Od 1 stycznia 2009 r. znowelizowana ustawa o emeryturach i rentach z FUS pozwala na przeliczenie zarówno emerytury, jak i renty. Czy od 1 stycznia 2009 r. można złożyć wniosek o ponowne przeliczenie kapitału początkowego, a jeżeli tak, kto może złożyć taki wniosek? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w tekście.
Kapitał początkowy może być przeliczony na wniosek ubezpieczonego w przypadku:
- przedłożenia dowodów potwierdzających okresy składkowe lub nieskładkowe albo wysokość wynagrodzenia, które stanowiło podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli dowody te nie zostały wcześniej przedstawione organowi rentowemu,
- zmiany przepisów dotyczących, np. okresów składkowych lub nieskładkowych albo ustalania podstawy wymiaru.
Wyjaśniam, iż od 1 stycznia 2009 r. obowiązuje przepis ustawy z 4 września 2008 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 192, poz. 1180), który pozwala na przeliczenie emerytury lub renty oraz kapitału początkowego. Z przepisu tego wynika, że w przypadku, gdy nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty albo kapitału początkowego, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników.
PRZYKŁAD
Pan Mikołaj K. w 2005 r. zgłosił wniosek o ustalenie kapitału początkowego. Udowodnił następujące okresy składkowe:
- od 1 maja 1985 r. 31 grudnia 1990 r. – zatrudnienie na podstawie umowy o pracę,
- od 15 stycznia 1991 r. do 14 listopada 1993 r. – prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek,
- od 1 października 1994 r. do 31 marca 2005 r. pozostawanie w służbie w policji.
Z uwagi na to, że został zlikwidowany zakład pracy, w którym Pan Mikołaj K. pozostawał w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę w okresie od 1 maja 1985 r. do 31 grudnia 1990 r., nie udowodnił wysokości wynagrodzenia osiąganego w tym zakładzie. Podstawa wymiaru kapitału początkowego została ustalona z 10 kolejnych lat, tj. z lat 1989–1998, i organ rentowy przyjął:
- za rok 1989 oraz 1990 wynagrodzenie – 0,
- za lata 1991, 1992 oraz 1993 – podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne,
za lata 1994 do 1998 – uposażenie osiągane w czasie pozostawania w służbie w policji.
Pan Mikołaj K. zgłosił w lutym 2009 r. wniosek o przeliczenie kapitału początkowego z uwzględnieniem wynagrodzenia minimalnego za rok 1989 oraz 1990.
Kapitał początkowy zostanie przeliczony z uwzględnieniem wynagrodzenia minimalnego za rok 1989 oraz 1990 w wysokości:
1. za rok 1989 – 287.100 zł:
- od 1stycznia do 30 czerwca – 17.800 zł miesięcznie ( za 6 miesięcy = 106.800 zł),
- od 1 lipca do 30 września – 22.100 zł miesięcznie ( za 3 miesiące = 66.300 zł),
- od 1 października do 31 grudnia – 38.000 zł miesięcznie ( za 3 miesiące = 114.000 zł).
2. za rok 1990 - 2.648.000 zł.:
- od 1 stycznia do 31 sierpnia – 120.000 zł miesięcznie ( za 8 miesięcy = 960.000 zł),
- we wrześniu 368.000 zł ( za 1 miesiąc = 368.000 zł),
- od 1 października do 31 grudnia – 440.000 zł miesięcznie ( za 3 miesiące = 1.320.000 zł).
Z uwagi na inflację wystąpiła duża różnica w wysokości minimalnego wynagrodzenia między 1989 r. a 1990.
- od 1 maja 1985 r. 31 grudnia 1990 r. – zatrudnienie na podstawie umowy o pracę,
- od 15 stycznia 1991 r. do 14 listopada 1993 r. – prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek,
- od 1 października 1994 r. do 31 marca 2005 r. pozostawanie w służbie w policji.
Z uwagi na to, że został zlikwidowany zakład pracy, w którym Pan Mikołaj K. pozostawał w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę w okresie od 1 maja 1985 r. do 31 grudnia 1990 r., nie udowodnił wysokości wynagrodzenia osiąganego w tym zakładzie. Podstawa wymiaru kapitału początkowego została ustalona z 10 kolejnych lat, tj. z lat 1989–1998, i organ rentowy przyjął:
- za rok 1989 oraz 1990 wynagrodzenie – 0,
- za lata 1991, 1992 oraz 1993 – podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne,
za lata 1994 do 1998 – uposażenie osiągane w czasie pozostawania w służbie w policji.
Pan Mikołaj K. zgłosił w lutym 2009 r. wniosek o przeliczenie kapitału początkowego z uwzględnieniem wynagrodzenia minimalnego za rok 1989 oraz 1990.
Kapitał początkowy zostanie przeliczony z uwzględnieniem wynagrodzenia minimalnego za rok 1989 oraz 1990 w wysokości:
1. za rok 1989 – 287.100 zł:
- od 1stycznia do 30 czerwca – 17.800 zł miesięcznie ( za 6 miesięcy = 106.800 zł),
- od 1 lipca do 30 września – 22.100 zł miesięcznie ( za 3 miesiące = 66.300 zł),
- od 1 października do 31 grudnia – 38.000 zł miesięcznie ( za 3 miesiące = 114.000 zł).
2. za rok 1990 - 2.648.000 zł.:
- od 1 stycznia do 31 sierpnia – 120.000 zł miesięcznie ( za 8 miesięcy = 960.000 zł),
- we wrześniu 368.000 zł ( za 1 miesiąc = 368.000 zł),
- od 1 października do 31 grudnia – 440.000 zł miesięcznie ( za 3 miesiące = 1.320.000 zł).
Z uwagi na inflację wystąpiła duża różnica w wysokości minimalnego wynagrodzenia między 1989 r. a 1990.
Na podstawie powołanego przepisu ustawy przeliczeniu podlega podstawa wymiaru kapitału początkowego ustalona z uwzględnieniem okresu pozostawania w stosunku pracy, za który ubezpieczony nie mógł i nadal nie może udowodnić osiąganego wynagrodzenia.
Przeliczenie to dotyczy osób, które udowodniły okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, lecz nie mogły udowodnić osiąganych zarobków z powodu, np.:
- niezachowania przez pracodawcę dokumentacji płacowej,
- likwidacji zakładu pracy,
- zniszczenia dokumentacji płacowej,
- braku wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej o zatrudnieniu i osiąganym wynagrodzeniu,
- niemożności uzyskania od pracodawcy lub następcy prawnego pracodawcy, zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu na druku ZUS Rp-7 Zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu.
| Kwota minimalnego wynagrodzenia przyjmowana jest także za okresy, w których pracownik w czasie trwania stosunku pracy pobierał wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy oraz świadczenia z ubezpieczenia społecznego, tj. zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy. |
W przypadku gdy pracownik w okresie trwania stosunku pracy korzystał z urlopu bezpłatnego, za okres ten nie uwzględnia się minimalnego wynagrodzenia.
Warto zwrócić uwagę, że kwota minimalnego wynagrodzenia, która podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru, jest ustalana proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy u danego pracodawcy oraz do okresu pozostawania w ubezpieczeniu pracowniczym. Oznacza to, że w przypadku wykonywania zatrudnienia w wymiarze czasu pracy: ¼ czy ½ albo ¾ względnie 1¼ pełnego wymiaru czasu pracy – do ustalenia podstawy wymiaru przyjęta może być odpowiednio kwota wynagrodzenia minimalnego w wysokości: ¼, ½, ¾ albo 1¼ kwoty minimalnego wynagrodzenia.
Informuję, że przeliczenie kapitału początkowego z uwzględnieniem powyższej zasady może nastąpić na wniosek ubezpieczonego albo z urzędu przy ustalaniu świadczeń emerytalno-rentowych według nowych, zreformowanych zasad.
Podstawa prawna: ustawa z 4 września 2008 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 192, poz. 1180).
