W toku jest wiele sporów pomiędzy podatnikami a fiskusem przed sądem dotyczących wątpliwości związanych z opodatkowaniem podatkiem dochodowym wniesienia aportów do spółek niebędących osobami prawnymi w okresie do 31 grudnia 2010 r. Niedawno uchwałę w tej sprawie wydał Naczelny Sąd Administracyjny. Pojawiają się głosy, że aby uciąć wątpliwości w tej sprawie, Ministerstwo Finansów powinno wydać interpretację ogólną. Czy tak będzie?
Sprawę konieczności wydania interpretacji ogólnej opodatkowaniem podatkiem dochodowym wniesienia wkładów niepieniężnych do spółek niebędących osobami prawnymi poruszono w interpelacji poselskiej (nr 21729).
Problematyczne wniesienie aportu do spółek niebędących osobami prawnymi - jak wyglądała sytuacja do końca 2010 r.?
Do końca 2010 r. przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie regulowały kwestii podatkowych związanych z wniesieniem aportów do spółek niebędących osobami prawnymi. Prowadziło to do licznych sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi. Podatnicy uważali, że wniesienie aportu do spółki niebędącej osobą prawną, w szczególności wniesienie aportem udziałów i akcji, nie rodzi skutków podatkowych dla wnoszącego aport, natomiast organy podatkowe zajmowały z reguły stanowisko przeciwne.
W konsekwencji omawiana kwestia trafiała do rozstrzygnięcia przez sądy administracyjne. W licznych wyrokach sądy administracyjne zajęły stanowisko, że aport udziałów/akcji do spółki niebędącej osobą prawną nie rodzi skutków podatkowych dla osoby fizycznej wnoszącej aport. Mimo to organy podatkowe zajmowały odmienne stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny o wniesieniu aportem udziałów w spółce kapitałowej
W niedawnej uchwale z 14 marca 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów (sygn. II FPS 8/10) orzekł, że wniesienie przez osobę fizyczną do spółki osobowej (jawnej) wkładu niepieniężnego w postaci udziałów w spółce kapitałowej (aport) nie stanowi odpłatnego zbycia tych udziałów, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307, z późn. zm.), dalej: updof. Pisaliśmy już na Portalu FK na temat podjętej przez NSA uchwały.
Niezmienne stanowisko organów podatkowych
Jak wskazano w interpelacji, pomimo wykształconej linii orzeczniczej o braku opodatkowania aportów do spółek osobowych organy podatkowe wciąż, także po zapadnięciu wskazanej wyżej uchwały, zajmują stanowisko negatywne dla podatników, co powoduje niepewność co do skutków podatkowych działań dokonanych przez nich przed 31 grudnia 2010 r. i niepotrzebne, kosztowne spory podatkowe.
Stanowisko ministra finansów w sprawie wniesienia aportu
W związku z powyższym do ministra finansów skierowano pytanie, jakie działania zamierza podjąć w celu zapewnienia jednolitego stosowania prawa podatkowego w zakresie opodatkowania aportów do spółek niebędących osobami prawnymi, dokonanych do końca 2010 r. przez osoby fizyczne.
W odpowiedzi na interpelację poselską Ministerstwo Finansów wskazało, że w stanie prawnym obowiązującym do końca 2010 r. przepisy updof budziły istotne wątpliwości w zakresie skutków podatkowych wniesienia do spółki osobowej wkładu niepieniężnego. Problemy z oceną charakteru (odpłatny, nieodpłatny) czynności prawnych polegających na wniesieniu wkładu do spółek osobowych prawa handlowego napotykały nie tylko organy podatkowe. Rozbieżności w tym zakresie pojawiały się również w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Wyroki sądów
Stanowisko, że wniesienie aportu przez osobę fizyczną do spółki osobowej stanowi odpłatne zbycie i skutkuje powstaniem przychodu, zostało wyrażone m.in. w wyrokach WSA w Białymstoku z 17 grudnia 2008 r. (sygn. akt I SA/Bd 690/08), WSA w Krakowie z 21 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Kr 295/09) oraz w wyroku WSA w Gliwicach z 22 stycznia 2009 r. (sygn. akt I SA/GL 1033/08), z 4 maja 2009 r. (sygn. akt I SA/GL 2/09) i z 5 maja 2009 r. (sygn. akt I SA/GL 1069/08).
Stanowisko, że przychód nie powstaje, znajduje odzwierciedlenie w wyrokach m.in. WSA w Warszawie z 17 lutego 2009 r. (sygn. akt 2926/08) i z 14 kwietnia 2009 r. (sygn. akt III SA/Wa 3103/08) oraz w wyroku WSA w Kielcach z 29 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Ke 121/09).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 22 września 2010 r. (sygn. akt II FSK 836/09), z 18 listopada 2010 r. (sygn. akt II FSK 1213/09), z 7 grudnia 2010 r. (sygn. akt II FSK 1365/09) zajął stanowisko, że wniesienie aportu do spółki osobowej nie jest „odpłatnym zbyciem udziałów”, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a updof.
Resort finansów wskazał, że podjęcie przez NSA wspomnianej już wyżej uchwały z 14 marca 2011 r. (sygn. akt II FPS 8/10) nie pozbawia ministra finansów możliwości, zgodnie z art. 14a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, z późn. zm.), dalej: op, wydania interpretacji ogólnej w tym zakresie, przy uwzględnieniu orzecznictwa sądów oraz Trybunału Konstytucyjnego lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
Ministerstwo Finansów poinformowało, że mając na uwadze realizację przesłanek wynikających z art. 14a op minister finansów podejmie działania w kierunku wydania interpretacji ogólnej dotyczącej skutków podatkowych wniesienia do spółki osobowej wkładu niepieniężnego.
Jakie zmiany?
Resort finansów podkreślił także, że od 1 stycznia 2011 r. przychody z tytułu przeniesienia własności składników majątku będących przedmiotem wkładu niepieniężnego (aportu) wnoszonych do spółki niebędącej osobą prawną, w tym wnoszonych do takiej spółki składników majątku otrzymanych przez podatnika w następstwie likwidacji spółki niebędącej osobą prawną bądź wystąpienia z takiej spółki, są wolne od podatku dochodowego, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 50b updof.
Podstawa prawna: - art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a, art. 21 ust. 1 pkt 50 b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307, z późn. zm.).
