Sprawa kwalifikacji podatkowej - w odniesieniu do podatku dochodowego od osób fizycznych - wynagrodzeń osób, które są bezpośrednio zatrudnione przy realizacji projektów finansowanych z Unii Europejskiej od lat budzi kontrowersje. Sprawdź korzystny wyrok WSA w Warszawie w tej sprawie oraz zapoznaj się z komentarzem naszego eksperta.
Teza
Dla zwolnienia z podatku dochodowego dla osób realizujących projekty finansowane ze środków unijnych nie ma znaczenia, że środki te przepływają przez polski budżet - tak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 21 maja 2010 r. (sygn.: III SA/Wa 2220/09).
Stan faktyczny
Podatniczka była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze całego etatu w Ośrodku Pomocy Społecznej, który zgodnie z poszczególnymi umowami o dofinansowanie projektów posiadał status Beneficjenta. Podatniczka wykonywała obowiązki koordynatora kontraktów socjalnych i otrzymywała z tego tytułu wynagrodzenie współfinansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Projektu systemowego Priorytet VII, Poddziałanie 7.1.1, realizującego bezpośrednio cele w latach 2008 - 2009.
W ramach projektu podatniczka zobowiązana była m.in. do: udziału w promowaniu projektu, w tym do przygotowania materiałów promocyjnych związanych z realizacją projektu; opracowania dokumentacji niezbędnej przy realizacji projektu; prowadzenia bazy danych, itd.
Podatniczka złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zastosowania zwolnienia z opodatkowania dochodów uzyskiwanych w związku z realizacją projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.
Zdaniem podatniczki, wynagrodzenie, które otrzymała w latach 2008 - 2009 podlega zwolnieniu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.), dalej: updof, w takiej części, w jakiej jest ono finansowane ze środków Unii Europejskiej, tj. w wysokości 85%.
Stanowisko organu podatkowego
Minister Finansów w interpretacji indywidualnej uznał stanowisko podatniczki za nieprawidłowe i stwierdził, iż wynagrodzenie uzyskane w ramach realizacji projektu Program Operacyjny Kapitał Ludzki oraz koordynowania kontraktów socjalnych nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych.
W uzasadnieniu powyższego stanowiska organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 249, poz. 2104 ze zm), dalej: ufp, środkami publicznymi są m.in. środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej w tym na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 ufp środki pochodzące z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rybołówstwa.
Na podstawie art. 200 ust. 4 ufp, środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej w tym środki Europejskiego Funduszu Społecznego po ich przekazaniu w złotych na rachunek dochodów budżetu państwa stanowią dochody tego budżetu.
Oznaczało to zdaniem organu, że źródłem finansowania wynagrodzeń podatniczki są wyłącznie środki krajowe, a nie środki bezzwrotnej pomocy o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a updof. W konsekwencji organ uznał, że bezprzedmiotowa stała się analiza czynności wykonywanych przez podatniczkę pod kątem bezpośredniej realizacji celu programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy, gdyż obie przesłanki zwolnienia o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 46 updof muszą być spełnione łącznie.
Zdaniem WSA zwolnienie z podatku dochodowego było zasadne
Podatniczka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd uznał ją za zasadną i uchylił interpretację fiskusa.
W zakresie wykładni art. 21 ust. 1 pkt 46 updof sąd podzielił stanowisko podatniczki, przy czym powołał się na wcześniejsze stanowiska sądów administracyjnych.
Miedzy innymi wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2009, sygn. akt. II FSK 1457/07, zgodnie z którym „istotną przesłanką nabycia zwolnienia przedmiotowego jest tylko "pochodzenie" dochodów otrzymanych przez podatnika od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy, w tym ze środków programów ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i z programów NATO przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z innymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazywanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielenia środków bezzwrotnej pomocy”.
Zatem, zdaniem sądu, sposób finansowania programów ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i programów NATO ma znaczenie drugorzędne i jest tylko kwestią techniczną, nie mającą istotnego znaczenia dla nabycia prawa do zwolnienia przedmiotowego. W związku z powyższym metoda „refinansowania” (zaliczka) nie może bezpośrednio wpływać na to zwolnienie, podobnie jak i to czy środki te pochodzą ze środków zgromadzonych na odpowiednim rachunku bankowym.
Sąd wskazał także, że podobne poglądy na wykładnię art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a updof wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 15 października 2008 r., II FSK 1167/08, niepubl.; z 30 października 2008 r., II FSK 1071/07, niepubl.; z 13 lutego 2008 r., II FSK 1720/06 niepubl.
Komentarz eksperta
Istota tego zagadnienia sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: czy zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych są wynagrodzenia osób zatrudnionych przez podmioty realizujące projekty finansowane z pieniędzy unijnych i wykonujących prace stanowiące bezpośrednią realizację tych projektów.
Pozornie sprawa jest oczywista: skoro źródłem środków finansowych otrzymywanych przez beneficjenta jest budżet UE, to wynagrodzenie osób zatrudnionych przy realizacji programów finansowanych z tych środków powinno być zwolnione z opodatkowania.
Okazuje się jednak, że zakres tego zwolnienia, w świetle interpretacji organów skarbowych i orzeczeń sądów administracyjnych nie jest tak jednoznaczny i szeroki, jakby chciały tego osoby pracujące przy projektach unijnych.
| Organy skarbowe, odmawiając prawa do zwolnienia, powołują się na fakt, że środki służące do realizacji programów nie pochodzą ze źródeł zagranicznych, lecz z polskiego budżetu, mimo że w orzecznictwie sądowym powszechnie został zaakceptowany pogląd, że sposób wypłaty środków finansowych pochodzących z bezzwrotnej pomocy Unii Europejskiej jest kwestią techniczną, która nie ma znaczenia w przypadku instytucji zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 46 updof. |
Sądy niejednokrotnie podkreślały, że to czy środki wypłacane są bezpośrednio przez instytucje międzynarodowe, czy też następuje to za pośrednictwem podmiotów krajowych, w tym przy wykorzystaniu mechanizmu prefinansowania, pozostaje bez znaczenia dla ich pochodzenia. Wskazują równocześnie, że brak jest przepisu uzależniającego zastosowanie ulgi podatkowej wyłącznie od sposobu wypłacenia środków finansowych.
W przedmiotowej sprawie Minister Finansów także powielił wcześniejszą argumentację, że warunkiem zastosowania zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 46 updof jest bezpośrednie pochodzenie środków z budżetu Unii Europejskiej, podczas gdy środki z funduszy strukturalnych, w tym z Europejskiego Funduszu Strukturalnego, stanowią de facto dochody budżetu państwa. W opinii Ministra Finansów decydujące w tym przypadku znaczenie ma fakt wypłacenia środków bezpośrednio przez instytucje międzynarodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w komentowanym wyroku odnosząc się bezpośrednio do tej kwestii wskazał, że Minister Finansów uznając, że nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a updof, powołał się na art. 5 ust. 1 pkt 2 ufp i wyciągnął niewłaściwe wnioski.
Zdaniem sądu, uznanie powyższych środków za środki publiczne powoduje bowiem jedynie to, że znajdują do nich zastosowanie przepisy ustawy o finansach publicznych, jednak oceniając pochodzenie środków przekazanych na realizację poszczególnych projektów przez Europejski Fundusz Społeczny nie można pominąć ich pierwotnego pochodzenia, pomimo tego, że w celu zapewnienia prawidłowego ich wykorzystania traktuje się je jako środki publiczne.
Biorąc powyższe pod uwagę, trudno znaleźć uzasadnienie dla podtrzymywania przez Ministra Finansów zawężającej interpretacji przepisu przewidującego przedmiotowe zwolnienie, zwłaszcza że polega ona na wprowadzeniu dodatkowego warunku nieprzewidzianego w przepisach prawa podatkowego.
Wydaje się, że kwalifikując te dochody jako dotacje z budżetu państwa, organy skarbowe unikają problemu, jakim byłoby konieczne rozstrzygnięcie, czy „podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy”, co jest równoznaczne ze zwolnieniem podatkowym.
Tak też było w przedmiotowej sprawie - organ wskazał, że z uwagi na niezrealizowanie pierwszej przesłanki nie analizował, czy spełniona została druga z przesłanek.
Podstawa prawna: - art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).
