Od 1 stycznia 2009 r. wyłączone z opodatkowania będą przekształcenie spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową oraz czynności restrukturyzacyjne spółek kapitałowych, takie jak: łączenie spółek kapitałowych, podział spółek kapitałowych oraz wniesienie do spółki kapitałowej wkładów niepieniężnych (aportów) w postaci oddziału innej spółki kapitałowej, a także czynności wymiany udziałów w spółkach kapitałowych.
Do Sejmu trafił projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Jedną ze zmian, które nastąpią w ustawie z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm., dalej: ustawa o pcc), jest zmiana zasad opodatkowania spółek kapitałowych.
Cel nowelizacji
Projektowana ustawa ma na celu między innymi dostosowanie przepisów ustawy o pcc dotyczących opodatkowania kapitału w spółkach kapitałowych, do obowiązującego prawa Unii Europejskiej.
Nowelizacja wdraża postanowienia dyrektywy Rady nr 2008/7/WE z 12 lutego 2008 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz.Urz. UE L 46 z 21 lutego 2008 r., str. 11, dalej: dyrektywa).
Ten nowy akt wspólnotowy (dyrektywa zastąpiła dyrektywę Rady z 17 lipca 1969 r. nr 69/335/EWG dotyczącą podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, Dz.U. UE 249 z 3 października 1969, str. 25 oraz jej zmiany) uprościł i uporządkował prawo Unii Europejskiej w materii opodatkowania kapitału w spółkach kapitałowych. Wprowadził on korzystne regulacje dla spółek kapitałowych przez ograniczenie katalogu czynności podlegających podatkowi kapitałowemu
Zgodnie z postanowieniami dyrektywy, implementacja jej przepisów w krajowym ustawodawstwie powinna być dokonana najpóźniej do 31 grudnia 2008 r.
W efekcie tej implementacji zmianami zostanie objęty podatek od czynności cywilnoprawnych od umowy spółki i jej zmiany.
Najważniejsze zmiany w ustawie
Nowelizacja zrealizuje zasadę jednokrotnego opodatkowania kapitału w spółkach kapitałowych. Do najistotniejszych zmian nalezą zatem:
- zawężenie katalogu czynności objętych podatkiem od czynności cywilnoprawnych jako zmiana umowy spółki kapitałowej,
- wyłączenie z opodatkowania czynności związanych z przenoszeniem aktywów i pasywów w spółkach kapitałowych, będących w świetle dyrektywy działaniami restrukturyzacyjnymi obligatoryjnie niepodlegającymi podatkowi kapitałowemu.
Dyrektywa wyklucza pobieranie podatku kapitałowego w państwie członkowskim, w którym znajduje się:
- rzeczywisty ośrodek zarządzania spółki kapitałowej,
- siedziba spółki, jeżeli rzeczywisty ośrodek zarządzania tej spółki znajduje się w państwie niebędącym państwem członkowskim.
Zmiany umowy spółki
Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych przewiduje:
- sprecyzowanie katalogu czynności uznawanych za zmianę umowy spółki, przy zachowaniu takiego samego zakresu opodatkowania; użyte w przepisach pojęcie wspólnik obejmie obie kategorie wspólników w spółce komandytowo-akcyjnej, tj. komplementariuszy i akcjonariuszy (art. 125 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.),
- zniesienie opodatkowania podziału spółek jako czynności restrukturyzacyjnych w świetle dyrektywy,
- zniesienie opodatkowania zmiany umowy spółki kapitałowej związanej z przeniesieniem między państwami członkowskimi rzeczywistego ośrodka zarządzania spółki kapitałowej lub jej statutowej siedziby.
Dyrektywa zezwala na opodatkowanie przeniesienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rzeczywistego ośrodka zarządzania spółki kapitałowej lub jej statutowej siedziby wyłącznie z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim (odstąpienie od opodatkowania wymienionej czynności służy także wykonaniu postanowień wyroku Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z 8 listopada 2007 r. w sprawie C-251/06 Ing Auer).
Spółka kapitałowa to także spółka europejska
Rozszerzeniu ulegnie katalog spółek zaliczanych do spółek kapitałowych, w rozumieniu ustawy o pcc, o spółkę europejską (określoną w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2157/2001 z 8 października 2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (SE) (Dz.Urz. UE L z 2001 nr 294, str. 1 z późn. zm.) i ustawie z 4 marca 2005 r. o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej (Dz.U. nr 62, poz. 551 z późn. zm.).
Przekształcenia spółek kapitałowych
Nowelizacja spowoduje wyłączenie z opodatkowania czynności niepodlegających podatkowi w świetle przepisów dyrektywy, w tym:
- przekształcenia spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową oraz
- czynności restrukturyzacyjnych spółek kapitałowych.
Za działania restrukturyzacyjne dyrektywa uznaje łączenie spółek kapitałowych, podział spółek kapitałowych oraz wniesienie do spółki kapitałowej wkładów niepieniężnych (aportów) w postaci oddziału innej spółki kapitałowej, a także czynności określane jako wymiana udziałów w spółkach kapitałowych.
Zwolnienia
Uchyleniu ulegną przepisy art. 6 ust. 9 pkt 4-6 ustawy o pcc dotyczące możliwości odliczania od podstawy opodatkowania m.in. wartości wkładów do spółki albo wartości kapitału zakładowego, pożyczek wspólniczych oraz dopłat w spółce kapitałowej, które były wnoszone przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego lub były już raz opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zastąpi je zwolnienie.
Zwolnieniem zostaną objęte umowy spółki i jej zmiany w części wkładów do spółki osobowej albo kapitału zakładowego w spółce kapitałowej, które zostały uprzednio opodatkowane lub zgodnie z prawem państw członkowskich podatek nie był od nich naliczany.
Na identycznych zasadach nastąpi uwzględnienie uprzednio objętych wkładów, tak podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jak i jego odpowiednikiem w państwach członkowskich (art. 9 pkt 11 lit. a i b ustawy o pcc).
Nowa regulacja obejmie zwolnienie z opodatkowania wkładów do spółki kapitałowej związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego w części dotyczącej wartości, o którą obniżono kapitał zakładowy w następstwie poniesionych strat przez spółkę kapitałową, pod warunkiem że podwyższenie kapitału zakładowego następuje w okresie czterech lat po obniżeniu kapitału zakładowego.
Zwolnienia dla spółek z udziałem Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego
Zwolnieniem zostaną objęte umowy spółki kapitałowej i jej zmiany w zakresie, w jakim zwolnione z podatku w myśl dyrektywy są spółki Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Chodzi o zwolnienie tych spółek gdy przedmiotem ich działalności jest świadczenie usług użyteczności publicznej, a także spółek świadczących usługi zaopatrzenia ludności w energię cieplną lub zbiorowego odprowadzania ścieków (przy spełnieniu warunków, że w wyniku zawarcia umowy spółki co najmniej 50% udziałów lub akcji obejmuje w tej spółce Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego albo w chwili zmiany umowy spółki Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego posiada już co najmniej połowę udziałów lub akcji w tej spółce).
Obecnie przepisy art. 6 w ust. 9 w pkt 4 ustawy o pcc pozwalają na odliczenie od podstawy opodatkowania w spółkach z udziałem Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, m.in. wartości wkładów do spółki, wniesionych wyłącznie przez te podmioty, z jednoczesnym opodatkowaniem wkładów pozostałych wspólników w takich spółkach, ale nie uzależniają odliczeń od przedmiotu działalności spółki. Nowe projektowane zwolnienie dotyczy nie tylko wkładów wnoszonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego, lecz wszystkich czynności (zawarcie umowy spółki i jej zmiany), pod warunkiem spełnienia przez spółkę kryteriów określonych w ustawie o pcc.
Deklaracje PCC
Nowy wzór otrzyma deklaracja PCC-2. W deklaracji składanej przez płatników (notariuszy) będą oni wykazywali kwoty podatku pobranego w danym miesiącu z tytułu umów spółek kapitałowych i ich zmian.
Przepisy przejściowe
Przepisy przejściowe nakazują stosowanie nowych przepisów do czynności cywilnoprawnych, z tytułu których obowiązek podatkowy powstanie od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów w przypadku umów pożyczek zawartych między osobami obcymi przed dniem wejścia w życie nowelizacji, będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe, także w przypadku powstania obowiązku podatkowego po wejściu w życie nowelizacji na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o pcc.
Przepisy przejściowe dotyczące stosowania zasady jednokrotnego opodatkowania kapitału zakładowego w spółkach kapitałowych uwzględniają fakt, że w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2006 r. pożyczki udzielane spółce kapitałowej przez jej wspólnika lub akcjonariusza były zwolnione z podatku, a zatem zmiana umowy spółki związana z podwyższeniem kapitału zakładowego pokrytego z niezwróconej pożyczki udzielonej w tym okresie będzie opodatkowana.
Ustawa ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2009 r.
Tekst opublikowany: 21 lipca 2008 r.
