Dochody z działów specjalnych produkcji rolnej

W związku z pojawiającymi się wątpliwościami dotyczącymi opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej, Ministerstwo Finansów postanowiło wyjaśnić zasady opodatkowania i obowiązki ewidencyjne podatników uzyskujących dochody z działów specjalnych produkcji rolnej.

Po pierwsze resort finansów przypomniał, że przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: updof), nie stosuje się do przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej (art. 2 ust. 1 pkt 1 updof).

Dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych, w art. 2 ust. 2 updof, została zdefiniowana działalność rolnicza, zgodnie z którą jest to działalność polegająca na wytwarzaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym (naturalnym) z własnych upraw albo hodowli lub chowu.

Do działów specjalnych produkcji rolnej zalicza się m.in.: uprawy w szklarniach i ogrzewanych tunelach foliowych, uprawy grzybów, fermową hodowlę i chów drobiu rzeźnego i nieśnego, wylęgarnie drobiu, hodowlę i chów zwierząt futerkowych i laboratoryjnych, hodowlę dżdżownic, prowadzenie pasiek oraz hodowlę i chów innych zwierząt poza gospodarstwem rolnym (art. 2 ust. 3 updof). Rodzaje upraw, chowu i hodowli zaliczanych do działów specjalnych produkcji rolnej określone zostały w załączniku nr 2 do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jeżeli rozmiary działów specjalnych produkcji rolnej przekraczają wielkości określone w załączniku nr 2, opodatkowaniu podlegają dochody uzyskane w roku podatkowym z całej powierzchni upraw lub wszystkich jednostek produkcji (art. 24 ust. 4b updof).

Osoby fizyczne prowadzące działy specjalne produkcji rolnej dochód z tego źródła ustalają na podstawie ksiąg podatkowych (księgi rachunkowej albo podatkowej księgi przychodów i rozchodów) lub przy zastosowaniu norm szacunkowych dochodu z określonej powierzchni upraw lub jednostki produkcji zwierzęcej.

Wyboru sposobu ustalania dochodu dokonuje sam podatnik. Jednakże możliwość wyboru sposobu ustalania dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej jest ograniczona wielkością uzyskanego przychodu z tego źródła.

Ministerstwo Finansów przypomniało także, że jeżeli w roku poprzedzającym rok podatkowy przychody z działów specjalnych wyniosły co najmniej równowartość 1.200.000 euro, osoby fizyczne osiągające te przychody są obowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości – Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm., dalej: uor), na podstawie których ustalana jest podstawa opodatkowania (bez możliwości zastosowania norm szacunkowych dochodu).

Natomiast w przypadku, gdy przychody z działów specjalnych za poprzedni rok podatkowy wyniosły mniej niż równowartość 1.200.000 euro, podatnik może prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów i na jej podstawie ustalić dochód lub wybrać sposób ustalania dochodu przy zastosowaniu norm szacunkowych.

Ustalany na podstawie ksiąg dochód podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym według progresywnej skali podatkowej lub według 19% stawki podatku.

Wyboru sposobu opodatkowania podatnicy dokonują poprzez złożenie pisemnego oświadczenia.

Dochodem jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym; jeżeli koszty uzyskania przychodów przekroczą sumę przychodów, różnica jest stratą. W przypadku wystąpienia w roku podatkowym straty, podatnik może obniżyć dochód o kwotę straty w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty (art. 9 ust. 3 updof).

Jeżeli podatnik nie prowadzi ksiąg podatkowych, dochód z działów specjalnych produkcji rolnej ustala się przy zastosowaniu norm szacunkowych dochodu (art. 24 ust. 4 zdanie drugie updof). Normy szacunkowe dochodu dla poszczególnych rodzajów działów specjalnych określa załącznik nr 2.

Podstawę opodatkowania, obliczoną przy zastosowaniu norm szacunkowych dochodu, stanowi dochód wynikający z iloczynu właściwej dla danego rodzaju produkcji działu specjalnego normy szacunkowej dochodu i ilości jednostek produkcji, których ta norma dotyczy. Podatek dochodowy, od tak ustalonego dochodu, oblicza się według progresywnej skali podatkowej.

Ustalenie dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej przy zastosowaniu norm następuje tylko w sytuacji, kiedy podatnik nie ma obowiązku prowadzenia ksiąg. Normy szacunkowe zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 24 ust. 7 updof są corocznie waloryzowane w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi wzrostu cen towarowej produkcji rolniczej, ogłaszanemu przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim. Zgodnie z powołanym przepisem minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rolnictwa, poczynając od roku podatkowego 2002, ogłasza w drodze rozporządzenia normy szacunkowe, o których mowa w art. 24 ust. 4 updof, zmieniając je corocznie w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi wzrostu cen towarowej produkcji rolniczej, ogłaszanemu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że dochód z działów specjalnych produkcji rolnej może być ustalany przy zastosowaniu norm tylko wówczas, gdy podatnik nie prowadzi ksiąg. W sytuacji gdy podatnik – wypełniając obowiązek nałożony przez art. 2 ust. 1 pkt 2 uor – prowadzi księgi rachunkowe, dochód z tego źródła ustalany jest na podstawie ksiąg.

Po zakończeniu roku podatkowego podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, a także wpłacić różnicę między podatkiem należnym od dochodu wynikającego z zeznania a sumą należnych za dany rok zaliczek (art. 45 updof).

Odnosząc się do uregulowań zawartych w art. 10 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), Ministerstwo Finansów wyjaśniło, że powołany przepis stanowi, iż podatnik ma prawo dokonania wyboru opodatkowania na zasadach ogólnych bądź w formie zryczałtowanej, jeżeli ustawy podatkowe przewidują taką możliwość. Normy szacunkowe dochodu określone w załączniku nr 2 do updof stanowią o zryczałtowanej formie określania podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym, a nie są zryczałtowaną formą opodatkowania. (…)

Ponadto resort finansów przypomniał, że obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych zależy od formy prawnej jednostki lub wielkości osiąganych przychodów, nie zaś od przedmiotu działalności i sposobu opodatkowania. Jeżeli zatem osoby fizyczne prowadzące działy specjalne produkcji rolnej przekroczą określoną w wyżej wymienionym przepisie kwotę, tj. 1.200.000 euro, to są one zobowiązane do stosowania przepisów ustawy o rachunkowości.

Tekst opublikowany: 6 marca 2009 r.