Bez wątpliwości! Sprzedaż praw spółdzielczych, ustanowienie oraz zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntów to dostawa towarów

Z kolei dodanie w art. 7 w ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT usuwa wątpliwości związane z czynnościami ustanowienia oraz zbycia prawa wieczystego użytkowania gruntów. Uznanie ich za dostawę towarów zmienia dotychczas stosowaną praktykę, gdyż obecnie czynności te traktowane są jako świadczenie usług. Zgodnie z VI Dyrektywą Rady przeniesienie praw do nieruchomości uznawane jest za świadczenie usług. Jednakże państwa członkowskie mogą postanowić, że tego typu czynności zostaną uznane za odpłatną dostawę towarów.
W przypadku ustanowienia tych praw przed 1 maja 2004 r. umowy te nie uwzględniają kwot podatku. Gminy obciążają zatem 22% podatkiem użytkowników wieczystych, co stanowi niebagatelny problem, ponieważ istotnie podnosi wysokość opłat z tytułu wieczystego użytkowania. Problem ten był już przedmiotem rozstrzygnięć sądowych, m.in. w wyroku z 5 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt: III SA/Wa 1953/05) uznał, że ustanowienie użytkowania wieczystego oraz jego zbycie na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT jest dostawą usług. Przesądza to o tym, że wszelkie opłaty za ustanowienie użytkowania wieczystego oraz jego przeniesienie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT jako kwoty należne z tytułu dostawy usług. Opłaty roczne jako wynagrodzenie za ustanowienie użytkowania wieczystego również podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zdaniem Sądu VAT, jako podatek obciążający konsumenta, powinien być doliczany do opłat za użytkowanie wieczyste, których wysokość wynikająca z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami winna być traktowana jako wartość netto. Zdaniem projektodawców skorzystanie z możliwości, jakie daje Dyrektywa, i potraktowanie ich jako dostawy towarów spowoduje, że praktycznie w większości przypadków podatek od towarów i usług nie będzie miał do tych czynności zastosowania.
W związku z tym wystąpi konieczność stosowania przepisu przejściowego do art. 8 ustawy o VAT, o którym tym razem pomyślano. Spowoduje on zniesienie obowiązku rozliczania podatku od opłat pobieranych z tytułu ustanowienia prawa wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli ustanowienie to miało miejsce przed 1 maja 2004 r. Słusznie bowiem opłaty z tytułu dostawy towaru dokonanej w okresie, w którym towar ten nie podlegał opodatkowaniu (a więc przed 1 maja 2004 r.), wnoszone po wejściu w życie niniejszej ustawy nie powinny również podlegać opodatkowaniu.


Nowelizacja dodaje do tekstu ustawy o VAT definicję magazynu konsygnacyjnego (w art. 2 zostanie dodany pkt 27b). Dodany zostanie również art. 12a i art. 20a ustawy o VAT dotyczące opodatkowania towarów przemieszczanych do magazynu konsygnacyjnego zlokalizowanego w innym państwie członkowskim. Przepisy te wprowadzają szczególne regulacje stosowane w większości państw członkowskich wobec towarów przemieszczanych do magazynu konsygnacyjnego zlokalizowanego w innym państwie członkowskim.

Przemieszczenie towarów do magazynu konsygnacyjnego zlokalizowanego na terytorium Polski będzie powodować powstanie obowiązku podatkowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów u polskiego podatnika zarejestrowanego jako podatnik VAT UE. Przy przemieszczaniu towarów do magazynu konsygnacyjnego zlokalizowanego na terytorium innego państwa członkowskiego obowiązek podatkowy będzie powstawał według przepisów podatkowych obowiązujących w tym innym państwie członkowskim.

• wytwórcza, rolnicza, budowlana, handlowa, usługowa, w tym również wykonywana w ramach wolnych zawodów,
• polegająca na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,
• polegająca na pobieraniu pożytków z rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły w celach zarobkowych

- prowadzona bez względu na jej rezultat, wykonywana samodzielnie, w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo.
Za działalność gospodarczą nie będą uznawane czynności, jeżeli:

• wszelką odpowiedzialność wobec osób trzecich – z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych – za ich rezultat oraz wykonywanie ponosi zlecający wykonanie tych czynności i
• są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego te czynności, i
• wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Obecnie obowiązujący ust. 3a w art. 15 dotyczący usług twórców i artystów wykonawców w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzanych w formie honorariów za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw artystycznego wykonania albo ich wykonanie, w tym również wynagradzanych za pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, zostanie uchylony.


Zmiana dotycząca art. 19 ustawy o VAT, który reguluje moment powstawania obowiązku podatkowego, ma ujednolicić te zasady i nadać im możliwie prosty oraz precyzyjny charakter.

Zasadą generalną będzie to, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dostawy towarów lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż z dniem wystawienia faktury albo uregulowania lub upływu terminu uregulowania należności. To samo będzie dotyczyć otrzymania zadatku, zaliczki, przedpłaty lub raty – w odniesieniu do tej części należności, która została uregulowana lub której termin upłynął.
Zmiana dotycząca momentu powstania obowiązku podatkowego w eksporcie towarów usunie dotychczas pojawiające kontrowersje odnoszące się do sytuacji, gdy podatnik dokonał eksportu, natomiast nie otrzymał jeszcze dokumentu potwierdzającego wywóz towarów poza Wspólnotę Europejską.
Możliwe będzie dokonanie korekty podatku należnego, w sytuacji gdy podatnik dokonał eksportu towarów, a dokument potwierdzający wywóz tych towarów poza Wspólnotę otrzymał po złożeniu deklaracji podatkowej za dany miesiąc, nie dokonał natomiast odprawy towarów w urzędzie wewnętrznym (zmiana w art. 41 ust. 9 ustawy o VAT).


Projekt nowelizacji wprowadza powszechną możliwość rozliczeń kwartalnych (zmiany w art. 99, art. 103, art. 104 i art. 114 ustawy o VAT).
Każdy podatnik będzie mógł skorzystać z rozliczeń kwartalnych VAT. Podatnicy nadal będą mieć możliwość wyboru miesięcznego okresu rozliczeniowego. W przypadku gdy podatnik nie dokona takiego wyboru, będzie składać deklaracje kwartalne i równocześnie będzie obowiązany do wpłaty zaliczek na poczet podatku w wysokości 1/3 kwoty należnego zobowiązania podatkowego wynikającego z deklaracji z poprzedniego kwartału w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który wpłacana jest zaliczka. Podatnik, który zrezygnuje z rozliczeń kwartalnych, ponownie będzie mógł skorzystać z tej formy składania deklaracji dopiero po upływie 24 miesięcy od dnia rezygnacji.
Obowiązek wpłacania zaliczek nie dotyczyłby małych podatników oraz tych, u których nie wystąpiło zobowiązanie podatkowe w poprzednim kwartale.
Nowym rozwiązaniem jest ryczałt kwotowy (nowy art. 114a). Niektórzy podatnicy będą mogli dokonywać rozliczeń VAT w formie uproszczonej. Chodzi o podatników VAT prowadzących działalność w niewielkim rozmiarze wyłącznie na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Możliwość rozliczania się w formie ryczałtu dotyczyć będzie podatnika będącego osobą fizyczną, u którego wartość sprzedaży (bez kwoty podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty wyrażonej w złotych odpowiadającej równowartości 35.000 euro. Dla podatników rozpoczynających w trakcie roku podatkowego czynności opodatkowane w formie ryczałtu – wartość sprzedaży będzie się obliczać w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży. Przeliczenia kwoty wyrażonej w euro będzie następować według zasad jak dla tzw. małych podatników (art. 2 pkt 25 ustawy o VAT).
Aby korzystać z ryczałtu kwotowego, podatnik będzie musiał wcześniej pisemnie zawiadomić naczelnika właściwego urzędu skarbowego.
Podatnik świadczący usługi wymienione w załączniku nr 10 w różnych zakresach lub w różnych miejscowościach, dla których przewidziano różne wysokości stawek ryczałtu, będzie stosował stawki właściwe dla tego zakresu działalności i miejscowości, dla których przewidziana jest stawka najwyższa.
Podatnik, który wybierze opodatkowanie w formie ryczałtu kwotowego, będzie mógł zrezygnować z tej formy rozliczeń, nie wcześniej jednak niż po upływie 8 kwartałów, za które rozliczał się w ten sposób.
Podatnik podatku od towarów i usług, który wybrał opodatkowanie w formie ryczałtu, będzie zobowiązany do:

• prowadzenia dziennej ewidencji sprzedaży, w celu ustalenia, czy nie nastąpiło przekroczenie kwoty uprawniającej do korzystania z tej formy opodatkowania,
• składania deklaracji uproszczonej.

Podatnikowi, który wybrał rozliczanie się w formie ryczałtu, nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

W związku ze zmianą długości obowiązkowego okresu rozliczeniowego z miesiąca na kwartał będą obowiązywały przepisy przejściowe. Podatnicy, którzy rozliczali się za okresy miesięczne, będą mogli rozpocząć składanie rozliczeń kwartalnych, począwszy od rozliczenia za kwartał następujący po kwartale, w którym wejdzie w życie nowela.

• zaliczka została przekazana na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego, a na fakturze potwierdzającej zakup produktów rolnych podano dane identyfikacyjne dokumentu potwierdzającego dokonanie tej wpłaty;
• raty i pożyczki wynikają z umów zawartych w formie pisemnej.