężnej, który kieruje pojazdem samochodowym, mający miejsce stałego zamieszkania w kraju, uiszcza tę karę w terminie do 21 dni od dnia jej nałożenia oraz jest obowiązany do niezwłocznego przekazania dowodu uiszczenia kary pieniężnej organowi, który ją nałożył.
Z dokładnym wykazem i mapą sieci dróg płatnych można zapoznać się na stronie internetowej www.viaTOLL.pl. Tam też można uzyskać informację o tym, gdzie znajdują się punkty dystrybucji urządzenia viaBOX.
Podstawa prawna: - ustawa z 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 218, poz. 1391),
- ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.),
- art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.),
- § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. nr 80, poz. 433),
- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz.U. nr 133, poz. 773).
- ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.),
- art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.),
- § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. nr 80, poz. 433),
- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz.U. nr 133, poz. 773).
