Amortyzacja, która jest wyrazem utraty wartości aktywów trwałych, może obciążać koszty okresu, w którym została naliczona, wchodzić do wartości wytworzonych produktów lub wartości początkowej środków trwałych, co powoduje przesunięcie jej oddziaływania na wynik do okresów następnych Sprawdź, jak amortyzacja wpływa na wynik finansowy firmy.
Amortyzacja obniża wynik finansowy ponieważ jest kosztem. W znaczeniu księgowym amortyzacja oznacza rozłożenie odpisów wartości aktywów trwałych dokonywane przez ustalony czas. Najczęściej pojęcie to dotyczy środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Amortyzacja wyraża stopniową utratę wartości aktywów z tytułu ich zużycia lub upływu czasu. Odpisów amortyzacyjnych dokonujesz okresowo, zazwyczaj co miesiąc, według metody liniowej, a niekiedy w innych przedziałach czasowych lub przy użyciu innej metody, np. degresywnej lub naturalnej.
Odpisy amortyzacyjne są kosztem chociaż nie stanowią wydatku, który miał miejsce wcześniej (mogło na zasadzie memoriału powstać zobowiązanie) – przy nabyciu lub wytworzeniu środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, inwestycji w nieruchomości, jeżeli ich wycena odbywa się na zasadach przyjętych dla środków trwałych.
Odpisy amortyzacyjne są kosztem chociaż nie stanowią wydatku, który miał miejsce wcześniej (mogło na zasadzie memoriału powstać zobowiązanie) – przy nabyciu lub wytworzeniu środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, inwestycji w nieruchomości, jeżeli ich wycena odbywa się na zasadach przyjętych dla środków trwałych.
Nie wszystkie jednak odpisy amortyzacyjne obciążają koszty okresu, w którym zostały dokonane (zaksięgowane). Odpisy amortyzacyjne maszyn i urządzeń produkcyjnych, a także budynków fabrycznych, jeżeli zaliczane są do kosztów wytworzenia, podlegają aktywowaniu w wartości wytworzonych produktów - do czasu ich sprzedaży. Tym samym obciążają one wynik finansowy dopiero w chwili sprzedaży wyrobów gotowych lub usług, czyli w momencie ujęcia w księgach rachunkowych kosztu ich sprzedaży. Odpisy amortyzacyjne zaliczone do kosztu wytworzenia produktów mogą również obciążyć wynik finansowy w przypadku dokonania odpisu z tytułu utraty wartości produktów.
Podobnie jest w przypadku wytwarzania środków trwałych. Jeżeli amortyzacja środków trwałych użytych do budowy nowego środka trwałego stanowi składnik jego wartości początkowej, to wówczas odpisy amortyzacyjne zaangażowanych środków trwałych za okres budowy będą obciążać wynik dopiero wówczas, gdy wytworzony środek trwały zostanie przyjęty do używania i rozpocznie się jego amortyzacja.
Inny problem może powstać wówczas, gdy amortyzacja księgowa różni się przejściowo od amortyzacji podatkowej. W takim przypadku, jeżeli Twoja jednostka jest zobowiązana ustalać rezerwę i aktywa z tytułu podatku odroczonego, amortyzacja środków trwałych obciążająca wynik brutto, może w pewnym sensie zostać korygowana podatkiem odroczonym, mającym wpływ na wysokość wyniku netto w danym okresie. Dotyczy to jedynie podatników podatku dochodowego od osób prawnych.
Podatek dochodowy, który wpływa na wynik finansowy okresu (roku) sprawozdawczego, obejmuje część bieżącą i część odroczoną. Część bieżąca - to podatek wykazany w deklaracji podatkowej za dany okres. Część odroczona podatku, wykazywana w rachunku zysków i strat, stanowi różnicę między stanem aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku na koniec i początek okresu sprawozdawczego (z wyłączeniem aktywów i rezerw odnoszonych na kapitał własny).
Jak wiadomo, amortyzacja bilansowa (księgowa) może być wyższa od podatkowej, gdy do amortyzacji środków trwałych przyjęto księgowe stawki amortyzacyjne wyższe od stawek podatkowych. Wówczas powstają ujemne różnice przejściowe, prowadzące w kierunku utworzenia aktywów z tytułu odroczonego podatku. Amortyzacja bilansowa (księgowa) może być także niższa od amortyzacji podatkowej. Powstają w tym przypadku dodatnie różnice przejściowe prowadzące w kierunku rezerwy z tytułu podatku odroczonego.
PRZYKŁAD
Przyjmijmy, że wartość początkowa środka trwałego wynosi 80.000 zł, natomiast dotychczasowa amortyzacja:
a) według podatkowej stawki amortyzacyjnej wynikającej z Wykazu rocznych stawek amortyzacyjnych (załącznik nr 1 do updop ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654) – 32.000 zł,
b) według rocznej stawki amortyzacyjnej (księgowej) ustalonej przez jednostkę w myśl art. 32 ust. 1-3 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694) – 40.000 zł.
Wartość bilansowa (80.000 – 40.000) 40.000 zł
Wartość podatkowa (80.000 – 32.000) 48.000 zł
Różnica przejściowa ujemna 8.000 zł
Aktywa z tytułu odroczonego podatku:
(19% × 8.000) 1.520 zł.
W przypadku odwrotnym, gdyby amortyzacja podatkowa wyniosła 40.000 zł, natomiast księgowa 32.000 zł - wystąpiłaby przejściowa różnica dodatnia w kwocie 8.000 zł, a rezerwa z tytułu odroczonego podatku (19 % × 8000) 1.520 zł.
Jest to przykład bardzo uproszczony, podany jedynie dla zilustrowania faktu, że jednostki stosujące przepisy o podatku odroczonym powinny skalkulować również skutki wynikające z tytułu powstania różnic przejściowych między wartością podatkową i bilansową amortyzowanych środków trwałych.
Jak wynika z przedstawionych przykładów, amortyzacja, która jest wyrazem utraty wartości aktywów trwałych może obciążać koszty okresu, w którym została naliczona, wchodzić do wartości wytworzonych produktów lub wartości początkowej środków trwałych, co powoduje przesunięcie jej oddziaływania na wynik do okresów następnych (sprzedaż produktów lub amortyzacja wytworzonego środka trwałego).
Odpisy amortyzacyjne, stanowiące koszt mogą być ponadto korygowane z tytułu odroczonego podatku dochodowego, jeżeli występują różnice w wysokości odpisów księgowych i podatkowych. Podatek odroczony dotyczy, jak powiedzieliśmy, jedynie podatników podatku dochodowego od osób prawnych oraz tych jednostek, które nie korzystają ze zwolnienia w ustalaniu podatku odroczonego.
Tekst opublikowano: 3 czerwca 2009 r.
