Co składa się na przedsiębiorstwo?

Nowelizacja kc uchwalona w tym roku wprowadza szereg zmian. Nowe uregulowania dotyczą przedsiębiorców i ich oznaczania, nowego sposobu zawierania umów w postaci ofert składanych drogą elektroniczną, aukcji i przetargu. Inne nowości wynikają z luk prawnych powstałych po wejściu w życie Kodeksu spółek handlowych (prokura).
Nowelizacja objęła także swym zakresem umowy dotyczące robót budowlanych, wprowadzając odpowiedzialność solidarną za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę, której nie można wyłączyć umową, oraz wymóg udzielenia zgody przez inwestora (wystarczy zgoda udzielona w sposób dorozumiany) na zawarcie umowy podwykonawczej (art. 647¹ kc).

Od 1 stycznia 2003 r. po zmianach w przepisach podatkowych przedsiębiorstwo jest tak samo rozumiane zarówno przez właśnie przepisy podatkowe, jak i przez przepisy Kodeksu cywilnego. Jako zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa według art. 551 kc (ustawa z 27 lipca 2002 r., Dz.U. nr 141, poz. 1179).

Według znowelizowanych przepisów kc przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.
Przedsiębiorstwo obejmuje:
- nazwę przedsiębiorstwa,
- własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości,
- prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych,
- wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne,
- koncesje, licencje i zwolnienia,
- patenty i inne prawa własności przemysłowej,
- majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne,
- tajemnice przedsiębiorstwa,
- księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Definicja przedsiębiorstwa obecnie obowiązująca jest węższa i obejmuje niektóre ze składników nowej definicji: przedsiębiorstwo, jako zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, w szczególności:
- firmę (nazwę), znaki towarowe i inne oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorstwo,
- księgi handlowe,
- nieruchomości i ruchomości należące do przedsiębiorstwa, w tym produkty i materiały,
- patenty, wzory użytkowe i zdobnicze,
- zobowiązania i obciążenia, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa,
- prawa wynikające z najmu i dzierżawy lokali zajmowanych przez przedsiębiorstwo
(art. 55¹ kc).

Większość znowelizowanych przepisów, między innymi te dotyczące definicji przedsiębiorstwa, zacznie obowiązywać od 24 września 2003 r. Natomiast przepisy dotyczące robót budowlanych wchodzą w życie już 24 kwietnia 2003 r.

Podstawa prawna: ustawa z 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 49, poz. 408).

Autor: Dorota Ryterska, doradca prawny w jednej z poznańskich firm