Będą większe przywileje dla związkowców?

Przypomnijmy, że w wyroku z 12 lipca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że art.50 § 3 Kodeksu pracy, dalej: kp jest niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przepis ten pomija prawo pracownika znajdującego się pod ochroną przewidzianą w art.32 ust.1 pkt 1 i ust. 8 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.), dalej: ustawa związkowa - do żądania przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach w razie wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony z naruszeniem przepisów o tej ochronie.

Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące.

Zgodnie z art. 50 § 5 kp przepisy § 3 nie mają jednak zastosowania w razie wypowiedzenia umowy o pracę pracownicy w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, albo pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego. W tym przypadku stosuje się odpowiednio przepisy art. 45 kp w związku z art. 177 kp.

Proponuje się nadanie nowego brzmienia art. 50 § 5 kp, dlatego że w tym przepisie jest uregulowana kwestia alternatywnych roszczeń, jakie mogą zgłaszać niektórzy spośród pracowników zatrudnionych na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy.

Projektodawcy uważają, że zmiana przepisów kp nie może się ograniczyć tylko do tej grupy pracowników, w sprawie której wypowiedział się Trybunał.

Zmiana przepisów powinna odsyłać do norm zawartych w ustawie związkowej zapewniając działaczom związkowym szczególną ochronę przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę.

Projektodawcy uważają ponadto, że przepisy powinny mieć zastosowane nie tylko do związkowców zatrudnionych na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony, lecz również na podstawie innego rodzaju kontraktu terminowego, tzn. umowy o pracę zawartej na czas wykonywania określonej pracy.

Trzeba zauważyć, że w dalszym ciągu zakres wyjątków ustalony na mocy projektowanego art. 50 § 5 kp będzie wąski. Z roszczeniem uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, czyli przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach nie będą mogli występować pracownicy objęci szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę zgodnie z przepisami innych aktów normatywnych.

Warto wskazać, że odpowiada to intencjom Trybunału, który w uzasadnieniu wyroku opowiedział się przeciwko nieograniczonemu mnożeniu odstępstw od zasady przyjętej w art. 50 § 3 kp. Jak wspomnieliśmy wyżej obecnie odmiennie uregulowana jest sytuacja pracownicy w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego oraz pracownika - ojca wychowującego dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego.

Jak stwierdził Trybunał podmioty wyliczone a art. 50 § 5 kp charakteryzują się szczególnym statusem rodzinnym.

Zatem, jeżeli nowelizacja kp wejdzie w życie art. 50 § 5 kp otrzyma brzmienie:

„Przepisu § 3 nie stosuje się w razie wypowiedzenia umowy o pracę pracownicy w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, albo pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego, a także w razie wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi podlegającemu ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę na podstawie przepisów ustawy o związkach zawodowych. W tych przypadkach stosuje się odpowiednio przepisy art. 45."

Projekt nie przewiduje żadnego przepisu przejściowego, który normowałby kwestię spraw w toku, gdyż nowelizacja kp polega na wyraźnym przesądzeniu, że w sytuacjach objętych hipotezą art. 50 § 3 kp pracownikom, o których była mowa wyżej przysługuje roszczenie alternatywne.

Nie ma przeszkód, aby w tych wypadkach, w których nie zostało jeszcze zasądzone odszkodowanie w oparciu o art. 50 § 4 kp uprawnieni dokonali odpowiedniej modyfikacji powództwa, wnosząc o przywrócenie ich do pracy na poprzednich warunkach.