Od 1 stycznia 2010 r. pracownicy będą mogli skorzystać z fakultatywnego urlopu macierzyńskiego. Jaki będzie wymiar tego urlopu, czy będzie można łączyć go z wykonywaną pracą - jeżeli tak, w jaki sposób wynagradzać pracownicę? W jakim terminie należy złożyć wniosek o dodatkowy urlop? Czy dodatkowy urlop należy wykorzystać bezpośrednio po obowiązkowym urlopie macierzyńskim? Kiedy pracownik - ojciec dziecka będzie mógł skorzystać z urlopu ojcowskiego? Odpowiedzi na te i inne pytania dotyczące uprawnień rodzicielskich znajdziesz w tekście.
Dodatkowy urlop macierzyński, dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlop ojcowski to nowe uprawnienia dla pracowników - rodziców, które wprowadza sukcesywnie, począwszy od 1 stycznia 2010 r. ustawa z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 237, poz. 1654).
Dodatkowy urlop macierzyński
Dodatkowy urlop macierzyński zostanie wprowadzony od 1 stycznia 2010 r. Będzie miał charakter fakultatywny, tzn. pracownica lub pracownik będą mogli z niego skorzystać, ale nie będzie to obowiązkowe.
1. W jakim terminie należy złożyć wniosek o dodatkowy urlop?
O dodatkowy urlop macierzyński pracownica powinna wystąpić w ciągu 7. dni przed rozpoczęciem korzystania z tego dodatkowego urlopu. Jeżeli tak uczyni - pracodawca nie będzie mógł odmówić udzielenia dodatkowego urlopu, a tym samym pracownik będzie miał prawo do dodatkowego zasiłku macierzyńskiego, który wypłaci mu pracodawca (jeżeli wypłaca zasiłki swoim pracownikom) bądź ZUS (jeżeli pracodawca zasiłków nie wypłaca).
| Jeżeli pracownik złoży wniosek o dodatkowy urlop w terminie krótszym niż 7. dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu - pracodawca nie musi mu takiego urlopu udzielić. Jeżeli odmówi - pracownik nie będzie miał prawa do dodatkowego urlopu macierzyńskiego, a tym samym nie uzyska dodatkowego zasiłku macierzyńskiego. |
Złożenie przez pracownika wniosku o dodatkowy urlop z krótszym wyprzedzeniem niż 7. dni nie wiąże pracodawcy z mocy prawa. Nie ma jednak przeszkód prawnych, aby złożony po terminie wniosek został przez pracodawcę uwzględniony.
Jeżeli pracodawca udzieli pracownikowi dodatkowego urlopu macierzyńskiego na wniosek złożony z krótszym wyprzedzeniem niż 7. dni to pracownik uzyska za okres tego dodatkowego urlopu zasiłek macierzyński.
2. Jaką formę powinien mieć wniosek o dodatkowy urlop macierzyński?
Wniosek o dodatkowy urlop macierzyński powinien być sporządzony na piśmie.
Wystarczy, że pracownica napisze do pracodawcy, że prosi o udzielenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze 1. lub 2. tygodnie i poda termin tego urlopu.
3. Czy wniosek o dodatkowy urlop należy złożyć bezpośrednio po urlopie macierzyńskim?
Należy podkreślić, że skorzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego jest możliwe jedynie bezpośrednio po wykorzystaniu obligatoryjnego urlopu macierzyńskiego. Udzielenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego w późniejszym terminie nie jest możliwe.
Pierwszym dniem dodatkowego urlopu musi być dzień następujący bezpośrednio po dniu zakończenia urlopu obligatoryjnego.
4. Czy z dodatkowego urlopu mogą skorzystać oboje rodzice?
Z dodatkowego urlopu macierzyńskiego nie będą mogli skorzystać oboje rodzice jednocześnie.
O taki urlop pracownica (albo pracownik) mogą wystąpić, w terminie 7 dni przed rozpoczęciem tego urlopu i tylko jeden raz. We wniosku należy od razu określić wymiar urlopu - tydzień lub dwa.
PRZYKŁAD
Pracownica zakończyła urlop macierzyński w dniu 31 grudnia 2009 r. W dniu 23 grudnia 2009 r. wystąpiła do pracodawcy o udzielenie jej dodatkowego urlopu macierzyńskiego na dziecko w wymiarze 2 tygodni - poczynając od 1 stycznia 2010 r. Ponieważ pracownica wniosek o dodatkowy urlop złożyła w terminie 7 dni przed ukończeniem urlopu obligatoryjnego - pracodawca musiał wniosek o dodatkowy urlop uwzględnić.
5. Kiedy pracownik - ojciec dziecka może wystąpić o dodatkowy urlop?
Pracownik - ojciec wychowujący dziecko będzie mógł skorzystać z dodatkowego urlopu w:przypadku korzystania z części urlopu macierzyńskiego - po rezygnacji pracownicy po wykorzystaniu, co najmniej 14 tygodni urlopu, a także w przypadku, kiedy pracownica wykorzystała cały podstawowy urlop macierzyński sama, ale bezpośrednio po jego zakończeniu nie wystąpiła o dodatkowy urlop macierzyński, a o taki dodatkowy urlop wystąpił pracownik - ojciec dziecka.
Ojciec dziecka, którego matka rezygnuje z dodatkowego urlopu macierzyńskiego powinien wystąpić do swojego pracodawcy o udzielenie mu dodatkowego urlopu macierzyńskiego w terminie nie krótszym niż 7. dni przed rozpoczęciem korzystania z tego dodatkowego urlopu.
Dodatkowy urlop macierzyński, z którego korzysta ojciec dziecka musi się zacząć bezpośrednio po zakończeniu przez matkę dziecka urlopu obligatoryjnego.
6. Jaki jest wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego?
Dodatkowy urlop macierzyński będzie wynosił w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie:
a) w 2010 r. i 2011 r. - do 2 tygodni;
b) w 2012 r. i 2013 r. - do 4 tygodni;
c) od 2014 r. - do 6 tygodni.
Dodatkowy urlop macierzyński będzie wynosił w przypadku urodzenia dwojga i więcej dzieci przy jednym porodzie:
a) w 2010 r. i 2011 r. - do 3 tygodni;
b) w 2012 r. i 2013 r. - do 6 tygodni;
c) od 2014 r. - do 8 tygodni.
7. Czy można łączyć korzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego z pracą?
Dodatkowy urlop macierzyński będzie można łączyć z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego urlopu, w wymiarze nie wyższym niż pół etatu.
Pracownik będzie mógł w tym samym czasie częściowo przebywać na dodatkowym urlopie macierzyńskim, a częściowo wykonywać pracę.
Jeżeli pracownica zdecyduje się na takie rozwiązanie, będzie otrzymywała wynagrodzenie za pracę wykonywaną w wymiarze nie wyższym niż pół etatu, a jej zarobek będzie ustalony w umowie o pracę dotyczącej wykonywania tego dodatkowego zatrudnienia.
Za pozostałą część dobowego czasu pracy będzie otrzymywała zasiłek macierzyński.
| Gdyby pracownica w tym czasie przedstawiła zwolnienie lekarskie z tytułu choroby własnej lub np. dziecka - to będzie otrzymywała, obok zasiłku macierzyńskiego, wynagrodzenie za czas choroby, zasiłek chorobowy albo zasiłek opiekuńczy. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownicy w tej sprawie. |
Dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego
Od 1 stycznia 2010 r. pracownik przyjmujący dziecko na wychowanie będzie mógł skorzystać także z dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.
Dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego będzie udzielany na wniosek
pracownika.
| Zasady udzielania tego urlopu będą takie same jak w przypadku dodatkowego urlopu macierzyńskiego, czyli na wniosek pracownicy (pracownika) po wykorzystaniu urlopu podstawowego. |
Wymiar dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego będzie wynosił do 6 tygodni w przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka, do 8 tygodni w przypadku przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka oraz do 3 tygodni w przypadku, gdy podstawowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego wynosi 9 tygodni.
Dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego będzie wprowadzany stopniowo i w latach 2010-2011 będzie wynosił odpowiednio: 2, 3 oraz 1 tydzień, w latach2012-2013: 4, 6 oraz 2 tygodnie, a dopiero od 1 stycznia 2014 r. będzie to 6, 8 i 3 tygodnie.
Urlop ojcowski
Prawo do urlopu ojcowskiego przysługiwać będzie pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko, począwszy od 1 stycznia 2010 r.
| Urlop ojcowski nie będzie mógł być wykorzystany przez inną osobę, w tym także przez pracownicę. |
Prawo do urlopu ojcowskiego będzie przysługiwało ojcu dziecka, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia. Po tym czasie urlop ojcowski nie będzie już mógł być wykorzystany.
Urlop ojcowski będzie miał charakter fakultatywny. Pracodawca będzie jednak musiał go udzielić, gdy pracownik złoży w tej sprawie wniosek.
Urlop ojcowski będzie mógł być wykorzystany przez pracownika w każdym czasie, a zatem także w czasie, gdy pracownica korzysta z urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, czy urlopu wychowawczego, jednakże do czasu ukończenia przez dziecko 12 miesięcy życia.
| Za czas urlopu ojcowskiego będzie przysługiwał zasiłek macierzyński. |
Wymiar urlopu ojcowskiego będzie wnosił w latach 2010-2011 1 tydzień, a poczynając od 1 stycznia 2012 r., 2 tygodnie.
Podstawa prawna: - art. 29, art.30 i art. 31 ustawy z 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz.267 z późn. zm.),
- art. 180, art.181, art.182, art.183 i art.184 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz.94 z późn. zm.).
- art. 180, art.181, art.182, art.183 i art.184 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz.94 z późn. zm.).
