Czy odszkodowanie dla przedsiębiorców za szkody powodziowe podlega opodatkowaniu PIT?

W interpelacji poselskiej (nr 21524) skierowanej do premiera wskazano, że przepisy ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307, z późn. zm.), dalej: updof, zwalniają tylko określone, a nie wszystkie środki otrzymane przez poszkodowanych na usuwanie skutków powodzi.

Omawianym zwolnieniem nie zostały objęte m.in. odszkodowania otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W interpelacji poselskiej powołano się na przykład podatnika, wobec którego organy podatkowe stwierdziły, że powołane przez niego zwolnienie nie znajdzie zastosowania, ponieważ otrzymane przez niego odszkodowanie nie może zostać uznane za nieodpłatne lub częściowo odpłatne świadczenie. Stanowi ono bowiem wykonanie świadczenia z umowy ubezpieczenia. Odszkodowanie za zniszczone składniki majątku związane z prowadzoną działalnością gospodarczą jest równocześnie przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Do premiera zwrócono się z pytaniem, dlaczego zwolnieniem od podatku nie zostało objęte odszkodowanie otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

W imieniu premiera odpowiedzi na interpelację udzieliło Ministerstwo Finansów. Resort finansów wskazał, że rozwiązania mające na celu złagodzenie skutków ubiegłorocznej powodzi przewiduje ustawa z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz.U. nr 123, poz. 835, z późn. zm.). Ustawa ta wprowadziła szereg korzystnych rozwiązań w zakresie podatku dochodowego w odniesieniu do poszkodowanych na skutek powodzi.

W związku z powodzią zwolnione są również:

• środki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych przeznaczone na cele związane z pomocą dla poszkodowanych zatrudnionych u pracodawcy, który utworzył fundusz, a także dla poszkodowanych zatrudnionych u innego pracodawcy,
• środki otrzymane z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,
• środki otrzymane z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych,
• umorzone pożyczki np. z PFRON i refundacje przyznane na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Ponadto kosztem podatkowym są odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych zakupionych z otrzymanych darowizn. Kosztem będą również odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych otrzymanych nieodpłatnie. Oddający w użyczenie do kosztów podatkowych może zaliczyć odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych oddanych poszkodowanym w wyniku powodzi do nieodpłatnego używania.

Podatnicy, którzy wybrali opodatkowanie w formie karty podatkowej, mogą zawiadomić o przerwie spowodowanej powodzią, w dniu rozpoczęcia działalności po tej przerwie. Oznacza to, że za okres przerwy w prowadzeniu działalności nie są obowiązani do zapłaty podatku. Zwolnieniem nie są objęte odszkodowania otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 12 updof odszkodowania z tego tytułu są przychodem z działalności gospodarczej. Odszkodowania takie stanowią przychód z działalności gospodarczej niezależnie od tego, czy szkoda została spowodowana powodzią, czy innymi czynnikami.

Resort finansów podkreślił, że analogiczne zasady dotyczą podatników podatku dochodowego od osób prawnych. Otrzymane odszkodowania z tytułu ubezpieczenia składników majątku również nie są objęte zwolnieniem podatkowym i stanowią przychód zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397), dalej: updop.

Przy ocenie zasadności takiego rozwiązania bardzo istotne znaczenie ma fakt, że odszkodowanie dotyczy składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Oznacza to, że wydatki poniesione przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą na tego rodzaju składniki majątkowe mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Na zasadach określonych w updof oraz w updop wydatki z tego tytułu mogą być uwzględnione w kosztach podatkowych bezpośrednio albo poprzez odpisy amortyzacyjne. Kosztem uzyskania przychodów są również straty w środkach obrotowych, a także straty w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części niepokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych.

W związku z powyższym, zdaniem resortu finansów, niezasadne byłoby zwolnienie z opodatkowania odszkodowań otrzymanych z tytułu ubezpieczeń majątkowych za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W konsekwencji niezasadne byłoby również zwolnienie z opodatkowania podatkiem dochodowym takich odszkodowań za szkody wywołane powodzią. Ponadto resort finansów podkreślił, że zwolnienie takich odszkodowań stawiałoby w gorszej sytuacji podatników, którzy otrzymali odszkodowania za szkody wyrządzone innymi czynnikami niż powódź.