W związku z powodzią Minister Finansów czasowo (do 30 września 2010 r.) zwolnił od podatku VAT dostawę materiałów budowlanych dla osób fizycznych oraz innych podmiotów poszkodowanych w powodzi. Z dniem 9 czerwca 2010 r. dodany został bowiem § 39a rozporządzenia Ministra Finansów z 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 224, poz. 1799 z późn. zm.). Szczegóły znajdziesz w tekście.
Wskazane zwolnienie określają przepisy § 39a rozporządzenia Ministra Finansów z 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 224, poz. 1799 z późn. zm., dalej: rozporządzenie wykonawcze). Przepisy te wprowadzone zostały przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z 8 czerwca 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 100, poz. 638, dalej: rozporządzenie zmieniające).
I tak, zgodnie z § 39a ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, zwalnia się od podatku - w okresie do 30 września 2010 r. - dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT), której przedmiotem są materiały budowlane określone w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 8 ustawy z 29 sierpnia 2005 r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz.U. nr 177, poz. 1468 z późn. zm.) - na rzecz:
- osób fizycznych;
- podmiotów prowadzących działalność edukacyjną, kulturalną, w zakresie ochrony zdrowia, opieki społecznej, opieki nad dziećmi, młodzieżą oraz osobami w wieku podeszłym, jak również w zakresie zbiorowego zakwaterowania uczniów i studentów.
Większych wątpliwości nie budzi zakres przedmiotowy wprowadzonego zwolnienia - zwolnienie to będzie miało zastosowanie tylko do nieodpłatnie przekazywanych materiałów budowlanych wymienionych w przepisach obwieszczenia Ministra Transportu i Budownictwa z 30 grudnia 2005 r. w sprawie ogłoszenia wykazu materiałów budowlanych, które do 30 kwietnia 2004 r. były opodatkowane stawką podatku od towarów i usług w wysokości 7%, a od 1 maja 2004 r. są opodatkowane podatkiem VAT (Dz.Urz. MTiB z 2006 r. nr 1, poz. 1).
Zakres podmiotowy zwolnienia
Pewną wątpliwość budzi zakres podmiotowy zwolnienia. Należy bowiem zauważyć, że zwolnienie od podatku obejmuje dostawy towarów, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT. Pojawia się pytanie: czy oznacza to, że zwolnienie to nie będzie obejmować dostaw towarów w przypadkach, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT (przepis ten mówi o przekazaniu lub zużyciu towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia).
W mojej ocenie nie. Uważam, że gdyby Minister Finansów chciał ograniczyć zakres podmiotowy zwolnienia uczyniłby to wprost (np. wskazując, że ze zwolnienia korzystać będą nieodpłatne dostawy towarów na rzecz osób fizycznych niebędących pracownikami podatnika, jego udziałowcami, akcjonariuszami, etc.). Skoro tego nie uczynił uznać należy, że odwołanie się do treści art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT tego zakresu nie ogranicza (lecz oznacza tylko, że omawiane zwolnienie dotyczy towarów przekazywanych bez wynagrodzenia, w szczególności ich darowizn).
Dodać warto, że projekt omawianego rozporządzenia zmieniającego przewidywał, że zwolnienie miało dotyczyć nieodpłatnie przekazywanych materiałów budowlanych dla, między innymi, osób fizycznych niebędących podatnikami VAT. Ostatecznie jednak zwolnienie dotyczy przekazywanych materiałów budowlanych dla, między innymi, osób fizycznych, w tym osób fizycznych będących podatnikami VAT (pod warunkiem że nieruchomość, na której powstała szkoda, nie jest związana z wykonywaną przez tę osobę działalnością gospodarczą, z wyjątkiem działalności rolniczej).
Warunki zwolnienia określa § 39a ust. 2 rozporządzenia wykonawczego.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby uzyskać zwrot VAT?
Zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym omawiane zwolnienie ma zastosowanie, pod warunkiem:
1. otrzymania od osoby fizycznej:
a) oświadczenia, że osoba, ta:
- posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), w której w następstwie powodzi w maju lub w czerwcu 2010 r. powstała szkoda, a nieruchomość nie jest związana z wykonywaną przez tę osobę działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy, z wyjątkiem działalności rolniczej
- przeznaczy otrzymywane materiały budowlane na likwidację tej szkody
b) zaświadczenia wydanego przez ośrodek pomocy społecznej, z którego wynika, że osoba ta w następstwie powodzi w maju lub w czerwcu 2010 r. poniosła szkodę;
2. otrzymania od podmiotów wymienionych w ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego (podmiotów prowadzących działalność edukacyjną, kulturalną, w zakresie ochrony zdrowia, opieki społecznej, opieki nad dziećmi, młodzieżą oraz osobami w wieku podeszłym, jak również w zakresie zbiorowego zakwaterowania uczniów i studentów):
a) oświadczenia o przeznaczeniu otrzymywanych materiałów na likwidację szkody, powstałej w następstwie powodzi w maju lub w czerwcu 2010 r., w obiektach, w których podmioty te prowadzą działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2,
b) zaświadczenia wydanego przez właściwego wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, że podmioty te w następstwie powodzi w maju lub w czerwcu 2010 r., poniosły szkodę w obiektach, w których prowadzą działalność.
Brak prawa do odliczenia VAT przy zakupie materiałów budowlanych
Na koniec warto zwrócić uwagę na fakt, że omawiane rozporządzenie wykonawcze nie zawiera przepisów pozwalających na zachowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie materiałów budowlanych, których nieodpłatne przekazanie będzie zwolnione od podatku na podstawie § 39 a rozporządzenia wykonawczego.
W konsekwencji podatnicy dokonujący takich przekazań w większości przypadków będą obowiązani do korekty podatku odliczonego przy zakupie lub wytworzeniu tych materiałów (na podstawie przepisów art. 91 ustawy o VAT). Znacznie zmniejsza to atrakcyjność zwolnienia od podatku, które wprowadza omawiane rozporządzenie.
Podstawa prawna: - § 39a rozporządzenia Ministra Finansów z 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 224, poz. 1799 z późn. zm.).
