RSS Mapa strony Ustaw jako startową Mój portal czwartek, 23 października 2014 r.
Jesteś tutaj: Strona główna » Nowości » Nowości księgowe III kwartał 2010 » Nowości księgowe 2010 » Archiwum nowości księgowych
Rozmiar tekstu:  f1 f2 f3
RSS
25.08.2010

Czy zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne podlegają wliczeniu do podstawy wymiaru emerytury?

Problemy w praktyce wywołuje sytuacja, w której zasiłek chorobowy oraz świadczenie rehabilitacyjne wypłacane są po ustaniu zatrudnienia, a ubezpieczony domaga się ich wliczenia do podstawy wymiaru emerytury. Czy ma do tego prawo? Poznaj stanowisko Sądu Najwyższego w tej sprawie.
Stan faktyczny sprawy
Ubezpieczonej Halinie G. - K. (ur. w 1951 r.) podstawę wymiaru emerytury ustalono z 10 lat kalendarzowych (1996-2005). Do 28 maja 2005 r. pozostawała w pracowniczym zatrudnieniu. Od 2 czerwca do 30 listopada 2005 r. pobierała zasiłek chorobowy, a od 1 grudnia 2005 r. do 25 listopada 2006 r. świadczenie rehabilitacyjne.

ZUS odmówił uwzględnienia tych świadczeń w podstawie wymiaru emerytury i sąd okręgowy oddalił odwołanie ubezpieczonej. Za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto regułę, że podstawę wymiaru emerytury mogą stanowić tylko przychody, których dotyczy obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

Sąd apelacyjny powziął wątpliwość prawną dotyczącą wykładni art. 15 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) dalej: ustawa emerytalna. Zgodnie z nim do podstawy wymiaru emerytury lub renty, o której mowa w ust. 1 i 2, dolicza się kwoty przysługujących ubezpieczonemu w danym roku kalendarzowym wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy oraz kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku wyrównawczego, świadczenia wyrównawczego lub dodatku wyrównawczego, a także wartość rekompensaty pieniężnej ustalaną zgodnie z pkt 3 załącznika do ustawy z 6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent.
Do podstawy wymiaru wlicza się również kwoty zasiłków dla bezrobotnych, zasiłków szkoleniowych lub stypendiów wypłaconych z Funduszu Pracy za okres udokumentowanej niezdolności do pracy.
Kontrowersje, zdaniem sądu apelacyjnego, powstają na tle rozumienia użytego w przepisie terminu „ubezpieczony”. Artykuł 4 pkt 12 ustawy emerytalnej stanowi, że jest to osoba podlegająca ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, określonym w przepisach ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.) dalej: ustawa systemowa, a także osoba, która przed wejściem w życie ustawy emerytalnej podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega osoba będąca pracownikiem. Mimo to możliwa jest dwojaka wykładnia art. 15 ust. 3 ustawy emerytalnej.

Można przyjmować, że prawo doliczenia do podstawy wymiaru emerytury dotyczy tylko kwot wypłaconych z tytułu niezdolności do pracy przysługujących w okresie posiadania statusu ubezpieczonego - czyli w okresie pozostawania w stosunku pracy.

W ocenie sądu, gdyby zamiarem ustawodawcy było, aby do podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych doliczać tylko zasiłek chorobowy oraz świadczenie rehabilitacyjne przysługujące przed ustaniem ubezpieczenia, to dałby temu wyraz wprost w treści przepisu.
Postępowanie przed Sądem Najwyższym
Sąd Najwyższy uznał, mając na względzie art. 15 ust. 3 ustawy emerytalnej, że zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne wypłacane po ustaniu stosunku pracy nie podlegają wliczeniu do podstawy wymiaru emerytury.

Sąd podkreślił, że po ustaniu zatrudnienia mogą wystąpić niekrótkie okresy niezdolności do pracy wymagające wypłaty zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego. Mogą one też wystąpić wielokrotnie w okresie lub w latach wybranych przez ubezpieczonego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury (z 10 kolejnych lat kalendarzowych z ostatnich 20 przed wnioskiem lub z 20 lat wybranych z całego ubezpieczenia - art. 15 ust. 1, 2 i 6 ustawy emerytalnej). Nie byłoby zatem ograniczenia do doliczania tych świadczeń do podstawy wymiaru emerytury (składek) tylko w jednym (danym) roku kalendarzowym, wybranym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury.
Jak podkreślił sąd, nadal obowiązuje wskazane w pytaniu sądu apelacyjnego rozporządzenie z 1 kwietnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent, zgodnie z którym podstawę wymiaru emerytur i rent ustala się od wynagrodzenia z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, z uwzględnieniem wypłaconych zamiast tego wynagrodzenia świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Jeżeli w okresie, z którego wynagrodzenie przyjmuje się do obliczenia podstawy wymiaru, pracownik pobierał zasiłek chorobowy przez część miesiąca, to do ustalenia podstawy wymiaru przyjmuje się wynagrodzenie wypłacone za ten miesiąc, uzupełnione o kwotę zasiłku. Jeżeli pracownik pobierał w miesiącu kalendarzowym wyłącznie zasiłek chorobowy, do ustalenia podstawy wymiaru przyjmuje się kwotę zasiłku chorobowego za ten miesiąc. Stosuje się to odpowiednio w razie pobierania zasiłku macierzyńskiego, opiekuńczego i świadczenia rehabilitacyjnego.
Zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne stanowią świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, odrębnego od ubezpieczenia emerytalnego. Obecny podział składek na te ubezpieczenia wymaga odrębnego traktowania tych ubezpieczeń. Ubezpieczenie chorobowe nie zastępuje ubezpieczenia emerytalnego, gdy ono się kończy. Po ustaniu pracowniczego zatrudnienia ustaje ubezpieczenie emerytalne. Zasiłki chorobowe i świadczenie rehabilitacyjne mogą przysługiwać pracownikowi w czasie zatrudnienia i po jego ustaniu. Gdyby więc przyjąć, że wypłacone po zakończeniu stosunku pracy świadczenia z ubezpieczenia chorobowego dolicza się do podstawy wymiaru emerytury, to wymagana w systemie emerytalnym zależność emerytury od składki emerytalnej straciłaby na znaczeniu. W konsekwencji ubezpieczonych opłacających składki emerytalne w jeszcze większym stopniu obciążałyby emerytury osób, którym do podstawy wymiaru doliczono zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne, w tym przypadku wypłacone po ustaniu zatrudnienia. Odnosi się to do ubezpieczonych urodzonych przed 1949 r. pozostających dalej w systemie zaopatrzeniowym. Natomiast dla urodzonych później, po obliczeniu kapitału początkowego prowadzi się indywidualne konta składkowe - emerytalne, od których ma zależeć wysokość emerytury.
Rozwiązanie z art. 15 ust. 3 ustawy emerytalnej jest zatem wyjątkowe i oznacza, że wymieniony w nim zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne nie są doliczane do podstawy emerytury po ustaniu zatrudnienia.
Uchwała Sądu Najwyższego z 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt III UZP 1/09.
Zdaniem eksperta
Zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne wypłacane po ustaniu stosunku pracy nie podlegają wliczeniu do podstawy wymiaru emerytury. Okres niezdolności do pracy, za który przysługuje zasiłek chorobowy, stanowi okres nieskładkowy, uwzględniany przy ocenie prawa oraz przy ustalaniu wysokości emerytury (art. 53 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 7 pkt 1 ppkt a-d ustawy emerytalnej).

Pamiętajmy, że zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne wpływają na wysokość emerytury przez zwiększenie jej podstawy, jednak tylko z okresu pozostawania w pracowniczym zatrudnieniu (art. 15 ust. 3 w związku z art. 15 ust. 1 oraz art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3).

Nawet jeśli pracownik stracił pracę, a niezdolność do pracy powstała w okresie zatrudnienia i ubezpieczony pobiera z tego tytułu zasiłek chorobowy, nie oznacza to, że zasiłek ten wlicza się do podstawy wymiaru emerytury.

Porady o zbliżonej tematyce

Nie jesteś jeszcze użytkownikiem konta Premium Portalu FK?

Tylko w Portalu FK:

  • filmy szkoleniowe dotyczące najbardziej popularnych tematów w księgowości (np.: podatków dochodowych, VAT, rachunkowości), prowadzone przez uznanych ekspertów.
  • informacje o planowanych i aktualnych zmianach przepisów księgowo-podatkowych,
  • wiarygodne interpretacje zmian przygotowane przez zaufanych ekspertów,
  • możliwość indywidualnej konsultacji z ekspertem,
  • mnóstwo wzorów dokumentów, m.in.: deklaracje i formularze do ZUS i dokumenty związane z kontrolą Urzędu Skarbowego.

Strona używa plików cookies.

Kliknij tutaj, żeby dowiedzieć się jaki jest cel używania cookies oraz jak zmienić ustawienia cookie w przeglądarce.
Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z bieżącymi ustawieniami przeglądarki.