Dostawa materiałów budowlanych na rzecz powodzian będzie zwolniona z VAT!

Ministerstwo Finansów przygotowało projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (opublikowany na stronach Ministerstwa Finansów http://www.mf.gov.pl/_files_/bip/bip_projekty_aktow_prawnych/pp/projekt_rozporzadzenia_powodziowego.pdf).

Projektowane rozporządzenie ma wejść w życie w dniu ogłoszenia, a więc w dniu opublikowania go w Dzienniku Ustaw.

Omawiany projekt przewiduje dodanie § 43a rozporządzenia Ministra Finansów z 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 224, poz. 1799, dalej: rozporządzenia wykonawczego).

Przepis ten ma zwalniać od podatku - w okresie do 30 września 2010 r. - dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT), której przedmiotem są materiały budowlane określone w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 8 ustawy z 29 sierpnia 2005 r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz.U. nr 177, poz. 1468 z późn. zm.) - na rzecz:

1. osób fizycznych niebędących podatnikami podatku;
2. podmiotów prowadzących działalność edukacyjną, kulturalną, w zakresie ochrony zdrowia, opieki społecznej, opieki nad dziećmi, młodzieżą oraz osobami w wieku podeszłym, jak również w zakresie zbiorowego zakwaterowania uczniów i studentów.

Większych wątpliwości nie budzi zakres przedmiotowy planowanego zwolnienia - zwolnienie to będzie mogło mieć zastosowanie tylko do nieodpłatnie przekazywanych materiałów budowlanych wymienionych w przepisach obwieszczenia Ministra Transportu i Budownictwa z 30 grudnia 2005 r. w sprawie ogłoszenia wykazu materiałów budowlanych, które do 30 kwietnia 2004 r. były opodatkowane stawką podatku od towarów i usług w wysokości 7%, a od 1 maja 2004 r. są opodatkowane podatkiem VAT (Dz.Urz. MTiB z 2006 r. nr 1, poz. 1).

Wątpliwości pojawiają się natomiast, jeżeli chodzi o określenie zakresu podmiotowego zwolnienia.

Pierwszą wątpliwość budzi określenie, że zwolnienie od podatku obejmuje dostawy towarów, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT. Pojawia się pytanie: czy oznacza to, że zwolnienie to nie będzie obejmować dostaw towarów w przypadkach, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT (przepis ten mówi o przekazaniu lub zużyciu towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia).

W mojej ocenie nie. Uważam, że gdyby Minister Finansów chciał ograniczyć zakres podmiotowy zwolnienia uczyniłby to wprost (np. wskazując, że ze zwolnienia korzystać będą nieodpłatne dostawy towarów na rzecz osób fizycznych niebędących pracownikami podatnika, jego udziałowcami, akcjonariuszami, etc.). Skoro tego nie uczynił uznać należy, że odwołanie się do treści art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT tego zakresu nie ogranicza (lecz oznacza tylko, że omawiane zwolnienie dotyczy towarów przekazywanych bez wynagrodzenia, w szczególności ich darowizn).

Druga wątpliwość dotyczy określenia, że zwolnienie ma dotyczyć nieodpłatnie przekazywanych materiałów budowlanych dla, między innymi, osób fizycznych niebędących podatnikami podatku. Takie brzmienie przepisu sugeruje, że zwolnienie to nie będzie miało zastosowania do osób fizycznych będących podatnikami nawet wówczas, gdy powódź spowodowała szkody w majątku prywatnym tych osób (majątku niezwiązanym z działalnością gospodarczą tych osób).

Warunki projektowanego zwolnienia określać ma § 43a ust. 2 rozporządzenia wykonawczego.

Omawiany projekt rozporządzenia przewiduje, że omawiane zwolnienie będzie miało zastosowanie, pod warunkiem:

1. otrzymania od osoby fizycznej niebędącej podatnikiem zaświadczenia wydanego przez ośrodek pomocy społecznej, z którego wynika że:
   • osoba ta posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.),
   • niezbędność określonych materiałów budowlanych do likwidowania szkód dotyczących nieruchomości wymienionych w lit. a lub w infrastrukturze bezpośrednio związanej z tymi nieruchomościami będących następstwem powodzi, która miała miejsce w maju 2010 r.,
2. otrzymania od podmiotów wymienionych w § 43a ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego (podmiotów prowadzących działalność edukacyjną, kulturalną, w zakresie ochrony zdrowia, opieki społecznej, opieki nad dziećmi, młodzieżą oraz osobami w wieku podeszłym, jak również w zakresie zbiorowego zakwaterowania uczniów i studentów) zaświadczenia wydanego przez właściwego wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o niezbędności określonych materiałów budowlanych do likwidacji skutków powodzi w maju 2010 r. w obiektach, w których podmioty te prowadzą swoją działalność,
3. że materiały budowlane będące przedmiotem dostawy są materiałami wskazanymi odpowiednio w zaświadczeniu, o których mowa w pkt 1 albo pkt 2.

Zwrócić należy uwagę, że w projektowanych przepisach mowa jest o „powodzi, która miała miejsce w maju 2010 r.” oraz o „powodzi w maju 2010 r.”. Bardziej trafny byłby zwrot „powodzi, która rozpoczęła się w maju 2010 r.”, gdyż w wielu miejscach powódź w pierwszych dniach czerwca trwa nadal. Tym niemniej nie ulega wątpliwości, że projektowane zwolnienie dotyczyć będzie również ewentualnych szkód powstałych w czerwcu 2010 r.

Na koniec warto zwrócić uwagę na fakt, że projektowanym przepisom nie towarzyszą przepisy pozwalające na zachowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie materiałów budowlanych, których nieodpłatne przekazanie będzie zwolnione od podatku na podstawie § 43a rozporządzenia wykonawczego.

W konsekwencji podatnicy dokonujący takich przekazań w większości przypadków będą obowiązani do korekty podatku odliczonego przy zakupie lub wytworzeniu tych materiałów (na podstawie przepisów art. 91 ustawy o VAT). Znacznie zmniejsza to atrakcyjność zwolnienia od podatku, które wprowadzić ma projektowane rozporządzenie.