RSS Mapa strony Ustaw jako startową Mój portal środa, 30 lipca 2014 r.
Jesteś tutaj: Strona główna » Nowości » Nowości księgowe 2012 » Archiwum nowości księgowych » Nowości księgowe I kwartał 2012
Rozmiar tekstu:  f1 f2 f3
RSS
31.01.2012

Bilans - zwróć uwagę na prawidłowe zasady wyceny aktywów i pasywów w bilansie 2011

Sporządzając sprawozdanie finansowe musisz zwrócić szczególną uwagę na prawidłowy sposób wyceny i prezentacji pozycji aktywów i pasywów. A to wbrew pozorom wcale nie jest takie łatwe zadanie. Poznaj ważne wskazówki, o których musisz pamiętać, sporządzając bilans za 2011 r.

Ustawa o rachunkowości nie przewiduje wzoru tego elementu sprawozdania, ale w praktyce jest on sporządzany zwykle zgodnie z układem zawartym w załączniku nr 1 do ustawy.

Bilans jest „fotografią” jednostki na określony dzień (dzień bilansowy), zatem bardzo ważne jest prawidłowe wycenienie i zaprezentowanie wszystkich składników majątkowych i źródeł ich finansowania.
Po pierwsze wycena pozycji wyrażonych w walutach obcych
W świetle art. 30 ust 1 uor wszystkie pozycje, które są na dzień przeprowadzania transakcji ujmowane w walucie obcej na dzień bilansowy muszą zostać wycenione wg kursu średniego Narodowego Banku Polskiego ogłoszonego na dzień bilansowy. Za 2011 r. to kurs z 30 grudnia 2011 r., ponieważ 31 grudnia to sobota. Obowiązuje Cię zatem tabela nr 252/A/2011 z  30 grudnia 2011.

Od zasady wyceny wszystkich aktywów i pasywów wg kursu średniego Narodowego Banku Polskiego ogłoszonego na dzień bilansowy uor przewiduje 2 wyjątki:
  1. Wycena udziałów w jednostkach stowarzyszonych i współkontrolowanych - tu zastosowanie ma metoda praw własności.
  2. Gotówka w kasie, ale tylko w jednostkach zajmujących skupem i sprzedażą walut, czyli np. w kantorach i bankach - tu zastosowanie ma kurs zakupu waluty, o ile nie jest wyższy od kursu średniego NBP na dzień bilansowy.
Powyższe zasady wyceny stosuje się do wszystkich aktywów i pasywów (poza wskazanymi wyjątkami) oczywiście z uwzględnieniem zasady wyceny przewidzianych w art. 28 ust. 1 uor.
GRUPA A, AKTYWA TRWAŁE
Grupa aktywów trwałych składa się z:
I. Wartości niematerialnych i prawnych,
II. Rzeczowych aktywów trwałych,
III. Należności długoterminowych,
IV. Inwestycji długoterminowych,
V. Długoterminowych rozliczeń międzyokresowych.
I. Wartości niematerialne i prawne
Składają się na nie, posiadane przez Twoją spółkę, zaliczane do aktywów trwałych, prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone do używania na potrzeby spółki, a w szczególności:
  • wartość nabytej firmy
  • koszty zakończonych prac rozwojowych
  • inne wartości takie jak: autorskie prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje, koncesje, prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych oraz zdobniczych, know-how.
W grupie wartości niematerialnych i prawnych musisz zaprezentować także zaliczki poniesione na ich zakup - pozycja Zaliczki na wartości niematerialne i prawne

Wartości niematerialne i prawne ujmujesz w księgach według cen ich nabycia lub kosztów poniesionych na ich wytworzenie. Następnie umarzasz w okresie ich przewidywanego użytkowania, najczęściej wykorzystuje się tu metodę liniową, choć sama ustawa nie zabrania innych metod. W przypadku stwierdzenia utraty wartości, konieczny jest odpis w pozostałe koszty operacyjne
Sporządzając bilans należy zwrócić uwagę czy:
  1. Nie ująłeś wartości niematerialnych, które zostały już całkowicie umorzone, albo w chwili rozpoczęcia ich użytkowania podjęto decyzje o jednorazowym odpisie amortyzacyjnym ich wartość.
  2. Koszty jeszcze nie zakończonych prac rozwojowych zostały zaprezentowane jako Rozliczenia międzyokresowe kosztów krótko- albo długoterminowe w zależności od przewidywanego czasu zakończenia prac. Jeśli planujesz, że zakończą się w 2012 r., to ujmiesz je jako rozliczenia międzyokresowe. W przeciwnym wypadku powinny być ujęte jako rozliczenia długoterminowe. Błędem w sprawozdaniach zgodnych z ustawą jest ich pokazywanie jako wartości niematerialne i prawne.
  3. Właściwie zakwalifikowałeś nakłady na prace badawcze (jako koszty okresu) i prace rozwojowe. Prace rozwojowe to nakłady na rozwinięcie już istniejącej wartości niematerialnej i prawnej.
  4. Amortyzację wartości firmy należy ujmować jako pozostały koszt operacyjny i dokonujesz jej zawsze metodą liniową - należy zatem zweryfikować, czy prawidłowo ująłeś ją w rachunku zysków i strat jako Inne pozostałe koszty operacyjne.
II. Rzeczowe aktywa trwałe
W grupie A. II. Wykazujesz rzeczowe aktywa trwałe w następującej kolejności:
  1. Środki trwałe
  2. Środki trwałe w budowie
  3. Zaliczki na środki trwałe w budowie.
A.II.1. Środki trwałe

Środki trwałe to rzeczowe aktywa trwałe i zrównane z nimi, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby spółki. Zalicza się do nich w szczególności:
  • nieruchomości,
  • maszyny, urządzenia, środki transportu i inne,
  • ulepszenia w obcych środkach trwałych,
  • inwentarz żywy.
Wartość początkową środków trwałych ujmuje się w księgach w wysokości cen ich nabycia lub kosztów poniesionych na ich wytworzenie, rozbudowę lub modernizację. Niektóre środki trwale podlegały aktualizacji wyceny na 1 stycznia 1995 r. i te ujmujesz z uwzględnieniem wartości przeszacowania. Pamiętaj, że kapitał z aktualizacji wyceny pochodzący z tego przeszacowania możesz dopiero rozliczyć, gdy te środki trwałe zostaną sprzedane lub zlikwidowane. Przenosisz go wtedy na kapitał zapasowy.

Środki trwałe umarzane w okresie przewidywanego użytkowania, przy czym grunty nie są umarzane. W przypadku środków trwałych o niskiej jednostkowej wartości (np. do 3.500 zł) możesz zdecydować o jednorazowym odpisie amortyzacyjnym.

8 ważnych wskazówek, o których musisz pamiętać, sporządzając bilans:
  1. Prawo wieczystego użytkowania gruntów, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu użytkowego zaliczasz do środków trwałych, inaczej niż w podatku dochodowym.
  2. Stosowanie podatkowych stawek amortyzacji ułatwia Ci życie, ale może prowadzić do prezentacji nierzetelnego obrazu jednostki.
  3. Jeśli Twoje jednostka poddaje sprawozdania finansowe badaniu przez biegłego rewidenta, to rozbieżności stawek amortyzacyjnych bilansowych i podatkowych są jedną z przyczyn rozpoznawania odroczonego podatku dochodowego.
  4. Zweryfikuj stosowane dotychczas okresy użyteczności ekonomicznej i stawki amortyzacji środków trwałych. Jeśli uległy one zmianie, to  w następnych latach obrotowych będziesz dokonywał w innej kwocie odpisów amortyzacyjnych (art. 32 ust. 3 uor). Często o tym niestety się zapomina. Pamiętaj także, iż nawet, gdy stosujesz stawki podatkowe, to warto czasem od nowego roku je obniżyć lub podwyższyć w zależności od potrzeb i możliwości prawnych.
  5. Odpisy aktualizacyjne są dokonywane także, gdy nastąpi zmiana technologii produkcji, przeznaczenie do likwidacji, wycofanie z używania lub inna przyczyna związana z ryzykiem prowadzenia działalności.
  6. Ustawa o rachunkowości nie pozwala Ci dobrowolnie dokonywać przeszacowania środków trwałych. Zwiększenie wartości może dziś nastąpić tylko jako efekt ulepszenia środka trwałego.
  7. Nakłady na ulepszenia w środkach trwałych, także tych obcych, niebędących Twoją własnością, to nakłady, dzięki którym wzrosła użyteczność tych środków trwałych. Dzięki nim możesz osiągnąć większe przychody lub zaoszczędzić kosztów eksploatacji tego środka trwałego i oczywiście ten wpływ możesz określić wartościowo.
  8. Ustawa o rachunkowości nie wymaga od Ciebie tytułu własności do środka trwałego. Sprawdź zatem, czy umowa leasingu, której Twoja firma jest stroną nie jest umową leasingu finansowego i czy w związku z tym nie powinieneś przedmiotu tej umowy rozpoznać jako środka trwałego. Przypominamy, że uproszczenie polegające na "podatkowym" księgowaniu leasingu mogą stosować wyłącznie firmy, których sprawozdania finansowe nie podlegają obowiązkowemu badaniu.
A.II.2. Środki trwałe w budowie

Na dzień bilansowy środki trwałe w budowie wycenia się w wysokości ogółu kosztów pozostających w bezpośrednim związku z ich nabyciem lub wytworzeniem, pomniejszonych o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości.

Konieczne jest zweryfikowanie, czy wszystkie nakłady zostały ujęte jako nakłady jako środki trwałe w sposób prawidłowy. Czasem nieprawidłowo aktywowane są w tej pozycji nakłady na bieżące utrzymanie maszyn i urządzeń lub pomieszczeń związanych z prowadzoną inwestycją rzeczową. Nie powinieneś także ujmować jako element wartości początkowej budowanego środka trwałego wartości końcowej rzeczowego aktywa, które zostało zlikwidowane.

A.II.3. Zaliczki na środki trwałe w budowie

Jeśli wypacasz dostawcom zaliczki na środki trwałe, środki trwałe w budowie to w tej właśnie pozycji należy je wykazać. Prezentowana jest kwota przekazana, pomniejszona o ewentualny odpis aktualizacyjny, jeśli w związku z problemami finansowymi dostawcy umowa dostawy może nie dojść do skutku.
GRUPA A.III. Należności długoterminowe
Należności długoterminowe to  kwoty, których Twoja jednostka spodziewa się otrzymać w czasie powyżej 12 miesięcy od dnia bilansowego. Nie zalicza się tu jednak należności z tytułu dostaw i usług. Jako długoterminowe należności traktować należy te, które wynikają z należności za sprzedane składniki aktywów trwałych oraz papierów wartościowych i innych aktywów finansowych, które są wymagalne po dwunastu miesiącach od dnia bilansowego.

Należności wyceniane są do bilansu w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności. Na dzień bilansowy należy więc zaktualizować wartość należności, uwzględniając stopień prawdopodobieństwa ich zapłaty. Odpisy aktualizacyjne od tych należności zaliczasz do pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych w zależności od charakteru należności objętej aktualizacją.

Sporządzając bilans trzeba zweryfikować następujące kwestie:
  1. W należnościach długoterminowych nie wykazuje się udzielonych pożyczek, gdyż należności z tego tytułu ujmuje się jako inwestycje długoterminowe.
  2. Do należności długoterminowych można zaliczyć tę np. część kaucji, która będzie Twojej firmie zwrócona po 1 stycznia 2013 r.
  3. Nie ujmujesz tu również należności z tytułu dostaw i usług, nawet wtedy, gdy termin ich wymagalności będzie dłuższy niż 12 miesięcy licząc od dnia bilansowego. Są one zawsze prezentowane jako należności krótkoterminowe w podziale na do 12 i powyżej 12 miesięcy.
  4. Nie pokazujesz w tej grupie należności od właścicieli Twojej jednostki z tytułu wkładów na kapitał podstawowy czy rezerwowy. Jeśli wkłady pieniężne lub rzeczowe nie zostały do dnia bilansowego wniesione to należy tę wartość pokazać jako zmniejszenie odpowiednich pozycji kapitałów.
A.IV. Inwestycje długoterminowe
Inwestycje długoterminowe to aktywa, które posiadane są w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych (art. 3 ust. 1 pkt 17 uor). Są to zarówno inwestycje niefinansowe, jak i finansowe.

A.IV.1 Inwestycje - Nieruchomości - wyceniane są według ceny nabycia, pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. W przypadku nieruchomości, które wytworzone zostały we własnym zakresie podstawą wyceny jest koszt nabycia pomniejszony o odpisy amortyzacyjne (jeśli jest adekwatne) i odpisy z tytułu utraty wartości. Pamiętaj, że możesz również wartość w cenie nabycia przeszacować do wartości w cenie rynkowej danej nieruchomości. Mogą być również wyceniane według wartości godziwej.
Sprawdzić należy czy do nieruchomości inwestycyjnych zaliczane są tylko te, które nie są użytkowane przez Twoją jednostkę w związku z prowadzeniem jej podstawowej operacyjnej działalności.
A.IV.2 Inwestycje - Wartości niematerialne i prawne - prawa majątkowe i inne prawa spełniające warunki wymagane dla grupy aktywów trwałych, które mogą być uznane za inwestycje. Wyceniasz je podobnie, jak nieruchomości w grupie inwestycje, czyli po cenie nabycia, pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości lub według wartości godziwej. Te aktywa także nie powinny być użytkowane przez Twoją jednostkę w ramach podstawowej operacyjnej działalności.

A.IV.3 Długoterminowe aktywa finansowe - wykazywać tu należy aktywa pieniężne, instrumenty kapitałowe czy finansowe wyemitowane przez inne jednostki, a także wynikające z kontraktów prawa do otrzymania aktywów pieniężnych lub wymiany instrumentów finansowych z inną jednostką - na korzystnych warunkach.

Sporządzając bilans sprawdź, czy we właściwy sposób je wyceniłeś:
  • udziały i akcje - według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty ich wartości lub według wartości godziwej; możesz też wartość w cenie nabycia przeszacować do wartości w cenie rynkowej. Według kosztu wyceniasz przede wszystkim posiadane udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Uważać należy na udziały w jednostkach upadłych, zagrożonych upadłością, o ujemnym kapitale własnym, nieprzynoszących żadnych korzyści itd. Takie udziały nie przyniosą korzyści ekonomicznych, zatem należy je objąć odpisem aktualizacyjnym;
  • inne papiery wartościowe, tzw. dłużne papiery wartościowe - według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty ich wartości lub według wartości godziwej; możesz też wartość w cenie nabycia przeszacować do wartości w cenie rynkowej, jak również według skorygowanej ceny nabycia;
  • udzielone pożyczki, o terminie spłaty powyżej 1 roku, wykazujesz w kwocie wymaganej zapłaty, oczywiście z zachowaniem zasady ostrożności albo wg skorygowanej ceny nabycia. Pamiętaj, że powinieneś doliczyć należne Twojej firmie odsetki;
  • inne długoterminowe aktywa finansowe, np. długoterminowe lokaty bankowe, których rozliczenia spodziewasz się dopiero w 2013 r. lub później - wycena jak w przypadku udzielonych pożyczek.
A.IV.4.Inne inwestycje długoterminowe - dzieła sztuki, np. obrazy, biżuterię złoto, kamienie szlachetne, oraz eksponaty muzealne. Wyceniać je należy według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty ich wartości lub według wartości godziwej.

Warto zawsze zweryfikować:
  1. Składniki majątku zostały zaliczone do długoterminowych aktywów finansowych, o ile są one wymagalne lub nie macie zamiaru pozbywać się ich przez okres najbliższych 12 miesięcy od dnia bilansowego.  Ważny jest zatem poprawny podział udzielonych pożyczek na część -krótko i długoterminową. W ramach jednej np. 5-letniej pożyczki mogą występować części, które powinieneś zaprezentować rozdzielnie - raty, które zgodnie z umową powinieneś otrzymać w 2012 r. ujmiesz jako inwestycje krótkoterminowe, natomiast te do otrzymania w 2013 r. i następnych latach - pokażesz jako długoterminowe.
  2. Jakie jest rzeczywiste przeznaczenie nieruchomości - jeśli służy ona działalności operacyjnej to jest środkiem trwałym a nie inwestycją?
  3. Skutki wszelkich zmian wartości nieruchomości inwestycyjnych odnoszone są na wynik finansowy.
Ta zmiana już obowiązuje od 3 lat, ale nadal zdarzają się pomyłki.
A.V. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe
W bilansie prezentujesz długoterminowe rozliczenia międzyokresowe w następującym podziale:
  1. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego - wycena wg wartości nominalnej wynikającej w oszacowania ujemnych różnic przejściowych między wartością księgową a podatkową aktywów i zobowiązań. Pojawią się one tylko w jednostkach będących podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych. Jednostki nie poddające swych sprawozdań badaniu przez biegłego rewidenta nie muszą rozpoznawać odroczonego podatku dochodowego.
  2. Inne rozliczenia międzyokresowe - w wartości nominalnej z uwzględnieniem zasady ostrożności. Będą to najczęściej koszty kapitalnych remontów, zapłacone z góry czynsze, dyskonta od długoterminowych kredytów, czy niezakończone prace badawcze, które będą dopiero rozliczane od 2013 r.

Porady o zbliżonej tematyce

Nie jesteś jeszcze użytkownikiem Portalu FK?

Tylko w Portalu FK:

  • informacje o planowanych i aktualnych zmianach przepisów księgowo-podatkowych,
  • wiarygodne interpretacje zmian przygotowane przez zaufanych ekspertów,
  • możliwość indywidualnej konsultacji z ekspertem,
  • mnóstwo wzorów dokumentów, m.in.: deklaracje i formularze do ZUS i dokumenty związane z kontrolą Urzędu Skarbowego.

Otrzymasz praktyczny
prezent: informator
w formacie PDF


Strona używa plików cookies.

Kliknij tutaj, żeby dowiedzieć się jaki jest cel używania cookies oraz jak zmienić ustawienia cookie w przeglądarce.
Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z bieżącymi ustawieniami przeglądarki.