Dnia 5 marca 2010 r. Ministerstwo Finansów przedstawiło projekt ustawy zmieniającej ustawę z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r. nr 3, poz. 11 z późn. zm.). Proponowane zmiany obejmują zmiany systemowe - m.in. implementację wielu przepisów unijnych, w tym przepisy pozwalające na wdrożenie systemu EMCS, czy nowe regulacje dotyczące importu i eksportu, ale również zmiany techniczne, usprawniające rozliczenia czy dokumentację obrotu wyrobami akcyzowymi. Najistotniejsze zmiany znajdziesz w tekście.
Dyrektywa Rady 2008/118/WE
W związku z wprowadzeniem nowej dyrektywy Rady 2008/118/WE z 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego uchylającej dyrektywę 92/12/EWG (Dz.U. UE L 9 z 14 stycznia 2009 r., dalej: dyrektywa) zaszła konieczność implementacji postanowień tej dyrektywy. Ministerstwo Finansów przygotowało więc projekt zmian w ustawie z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym, Dz.U. z 2009 r. nr 3, poz. 11 z późn. zm., dalej: upa). Trzeba zauważyć, że dyrektywa powinna być wdrożona do 1 kwietnia 2010 r., ministerstwo znów uchybiło więc obowiązkom w zakresie implementacji prawa wspólnotowego (art. 48 dyrektywy).
W zakresie implementacji dyrektywy projekt ustawy przewiduje m.in. unormowanie krajowego systemu teleinformatycznego służącego do obsługi przemieszczania wyrobów akcyzowych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy (EMCS), uregulowanie elektronicznej obsługi zabezpieczeń akcyzowych, uregulowanie definicji zawieszającej procedury celnej i importu, wprowadzenie instytucji zarejestrowanego wysyłającego i odbiorcy.
Ministerstwo Finansów planuje, że nowela upa wejdzie w życie 1 września 2010 r.
System EMCS
Projekt ustawy przewiduje niezbędne narzędzia prawne dla wdrożenia systemu EMCS, polegającej na udostępnieniu funkcjonalności raportu odbioru, a w terminie późniejszym - całej funkcjonalności systemu (sekcja 2 dyrektywy). System będzie umożliwiał docelowo przesyłanie i unieważnianie e-AD, raportów, zmianę miejsca przeznaczenia wyrobów i dokonanie zawiadomienia o tej zmianie. Projekt wprowadza więc definicję dokumentu e-AD zastępującego administracyjny dokument towarzyszący (art. 2 ust. 1 pkt 15 upa) i niezbędnych raportów.
W Polsce system będzie współpracował z systemem ECS/AES oraz bazą SEED. W powiązaniu z zarejestrowanymi raportami obciążane będzie lub zwalniane (automatycznie, ewentualnie ręcznie) zabezpieczenie akcyzowe w systemie OSOZ. Warto zauważyć, że projekt wprowadza wymóg obowiązywania gwarancji na terytorium całej Unii Europejskiej, w okresie przejściowym niespełniające tego wymogu gwarancje będą jednak honorowane. Stosowanie EMCS do przemieszczeń wyrobów akcyzowych będzie obowiązkowe od 1 stycznia 2011 r.
Techniczne aspekty działania systemu uregulowane zostały w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 684/2009 z 24 lipca 2009 r. w sprawie wykonania dyrektywy Rady 2008/118/WE w odniesieniu do skomputeryzowanych procedur przemieszczania wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy (Dz.Urz. UE L 197 z 29 lipca 2009 r.) oraz przygotowywanych rozporządzeń wykonawczych do upa. Warto zauważyć, że projektowane przepisy dość szczegółowo regulują procedurę postępowania w przypadku niedostępności systemu i konieczności skorzystania z papierowych dokumentów zastępczych. System informatyczny będzie prowadził i koordynował jego wykorzystanie Dyrektor Izby Celnej w Łodzi.
Nowa definicja importu i zawieszającej procedury celnej
Projekt ustawy przewiduje, że import wyrobów akcyzowych następuje w momencie wprowadzenia na terytorium kraju, nie wcześniej jednak niż dopiero w momencie zwolnienia wyrobów z zawieszającej procedury celnej bądź jej zakończenia. W odniesieniu jednak do samochodów osobowych import w dalszym ciągu będzie następował w momencie przywozu tych pojazdów na terytorium kraju, nie są one objęte harmonizacją w zakresie akcyzy.
Pod pojęciem zawieszającej procedury celnej rozumie się przy tym nie tylko zawieszającą procedurę celną w rozumieniu przepisów prawa celnego, ale również wprowadzenie wyrobów akcyzowych do miejsca składowania czasowego, do wolnych obszarów celnych lub do składów wolnocłowych.
Zarejestrowany wysyłający i odbiorca
Projektowana nowelizacja wprowadza również nowe, wywodzące się z dyrektywy instytucje zarejestrowanego wysyłającego (który jest uprawniony do wysyłania importowanych wyrobów akcyzowych z miejsca importu, w procedurze zawieszenia poboru akcyzy) oraz zarejestrowanego odbiorcy (odpowiadającego dotychczasowym zarejestrowanym i niezarejestrowanym handlowcom).
Warto również zwrócić uwagę na zmiany w pojęciach podmiotu zużywającego i podmiotu pośredniczącego, które umożliwią składom podatkowym występowanie w charakterze tego ostatniego. Nowo zdefiniowane w ustawie mają również zostać podmioty wysyłające i odbierające wyroby w procedurze zawieszenia poboru.
Nieprawidłowości w trakcie przemieszczania wyrobów konsumpcyjnych oraz zniszczenie i utrata wyrobów akcyzowych
W przypadku nieprawidłowości prowadzących do przerwania procedury zawieszenia poboru akcyzy i dopuszczenia wyrobów do konsumpcji akcyza będzie naliczana w państwie, w którym doszło do zakończenia procedury zawieszenia. Niekiedy nie jest możliwe jednak ustalenie miejsca powstania nieprawidłowości, wówczas akcyza pobierana będzie w państwie, w którym nieprawidłowości stwierdzono, z tym, że w okresie 3 lat możliwy będzie zwrot takiej akcyzy w przypadku, gdyby akcyza została naliczona w państwie, w którym faktycznie nastąpiły naruszenia.
Zgodnie z dyrektywą projekt ustawy przewiduje zwolnienie dla ubytków lub całkowitego zniszczenia wyrobów akcyzowych powstałych wskutek zdarzenia losowego lub siły wyższej, obarczając jednak podatnika ciężarem dowodzenia tych okoliczności. Zwolnienie to nie znajdzie zastosowania w przypadku przestępstw przeciwko mieniu.
Zmiany nieprzewidziane w dyrektywie
Projekt ustawy przewiduje również inne zmiany, niezwiązane bezpośrednio z implementacją dyrektywy. Zaliczyć do nich należy regulację opodatkowania niektórych zdarzeń w obrocie energią elektryczną, regulację powrotnego wprowadzenia wyrobów do składu podatkowego, także stosowanie WIT w sprawach akcyzowych oraz nowy sposób potwierdzania zapłaty akcyzy od nabytych wewnątrzwspólnotowo samochodów.
Obrót energią elektryczną
Projekt przewiduje uregulowanie niezbędnych zagadnień w związku z opodatkowaniem obrotu energią elektryczną. Pierwszą grupą tych zagadnień jest wyłączenie z obowiązku zapłaty akcyzy energii elektrycznej przez podmioty zużywające tą energię na potrzeby wytworzenia wyrobów opodatkowanych oraz podmiotów pośredniczących (np. giełd towarowych) przy jednoczesnym opodatkowaniu energii zużywanej na potrzeby własne. Regulacja ta prowadzić ma do zachowania zasady jednofazowości opodatkowania energii elektrycznej.
Zmianom ulec ma także sposób rozliczania dostaw energii odbiorcom końcowym, który ma być oparty na wystawianych odbiorcom blankietach czy fakturach, z datą jego wystawienia powstawał będzie obowiązek podatkowy.
Opodatkowaniu podlegać ma również energia pobrana nielegalnie, przy czym podatnikiem być ma podmiot, który dopuścił się nielegalnego poboru. Należy zwrócić uwagę na budzący wątpliwości sposób ustalenia ilości pobranej energii, który ma bazować na szacunkowo ustalonej przez operatora ilości nielegalnie pobranej energii elektrycznej. Powoduje on, że komercyjna spółka będzie mogła dowolnie kształtować na obowiązki podatkowe osób trzecich. Wielkość oszacowanego nielegalnego poboru energii nie będzie przy tym zwiększała ubytków u operatora.
Powrotne wprowadzenie do składu podatkowego i wiążący WIT
Projekt przewiduje umożliwienie powrotnego wprowadzenia do składu podatkowego wyrobów, które nie zostały dostarczone podmiotowi pośredniczącemu ani zużywającemu. W takim przypadku będzie się przyjmować, że wyroby te nie opuściły składu podatkowego.
Pozytywnie należy ocenić wiążące stosowanie wydawanych wiążących informacji taryfowych (WIT) na potrzeby obrotu wyrobami akcyzowymi. Szczególnie użyteczne rozwiązanie to będzie w imporcie i eksporcie tych wyrobów.
Samochody osobowe
Projekt wprowadza nowy sposób dokumentowania uiszczenia akcyzy od sprowadzanych w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego nowych samochodów osobowych. Rejestracji takich pojazdów dokonać będzie można na podstawie oświadczenia dealera zawartego w fakturze, wystawianego na podstawie oryginału lub kopii zbiorczego dokumentu potwierdzającego uiszczenie podatku.
Zlikwidowana zostanie luka pozwalająca przełożyć przed pierwszą rejestracją silnik o pojemności przekraczającej 2000 cm³ do auta posiadającego silnik mniejszej pojemności. Samochód taki będzie opodatkowany według wyższej stawki akcyzy.
Uregulowane ma zostać również zagadnienie opodatkowania quadów, objęte nim będą quady podlegające rejestracji.
| Istotną zmianą jest również wprowadzenie zasady, iż w przypadku dokonania przed pierwszą rejestracją w kraju eksportu lub dostawy wewnątrzwspólnotowej nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu obowiązek podatkowy nie powstaje. Pozwoli to na nabywanie samochodów, np. w celu ich naprawy lub renowacji, a następnie sprzedaż za granicą. |
Warto wiedzieć, że w przypadku współwłasności samochodu obowiązek podatkowy będzie obciążał solidarnie współwłaścicieli.
Uszczelnienie obrotu paliwami i alkoholem
Projekt przewiduje również mechanizmy uszczelniające obrót niektórymi wyrobami akcyzowymi. W przypadku alkoholu polegają one np. na wprowadzeniu dopuszczalnych ubytków alkoholu częściowo skażonego, a w przypadku paliw - rozciągnięciu opodatkowania na przypadki niezgodnego z przeznaczenie użycia paliw opałowych, nie tylko oleju opałowego ale i innych (np. gazu skroplonego). Bardziej szczegółowe będzie musiało być również oświadczenie o przeznaczeniu nabywanych wyrobów na potrzeby opałowe.
Podsumowanie
Proponowane w nowelizacji zmiany należy więc ocenić pozytywnie, wprowadzają bowiem wiele ułatwień dla podatników, jak choćby uproszczone dokumentowanie zapłaty akcyzy od samochodów osobowych czy wiążący charakter WIT. Skrytykować należy jednak opieszałość w implementacji dyrektywy, wątpliwa wydaje się bowiem obecnie realność wejścia w życie proponowanych zmian w planowanym terminie, czyli 1 września 2010 r.
Podstawa prawna: - ustawa z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r. nr 3, poz. 11 z późn. zm.),
- dyrektywy Rady 2008/118/WE z 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego uchylającej dyrektywę 92/12/EWG (Dz.U. UE L 9 z 14 stycznia 2009 r.),
- projekt ustawy zmieniającej ustawę z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r. nr 3, poz. 11 z późn. zm.).
- dyrektywy Rady 2008/118/WE z 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego uchylającej dyrektywę 92/12/EWG (Dz.U. UE L 9 z 14 stycznia 2009 r.),
- projekt ustawy zmieniającej ustawę z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r. nr 3, poz. 11 z późn. zm.).
