Sporo wątpliwości podatników wywołuje kwestia opłat za wydanie duplikatu decyzji o nadaniu NIP. Jak te kwestie regulują przepisy i jakie jest stanowisko Ministerstwa Finansów w sprawie pobierania opłat za duplikaty decyzji o nadaniu NIP? Wreszcie, kiedy zniknie problem opłat za duplikat decyzji o nadania NIP?
Sama decyzja o nadaniu NIP nic nie kosztuje, jednak już od wydania duplikatu decyzji o nadaniu NIP urzędnicy skarbowi chcą opłaty skarbowej. Część podatników uważa, że jest to niezgodne z prawem. Sprawa ta stała się przedmiotem zapytania poselskiego (nr 7843), skierowanego do Ministerstwa Finansów. Zapytano w nim, czy pobieranie opłaty skarbowej za wydanie duplikatu decyzji o nadaniu NIP jest zgodne z przepisami.
W odpowiedzi na zapytanie Ministerstwo Finansów wskazało przede wszystkim na przepis art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 225, poz. 1635 z późn. zm.), dalej: uos, zgodnie z którym opłacie tej podlega, w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej,dokonanie czynności urzędowej na podstawie zgłoszenia lub na wniosek. Wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, a także stawek tej opłaty określa załącznik do ustawy (art. 4 uos).
Katalog podlegających opłacie skarbowej czynności urzędowych został określony w części I załącznika. Katalog ten jest zamknięty, co oznacza, że opłacie skarbowej podlegają tylko te czynności urzędowe, które zostały w nim wymienione. Wydanie duplikatu decyzji o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej na podstawie przepisu ust. 23 w części I załącznika uos, obowiązującego od 1 stycznia 2007 r., podlega opłacie skarbowej w wysokości 15 zł.
W części I załącznika brak jest przepisu określającego wysokość stawki opłaty skarbowej od wydania decyzji o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej. Dlatego też wydanie takiej decyzji nie powoduje obowiązku zapłaty opłaty skarbowej.
Resort finansów podkreślił, że nadanie numeru identyfikacji podatkowej oraz wydanie duplikatu decyzji o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej są dwiema odrębnymi czynnościami organów administracji podatkowej. Jak podkreśliło Ministerstwo Finansów, nadanie numeru identyfikacji podatkowej jest bowiem efektem dokonanego przez podatnika zgłoszenia identyfikacyjnego i następuje w drodze decyzji wydanej przez naczelnika urzędu skarbowego, zgodnie z art. 5 ust. 1 oraz art. 3 ust. 2 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn.: Dz.U. z 2004 r. nr 269, poz. 2681 z późn. zm.), dalej: uzeipp. Wydanie decyzji o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej następuje więc z urzędu.
Natomiast duplikat decyzji o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej wydaje naczelnik urzędu skarbowego, który wydał decyzję o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej, na wniosek podatnika, stosownie do art. 13 ust. 4 uzeipp. W konsekwencji wydanie duplikatu decyzji o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej musi być poprzedzone żądaniem zainteresowanego podmiotu określonego działania organu administracji publicznej.
Nadanie numeru identyfikacji podatkowej oraz wydanie duplikatu decyzji o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej są traktowane jako odrębne czynności również przez przepisy o opłacie skarbowej. W konsekwencji dokonanie pierwszej z tych czynności (dokonanej z urzędu) nie podlega opłacie skarbowej, dokonanie zaś drugiej (na wniosek podatnika) powoduje obowiązek zapłaty opłaty skarbowej w wysokości 15 zł.
Warto w tym miejscu wspomnieć, że problem opłat za wydanie duplikatów decyzji o nadaniu NIP niedługo zniknie. Rząd przyjął niedawno założenia do projektu zmian w uzeipp oraz innych ustaw.
Od 1 stycznia 2012 r. osoby, które nie prowadzą działalności gospodarczej i nie są podatnikami VAT, nie będą musiały posiadać NIP, wystarczy im tylko PESEL.
Od 1 lipca 2011 r. firmom, które nadal będą musiały posiadać NIP, będzie on nadawany od razu, a nie w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez naczelnika urzędu skarbowego. Skróci to i uprości całą procedurę, która obecnie prowadzona jest na podstawie Ordynacji podatkowej. Od 1 lipca 2011 r. ruszy też Centralny Rejestr Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP), którego działalność ma skrócić obieg informacji w urzędach skarbowych i przyspieszyć obsługę podatników.
Zgodnie z założeniami osoby fizyczne nie mające firm i nie płacące VAT w kontaktach z urzędem skarbowym będą mogły posługiwać się wyłącznie numerem PESEL. Obecnie nie tylko firmy, ale także osoby fizyczne mają nadawany NIP. Proponowane rozwiązanie ułatwi przede wszystkim kontakty z urzędami skarbowymi osobom, które nie zamierzają prowadzić działalności gospodarczej. Nie będą one musiały występować o NIP. Osoba fizyczna będzie mogła na wszystkich dokumentach zamieszczać numer PESEL, po którym zostanie zidentyfikowana przez administrację podatkową.
Zgodnie z przyjętymi przez rząd założeniami osoba fizyczna (nie prowadząca działalności gospodarczej, nie płacąca VAT) objęta rejestrem PESEL zostanie automatycznie zapisana w Centralnym Rejestrze Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP) pod stałym NIP (będzie to wewnętrzny numer w systemie informatycznym, nie udostępniany tej osobie). Jeśli taka osoba dokona zgłoszenia o podjęciu działalności gospodarczej, to informacja o NIP zostanie jej udostępniona. Od tego momentu NIP stanie się jej obowiązkowym identyfikatorem podatkowym jako przedsiębiorcy. NIP umożliwi administracji podatkowej jednoznaczną, elektroniczną identyfikację takiego podatnika.
Od 1 stycznia 2012 r. ma być zniesiony obowiązek dokonywania zgłoszenia identyfikacyjnego (chodzi o aktualizowanie danych) do urzędu skarbowego przez osoby fizyczne objęte rejestrem PESEL (nie prowadzące działalności gospodarczej, nie płacące VAT). Osoby takie nie będą musiały zgłaszać w urzędzie skarbowym kolejnych zmian związanych z danymi, które zawiera rejestr PESEL. Naczelnik urzędu skarbowego „z urzędu” zaktualizuje te dane automatycznie, po ich otrzymaniu z rejestru PESEL.
Centralny Rejestr Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP) będzie prowadzony przez Ministra Finansów.
Podstawa prawna: - część I, ust. 23 załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 225, poz. 1635 z późn. zm.),
- art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 4 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn.: Dz.U. z 2004 r. nr 269, poz. 2681 z późn. zm.).
- art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 4 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn.: Dz.U. z 2004 r. nr 269, poz. 2681 z późn. zm.).
