Działalność gospodarcza, czy wykonywana osobiście?

Nowelizacja przepisów prawa podatkowego obowiązująca od 1 stycznia 2003 r. wprowadziła do tej ustawy definicję działalności gospodarczej. Nowa definicja wyłączyła spod pojęcia działalności gospodarczej działalność wykonywaną osobiście (art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy z 27 lipca 2002 r. (Dz.U. z 2002 r. nr 141, poz. 1182).

Ministerstwo Finansów poinformowało, że zmiany, które nastąpiły w przepisach dotyczących działalności gospodarczej, mają jedynie charakter uściślający. I tak obowiązujące od 1 stycznia 2003 r. przepisy op nie ograniczają możliwości prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej.

Podatnik prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, gdy:
- dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej,
- prowadzi księgi podatkowe,
- samodzielnie odprowadza zaliczki na podatek.

Fakt, że podatnik świadczy usługi tylko jednemu kontrahentowi, nie ma wpływu na ocenę, czy wykonuje on działalność osobiście.

Przychody osiągane z tytułu działalności opisanej powyżej zaliczasz zatem do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nie jest to działalność wykonywana osobiście.

Fakt świadczenia usług dla jednego podmiotu wcale nie oznacza, zdaniem Ministerstwa Finansów, że nie mamy do czynienia z pozarolniczą działalnością gospodarczą. Potwierdza to treść przepisu art. 41 ust. 2 op, który zwalnia płatnika z obowiązku pobierania zaliczek na podatek, w przypadku gdy podatnik złoży oświadczenie, że wykonywane przez niego usługi wchodzą w zakres prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Wobec tego nie zmieniły się również zasady odliczania podatku VAT u kontrahentów takich podatników. Kontrahenci ci nie muszą również płacić zaliczek na podatek dochodowy ani składek ZUS takich podatników.

Nie jest natomiast działalnością gospodarczą działalność wykonywana osobiście na podstawie kontraktu menedżerskiego. W związku z tym osoby wykonujące taką działalność nie mogą skorzystać ze zryczałtowanej formy opodatkowania. Forma ta bowiem jest przewidziana tylko dla osób, które są podatnikami podatku dochodowego wykonującymi pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 10 ust. 1 pkt 3 updof), a które dokonały wyboru innej formy opodatkowania niż zasady ogólne (art. 9a ust. 1 i 2 updof).

W tym celu osoby te muszą złożyć we właściwym urzędzie skarbowym pisemny wniosek, że chcą korzystać ze zryczałtowanej formy opodatkowania. Mogą z tej formy opodatkowania skorzystać od 1 stycznia 2003 r. również osoby osiągające dochód z najmu i innych umów o podobnym charakterze.

Jeżeli rozliczasz osoby nieprowadzące działalności gospodarczej, które osiągają przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, pamiętaj, że od 1 stycznia 2003 r. mogą one korzystać z ryczałtu. Stawkę ryczałtu, która wynosi 8,5%, stosujesz do równowartości 4.000 euro, czyli kwoty 16.366 zł. Od nadwyżki natomiast naliczasz 20%.

Pamiętaj, że podatek dochodowy w wysokości 20% płacisz od następnego miesiąca po przekroczeniu limitu 4.000 euro, od przychodu w następnym miesiącu i od nadwyżki powyżej 4.000 euro, od której w poprzednim miesiącu zapłaciłeś 8,5%, różnicę pomiędzy 8,5% a 20% (art. 1 ust. 1 pkt 9a ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm., dalej zwanej uzpdof).

W związku z wątpliwościami Ministerstwo Finansów wydało 16 stycznia 2003 r. w tej sprawie komunikat (pismo PB 2/MK-033-038-177/03).

Wyboru formy opodatkowania mogą dokonać jedynie osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Mają one do wyboru następujące formy opodatkowania:
- ryczałt ewidencjonowany,
- kartę podatkową lub
- zasady ogólne.

Wybór formy opodatkowania nie dotyczy zatem osób wykonujących działalność na podstawie kontraktu menedżerskiego lub umowy o podobnym charakterze. Tego rodzaju działalność jest działalnością wykonywaną osobiście (art. 13 pkt 9 updof).
Podlega ona opodatkowaniu na zasadach ogólnych, koszty uzyskania przychodu również ustala się według progresywnej skali podatkowej (§ 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 listopada 2002 r. w sprawie skali podatku dochodowego od osób fizycznych oraz wysokości kwoty przychodu podlegającego opodatkowaniu zryczałtowanemu, Dz.U. nr 200, poz. 1691).

Podstawa prawna:
- art. 10 ust. 1 pkt 2 updof 10 ust. 1 pkt 6 oraz art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.),
- art. 13 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.),
- art. 9a ust. 1 i 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.),
- art. 13 pkt 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.),
- art. 1 ust. 1 pkt 9a ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm., dalej zwanej uzpdof),
- § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 listopada 2002 r. w sprawie skali podatku dochodowego od osób fizycznych oraz wysokości kwoty przychodu podlegającego opodatkowaniu zryczałtowanemu (Dz.U. nr 200, poz. 1691).

Autor: Alicja Ryterska, doradca prawny w jednej z poznańskich firm