Czy należy zmienić sprawozdanie finansowe? Zdarzenia po dniu bilansowym

Odpowiedź na to pytanie wynika z:

• art. 54 uor,
• oraz MSR 10 Zdarzenia po dniu bilansowym (Zdarzenia po zakończeniu okresu sprawozdawczego - zmiana nazwy wprowadzona nowym MSR 1 nie obowiązuje dla wersji polskiej) - dla podmiotów, które sporządzają sprawozdania zgodnie z MSSF/MSR oraz dla podmiotów, które chcą uszczegółowić postanowienia art. 54 uor.

Kiedy i jak należy uwzględnić ich skutki - przedstawia tabela.

	MSR 10	Ustawa o rachunkowości
Moment uzyskania informacji o zdarzeniu	Od dnia bilansowego do dnia zaprezentowania sprawozdania organowi nadzorującemu, a w przypadku jego braku, organowi zatwierdzającemu sprawozdanie finansowe.	Od dnia bilansowego do dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego przez organ zatwierdzający.
Dodatkowe ujawnienie	Podanie daty zatwierdzenia sprawozdania do publikacji.	Brak ujawnienia o dacie zatwierdzenia do publikacji.

Źródło: opracowanie własne

Oprócz tego, mogą wystąpić jeszcze zdarzenia, które:

• Zostają ujawnione po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego, ale sprawozdanie poprzednio sporządzone uznane zostaje za wierne i rzetelne.
• Zostają ujawnione po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego, ale sprawozdanie to nie może być uznane za spełniające wymogi zasady wiernego i rzetelnego obrazu.

Ale te zdarzenia nie są przedmiotem niniejszego opracowania - mają miejsce już po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego, a zatwierdzonego sprawozdania finansowego nie wolno zmieniać.

W chwili obecnej warto zwrócić uwagę na zdarzenia ujawnione przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego i w związku z tym możliwe jest wprowadzenie korekt.

W przypadku zdarzeń z pierwszej grupy konieczna jest zmiana sprawozdania finansowego i jeśli sprawozdanie finansowe było badane, powiadomienie biegłego rewidenta. Jednostka powinna dokonać wyceny jego skutków i wartości te bezpośrednio ująć w sprawozdaniu finansowym - bilansie, rachunku zysków i strat, rachunku przepływów pieniężnych i dodatkowo w informacjach dodatkowych i objaśnieniach.

Czytelnik sprawozdania finansowego w takim przypadku najczęściej nie będzie miał świadomości uwzględnienia w sprawozdaniu finansowym zdarzenia ujawnionego już po dniu, na który sporządza się sprawozdanie finansowe - otrzyma bowiem dane przekształcone, uwzględniające szerokie spektrum informacji uzyskanych przez podmiot w trakcie sporządzania raportu finansowego.

Zdarzeniami wymagającymi korekty danych liczbowych bezpośrednio w wartościach bilansowych czy wynikowych mogą być na przykład:

• rozstrzygnięcie sprawy sądowej po dniu bilansowym, które potwierdza istniejące już na dzień bilansowy zobowiązanie jednostki;
• uzyskanie ostatecznej wartości kosztów, których wielkość wstępnie szacowano;
• uzyskanie informacji po dniu bilansowym o tym, że na dzień bilansowy nastąpiła utrata wartości składnika aktywów;
• informacja o problemach finansowych dłużnika istniejących na dzień bilansowy, jako podstawa do utworzenia odpisu aktualizującego;
• uzyskanie informacji, że kwota wcześniej ujętego odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości składnika aktywów powinna zostać skorygowana;
• ustalenie po dniu bilansowym ceny nabycia aktywów zakupionych lub przychodów ze sprzedaży aktywów sprzedanych przed dniem bilansowym;
• ustalenie po dniu bilansowym kwoty wypłat z zysku lub premii, jeżeli na jednostce gospodarczej ciążyło na dzień bilansowy prawne lub zwyczajowo oczekiwane zobowiązanie do dokonania wypłat, do których tytuł powstał w wyniku zdarzeń mających miejsce przed tą datą;
• wykrycie oszustw lub błędów wskazujących na nieprawidłowość sprawozdania finansowego.

W przypadku zdarzeń z drugiej grupy konieczna jest zmiana tylko Informacji dodatkowej sprawozdania finansowego i jeśli sprawozdanie finansowe było badane, powiadomienie biegłego rewidenta. Nie ma konieczności wprowadzania zmian do innych części - bilansu czy rachunku zysków i strat, ponieważ zdarzenie nie wywołało w 2011 r. skutków finansowych.

Takie zdarzenia są określane w MSR 10 jako zdarzenia niewymagające korekt. Należy do tej grupy zliczyć informacje o:

• zmianach w organach zarządzających lub w organach nadzorujących;
• zawarciu istotnych umów dotyczących sprzedaży pakietów akcji lub udziałów jednostek zależnych;
• podjętych decyzjach o sposobie wykorzystania kapitału zapasowego;
• podwyższeniu kapitału podstawowego po dniu bilansowym, zarejestrowaniu podwyższenia kapitału podstawowego po dniu bilansowym, przez KRS;
• dokonaniu ważnych połączeń jednostek gospodarczych następujących po dniu bilansowym;
• zniszczeniu przez pożar ważnego zakładu produkcyjnego mającemu miejsce po dniu bilansowym;
• zawarciu istotnych umów kredytowych i ich warunkach;
• nabyciu nowych jednostek;
• likwidacji jednostek, przeznaczeniu ich do likwidacji;
• przejęciu kontroli nad innymi jednostkami gospodarczymi po dniu bilansowym;
• zbyciu ważnych aktywów;
• utworzeniu spółki córki w grupie kapitałowej;
• zmianie istotnych warunków w umowach handlowych;
• zagrożeniach biologicznych - jak to np. miało miejsce w przypadku ptasiej grypy;
• zagrożeniach wynikających ze zdarzeń losowych - np. ograniczenie liczby lotów z powodu erupcji wulkanu spowodowało znaczne straty nie tylko w branży lotniczej - należy o tym poinformować;
• otrzymaniu zwrotu podatku dochodowego;
• bardzo znaczących zmianach kadrowych;
• emisji lub wykupie albo umorzeniu dłużnych papierów wartościowych, wprowadzeniu papierów wartościowych do obrotu;
• zatwierdzeniu budżetów i planów strategicznych albo korekty wcześniej opublikowanych budżetów;

Rozważając zdarzenia występujące po dacie bilansowej nie można zapomnieć o zdarzeniach dotyczących zagrożenia kontynuacji działalności jednostki. Obowiązkiem każdego podmiotu jest poinformowanie o zdolności jednostki do kontynuowania działalności.

Jednostka ma wyraźny zakaz sporządzania sprawozdania finansowego przy założeniu kontynuacji działalności, jeżeli po dniu bilansowym kierownictwo jednostki postanowiło o likwidacji jednostki lub o zaprzestaniu prowadzenia działalności handlowej lub nie występuje realna alternatywa dla likwidacji jednostki lub zaprzestania działalności. Jeśli jednostka otrzyma informacje o wymienionych niżej faktach, nawet po sporządzeniu już sprawozdania finansowego, powinna je zmienić.

Chodzi o:

• Trudności z terminowym regulowaniem zobowiązań.
• Uzależnienie od jednego dostawcy, który nie wywiązuje się terminowo z zamówień lub zaprzestał produkcji surowców niezbędnych jednostce.
• Uzależnienie od jednego odbiorcy, który zaprzestał spłaty zobowiązań.
• Znaczna ilość należności trudnych do odzyskania, w połączeniu z dużym zadłużeniem jednostki.
• Znaczący spadek popytu na oferowane wyroby, towary, brak środków na rozpoczęcie produkcji nowego wyrobu lub zakup nowego asortymentu towarów.
• Wypowiedzenie umów kredytowych przez banki.
• Odmowa udzielenia kredytu lub pożyczki w związku z brakiem zdolności kredytowej.
• Ujemny kapitał obrotowy, tzn. przewaga zobowiązań krótkoterminowych nad aktywami obrotowymi.
• Straty na działalności operacyjnej.
• Brak środków na wymianę zużytych środków trwałych.
• Utrata koncesji, w oparciu o którą prowadzona była działalność gospodarcza.
• Konflikt z załogą, który może przekształcić się w strajk.
• Toczące się sprawy sądowe, np. dotyczące zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług lub podatków dochodowych, których rozstrzygnięcie na niekorzyść jednostki spowoduje konieczność spłaty zobowiązań przekraczających możliwości finansowe jednostki.
• Zbliżający się termin wygaśnięcia umowy spółki, jeżeli została zawarta na czas ograniczony itp.